I OSK 564/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-28
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Janina Antosiewicz, Wiesław Morys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest związany oceną prawną sądu administracyjnego dotyczącą celu wywłaszczenia i jego realizacji, wyrażoną w poprzednim orzeczeniu w tej samej sprawie, nawet jeśli strona skarżąca próbuje podważyć ustalenia faktyczne?Ratio decidendi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, na mocy art. 153 P.p.s.a. Związanie to trwa, dopóki nie nastąpi zmiana stanu prawnego, istotna zmiana okoliczności faktycznych lub wzruszenie orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. W przypadku braku takich zmian, sąd orzekający ponownie jest związany poprzednią oceną prawną, nawet jeśli strona próbuje podważyć ustalenia faktyczne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot działki wywłaszczonej decyzją z 1969 r. na cele budownictwa, doprecyzowane jako budowa magazynów. Starosta Krakowki orzekł o zwrocie działki, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wojewoda Małopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Rejonowego Zarządu [...] w K. na decyzję Wojewody, opierając się na wcześniejszym wyroku WSA z 2006 r. w tej samej sprawie, który stwierdził, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i art. 153 P.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. NSA Wiesław Morys, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Rejonowego Zarządu [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1119/10 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Rejonowego Zarządu [...] w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu działki oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt. II SA/Kr 1119/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Rejonowego Zarządu [...] w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu działki.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Starosta Krakowski orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...] gm. [...], powstałej z podziału działki nr [...], obr. [...] gm. [...], objętej księgą wieczystą [...], odpowiadającej wywłaszczonej parceli l.kat [...] o pow. [...] m2 b. gm. kat. [...] na rzecz K. K. Ponadto Starosta zobowiązał K. K. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzja powyższa wydana została na skutek wyroku z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 48/03, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Krakowskiego z dnia [...] października 2002 r., nr [...], którymi odmówiono K. K. zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Rozstrzygając ponownie sprawę organ wskazał, iż decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969 r., nr [...], wydaną w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nastąpiło odjęcie prawa własności wskazanej wyżej nieruchomości, która była niezbędna Skarbowi Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r., nr [...], wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K. W 1985 r. parcela l. kat. [...] utworzyła działkę ewidencyjną nr [...], która to działka stanowiła własność Skarbu Państwa, a w ramach regulacji stanu prawnego decyzją Urzędu Gminy W. z dnia [...] lutego 1987 r. przekazano ją w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej. Następnie w wyniku przekształceń działki nr [...] w latach 1988 – 2004 powstała m.in. działka nr [...], a część tej działki, wg uprawnionego geodety, odpowiada wnioskowanej do zwrotu parceli. Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą [...], w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa – Ministerstwo Obrony Narodowej. Kolejne ustalenia geodety wskazały, że działka nr [...] podlegała dalszym podziałom, a nieruchomość objęta wnioskiem K. K. odpowiada działce nr [...] o pow. [...] ha. W ocenie Starosty parcela ta w całości znajdowała się poza granicami lokalizacji szczegółowej nr [...], a więc od samego początku była zbędna na cel wywłaszczenia. Skoro zaś nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa, to jej stan prawny nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości, zaś ustanowione na niej prawo zarządu i użytkowania na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej wygaśnie z dniem, w którym orzeczenie o zwrocie stanie się ostateczne. Wszystkie te okoliczności, w ocenie organu, przemawiały za uznaniem, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Rejonowy Zarząd [...] w K., którego zdaniem decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] października 1969 r. błędnie odwoływała się do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], bowiem właściwy cel wywłaszczenia był określony przez decyzję lokalizacyjną nr [...]. Ponadto wskazano, że obie decyzje o lokalizacji szczegółowej zostały zmienione decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r., z której wynikało, że cały teren objęty tą decyzją będzie użytkowany przez Wojsko Polskie. Skoro zaś przedmiotowa parcela znajduje się na terenie placu ćwiczeń "[...]", na którym zostały zrealizowane budowle właściwe dla placu ćwiczeń, to fakt, iż nie zostały one usytuowane na wywłaszczonej nieruchomości, jest bez znaczenia, jeżeli się zważy na funkcję placu ćwiczeń.
Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, modyfikując jedynie orzeczenie w zakresie kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż uznał za dowolne twierdzenie Zarządu, iż decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969 r. orzekająca o wywłaszczeniu błędnie odwoływała się do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], a zasadnicze znaczenie dla określenia celu wywłaszczenia ma decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Odnosząc się do okoliczności, iż obie decyzje o lokalizacji szczegółowej zostały zmienione decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1969 r., Wojewoda stwierdził, że analiza treści powyższej decyzji w żaden sposób nie wskazuje na to, iż na skutek omawianego rozstrzygnięcia doszło do zmiany celu wywłaszczenia, jakim w tym przypadku była budowa magazynów. Decyzja ta orzekała bowiem jedynie o tym, iż "przedmiotowe decyzje zostały wydane na rzecz i w imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich l w K. Obecnie prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K. ul. [...]". Z kolei uzasadnienie stanowiło jedynie, iż całość terenu w granicach lokalizacyjnych nr [...] i [...] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego wniósł Rejonowy Zarząd [...] w K., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., co skutkowało błędną oceną celu wywłaszczenia wskazanego w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja wywłaszczeniowa określała cel wywłaszczenia w sposób nieprecyzyjny i został on dookreślony przez odwołanie się do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], ustalającej lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. Ponieważ załącznik graficzny do decyzji o lokalizacji szczegółowej nie został odnaleziony, zdaniem strony skarżącej konieczne jest odwołanie się do dokumentacji wywłaszczeniowej oraz dotyczącej lokalizacji inwestycji objętych decyzją wyżej wymienioną oraz decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez ten sam organ w dniu [...] kwietnia 1965 r., która – zdaniem skarżącego – dotyczy również parceli l. kat. [...]. Zdaniem skarżącego zachodzi sprzeczność w decyzji wywłaszczeniowej pomiędzy jej sentencją a uzasadnieniem, bowiem orzeczono o wywłaszczeniu parcel, które znajdowały się w obszarze w ogóle nieprzeznaczonym na realizację magazynów, gdy tymczasem w uzasadnieniu odwołano się do decyzji nr [...] ustalającej lokalizację szczegółową magazynów, które miały być zrealizowane na innym terenie. Dla wyjaśnienia tej sprzeczności niezbędna była analiza pozostałej dokumentacji, tj. "Programu inwestycji zamiennych w garnizonie K." z dnia [...] września 1964 r. oraz dokumentacji wywłaszczeniowej, w tym wniosku o wywłaszczenie i wyciągnięcie prawidłowych wniosków. Tego zaś organy nie uczyniły, lecz oparły się na dosłownym brzmieniu wewnętrznie sprzecznej decyzji wywłaszczeniowej.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił zarzutów skargi, przyjmując jednocześnie w całości za słuszną argumentację organów oraz zwrócił uwagę na treść wydanego w dniu 17 lipca 2006 r. wyroku WSA w Krakowie (sygn. akt II Sa/Kr 48/03) w tej samej sprawie. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Otóż w uzasadnieniu cytowanego wyroku Sąd orzekł: "Na wywłaszczonej działce nigdy nie został realizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów, pozostała ona niezabudowana". Pogląd ten wiązał orzekające organy, a podjęte w skardze próby pominięcia go nie mogą doprowadzić do uwzględnienia skargi. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie – co nie nastąpiło. Tym samym zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie można zarzucić naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. P.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd [...] w K., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącego i zaskarżając wyrok w całości. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, to jest nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo że zebrany materiał dowodowy okazał się niekompletny, a ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z pominięciem treści wniosku o wywłaszczenie (którego brak w zgromadzonym materiale dowodowym) oraz bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
2) art. 153 P.p.s.a. przez przyjęcie, że stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt II Sa/Kr 48/03, dotyczące ustaleń faktycznych wiąże Sąd w niniejszym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor powtórzył argumentację zawartą w skardze i podniósł, że wywłaszczona nieruchomość nie znajdowała się w granicach lokalizacji szczegółowej określonej decyzją z dnia [...] sierpnia 1965 r., nr [...], wskazanej w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej. Znajdowała się ona zaś na terenie położnym w P., dla którego wydano decyzję o lokalizacji szczegółowej terenów wojskowych nr [...]. Oznacza to, że rzeczywisty cel wywłaszczenia parceli l. kat. [...] był inny niż wskazany w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej, a celem wywłaszczenia nieruchomości nie była budowa magazynów, skoro miały one być zrealizowane w M., zaś wywłaszczona nieruchomość znajduje się na terenie położonym w P. W tej sytuacji, aby ustalić jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] października 1969 r. nie można było, zdaniem autora skargi kasacyjnej, poprzestać jedynie na odwołaniu się do jej treści oraz treści decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...].
Skarżący podkreślił też, iż wprawdzie w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest mowa o celu wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, jednakże nie można mieć wątpliwości, że cel wywłaszczenia wskazany w decyzji powinien odpowiadać faktycznemu celowi wywłaszczenia. Zatem niezbędna jest przede wszystkim analiza treści wniosku o wywłaszczenie Dyrekcji Inwestycji Miejskich w K. – [...] z dnia [...] października 1968 r., powołanego w decyzji wywłaszczeniowej, po rozpatrzeniu którego powyższa decyzja została wydana. Wskazanego wniosku o wywłaszczenie nie ma w zgromadzonym materiale dowodowym i nic nie wskazuje, aby organy administracyjne czyniły starania zmierzające do jego uzyskania. W materiale sprawy znajduje się natomiast inny wniosek o wywłaszczenie Dyrekcji Inwestycji Miejskich w K. z dnia [...] lipca 1968 r. dotyczący innych nieruchomości przeznaczonych pod budowę inwestycji zamiennych w M., stosownie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r. Jednakże nie był on podstawą wydania decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1969 r. Ponadto, dla ustalenia faktycznego celu wywłaszczenia parceli l. kat. [...] istotne znaczenie ma dokument "Program inwestycji zamiennych w Garnizonie K. z dnia [...] kwietnia 1964 r.", z którego wynika, że magazyny miały powstać w rejonie M., a nie na terenie tzw. P., na którym znajduje się wywłaszczona nieruchomość. Wprawdzie z dokumentu tego wynika, że na terenie P. planowane były obiekty kubaturowe, między innymi magazyn, lecz te obiekty nie są objęte decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...]. Dla terenów wojskowych w P. została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...].
Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie wymienionych w zarzutach przepisów K.p.a., które to naruszenie skutkowało błędnym ustaleniem celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji uznaniem, że wszystkie przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej stwierdził, że ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia i jego realizacji są ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Użyte w art. 153 p.p.s.a. pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wąsko, jako ustalenie znaczenia przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie organu oraz sądu I instancji oceną prawną dokonaną przez ten sam sąd w poprzednim postępowaniu nie obejmuje kwestii ustaleń oraz oceny stanu faktycznego sprawy dokonanych przy jej ponownym rozpoznaniu. Stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt II Sa/Kr 48/03 odnośnie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a także stwierdzenie, że cel wywłaszczenia polegający na budowie magazynów nigdy nie został zrealizowany, należą do ustaleń faktycznych sprawy. Nie mają zatem mocy wiążącej przy jej ponownym rozpoznawaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły. Sąd odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając zasadność zarzutu naruszenia przepisów art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił mu trafności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przeprowadził bowiem prawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji, a oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy trafnie uznał go za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Należy zwrócić przy tym uwagę, że zakres prowadzonego postępowania dowodowego wyznaczały oprócz przepisów procesowych także przepisy prawa materialnego.
Przepis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.) zawiera zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Również art. 137 ust. 1 u.g.n. nakazuje uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu,
albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Ustawodawca w obu przepisach regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzależniał zwrot od realizacji celu wywłaszczenia, określonego w decyzji o wywłaszczeniu.
Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji, a wcześniej organy, do określenia celu wywłaszczenia posłużyły się stwierdzeniami zawartymi w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 21 października 1969 r. W osnowie decyzji jako cel wywłaszczenia wskazano "cele budownictwa", zaś w uzasadnieniu decyzji cel doprecyzowano jako "cele budownictwa zgodnie z decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.". Decyzja lokalizacyjna nr [...] natomiast przewidywała na wywłaszczonym decyzją z dnia [...] października 1969 r. terenie budowę magazynów. Błędnie więc skarżący Skarb Państwa odwołuje się do celu wywłaszczenia wskazanego we wniosku o wywłaszczenie (którego w aktach brak), bądź też do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965 r., do której nie odwołuje się decyzja wywłaszczeniowa.
Za niesporny w świetle ustaleń postępowania należy uznać fakt, iż na wywłaszczonej nieruchomości nie tylko w okresie, o którym stanowi przepis art. 137 ust. 1 u.g.n., lecz także do czasu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia – tzn. nie wybudowano magazynów.
Przyjęcie argumentacji skargi kasacyjnej, nakazującej oceniać cel wywłaszczenia z uwzględnieniem danych z wniosku (którego w aktach nie ma), bądź też na podstawie "Programu inwestycji zamiennych w Garnizonie K. z dnia [...] kwietnia 1964 r." prowadziłoby do konkluzji sprzecznych z nakazem, wynikającym z wyraźnych i niebudzących wątpliwości przepisów ustawy.
Prezentowanie przez skarżącego stanowiska odmiennego od przyjętego przez organy, a zaaprobowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie oznacza, iż doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów postępowania wymienionych w pkt 1 skargi kasacyjnej.
Trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji odwołał się do ustaleń i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt II Sa/Kr 48/03, w którym Sąd ten przyjął, iż cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu nigdy nie został zrealizowany.
W zaskarżonym wyroku Sąd przytoczył obszerny fragment wyroku WSA z dnia 17 lipca 2006 r. stwierdzając, iż pogląd w nim zawarty wiązał zarówno organy jak i Sąd. Stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje potwierdzenie w przepisie art. 153 P.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 – OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2). Ocena ta wiąże tylko o tyle o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r. I FPS 1/08 – ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 75). W tej sprawie żadna tego rodzaju okoliczność nie miała miejsca.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., że stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 17 lipca 2006 r. sygn. akt II Sa/Kr 48/03, jako dotyczące ustaleń faktycznych, nie mieści się w pojęciu oceny prawnej należy odmówić mu trafności. Przez ocenę prawną należy rozumieć bowiem osąd co do prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Pogląd ten wyrażony w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno (Wyd. Prawnicze Lexis-Nexis, Warszawa 2006, s. 325) podziela Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę.
W wyroku z dnia 17 lipca 2006 r. WSA w Krakowie ocenił stan faktyczny w kontekście zebranych materiałów dowodowych i dyspozycji przepisów art. 136 i 137 u.g.n., nakazujących ustalenie celu wywłaszczenia na podstawie decyzji wywłaszczeniowej. Uchylając zaskarżone decyzje o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Sąd wskazał jako podstawę uchylenia przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy stan faktyczny tak w zakresie celów wywłaszczenia jak i w odniesieniu do tego, że nie zostały one zrealizowane nie uległ zmianie. Z tych względów w zaskarżonym wyroku prawidłowo Sąd powołał się na przepis art. 153 P.p.s.a., w myśl którego orzekając powtórnie obowiązany był uwzględnić uprzednio zajęte stanowisko w wyroku II Sa/Kr 48/03. Zarzut naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a. nie mógł więc okazać się skuteczny.
Wobec powyższego na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło