III SA/Wr 744/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec (sprawozdawca), Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej we W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec M. B. (zwanego w dalszych częściach uzasadnienia "skarżącym"), na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej we W. tytułu wykonawczego nr [...]. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] r., dokonał zajęcia rachunków skarżącego w [...],[...] oraz [...], doręczając jednocześnie odpisy zawiadomień wraz z tytułami wykonawczymi skarżącemu. W dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne doprowadziło do wykonania w całości obowiązku. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne, podnosząc, że egzekwowana zaległość została przez niego uregulowana i posiada potwierdzenia jej zapłaty. Zarzucił również przedawnienie wyegzekwowanego obowiązku. W załączeniu do pisma skarżący przesłał kopie dowodów wpłat na zaległości, zestawienia wpłat na poszczególne decyzje objęte postępowaniem egzekucyjnym, upomnienie nr [...] i [...], zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego nr [...] i [...] oraz odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...],[...]. W dniu [...] r. skarżący przesłał organowi egzekucyjnemu dodatkowo kopie wydruków rozliczenia dokonanych wpłat oraz kserokopię pisma Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Po rozpoznaniu zarzutów, Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], uznał je za nieuzasadnione, wyjaśniając, że kolejne wpłaty dokonywane przez organ egzekucyjny uwzględnione, natomiast wyegzekwowana kwota – [...] zł wraz z odsetkami była wymagalna i nie uległa przedawnieniu. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe orzeczenie, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z powodu braków w zgromadzonym materiale dowodowym. Po uzupełnieniu akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił uznania wniesionych zarzutów, podnosząc, że w sprawie nie doszło do przedawnienia wyegzekwowanej należności i była ona w całości wymagalna. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie domagając się jego uchylenia. Utrzymując w mocy zażalone rozstrzygnięcie (postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]), Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, że postępowanie zainicjowane zarzutami strony obejmowało badanie wystąpienia okoliczności z punktu widzenia art. 33 u.p.e.a. tj. przedawnienia obowiązku i jego wykonania. Organ wskazał, że skarżący co prawda zarzucił również brak wymaganego przepisami art. 34 u.p.e.a., stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów, które stosownie do przywołanego przepisów jest dla organu egzekucyjnego wiążące, jednakże, jak wyjaśnił Dyrektor IC, zastosował się on do wytycznych wynikających z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 roku, sygn. akt I FPS 4/06, Lex nr 266785, z której wynika, że w sytuacji gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym w sprawie jest ten sam organ administracji publicznej, nie ma on obowiązku wypowiadania się w sprawie zarzutów. Odnośnie zarzutu wykonania wyegzekwowanego przymusowo obowiązku, organ drugoinstancyjny wyjaśnił, że jest on bezzasadny. Dyrektor IC wskazał, że art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) stanowił, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV (postępowanie podatkowe) o.p. Art. 242 § 2 Kodeksu celnego stanowił zaś, że od kwot należności nieuiszczonych w terminie pobiera się odsetki według zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Natomiast zgodnie z treścią art. 62 § 1 o.p. jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Dodatkowo, jak wskazał organ odwoławczy, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podatnik, dokonując wpłaty na poczet zobowiązania, może wskazać sam to, co ma być nią pokryte. Jednak zasada ta dotyczy tylko sytuacji, gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, czyli różnych podatków. O takich różnych tytułach nie można mówić, jeśli wpłata dotyczy tego samego podatku za różne lata (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt FSK 1297/2004). Dyrektor Izby Celnej we W. podkreślił, że wszystkie dokonywane przez skarżącego wpłaty, w tym te, których kopie dowodów skarżący dołączył do zażalenia, zostały przez organ egzekucyjny uwzględniane i rozliczane, zgodnie z zasadami wynikającymi z powyżej powołanych przepisów. Odnośnie natomiast stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, - którego wyrażenia w drodze nadzoru merytorycznego nad postępowaniem egzekucyjnym domagał się skarżący – Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że takie postanowienie nie mogło zostać wydane, bowiem w zakresie zarzutu wykonania obowiązku, organ nadzoru związany jest stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej we W. (wierzyciela) zawartym w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut przedawnienia obowiązku w ocenie organu odwoławczego również nie mógł zostać uwzględniony, bowiem należności celne zostały wymierzone zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, a więc można ich dochodzić w ciągu pięciu lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane (art. 242 § 4 Kodeksu celnego). Przerwanie biegu przedawnienia, zgodnie z przepisem art. 242 § 5 Kodeksu celnego, następuje poprzez wszczęcie egzekucji, wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 242 § 6 Kodeksu celnego, po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie ono na nowo, począwszy od dnia: wniesienia wpłaty, ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, uprawomocnienia się orzeczenia sądu wydanego w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, albo wyroku lub postanowienia sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie, jak wskazał Dyrektor Izby Celnej we W., bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...] r., w dniu jej doręczenia tj. dnia [...] r. (data zarejestrowania) i został przerwany wszczęciem postępowania egzekucyjnego w dniu [...] r. a następnie wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Celnej we W. nr [...] z dnia [...] r. Na nowo pięcioletni termin biegu przedawnienia liczy się w niniejszej sprawie od daty uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] tj. od dnia [...] r. Należności celne zostały wyegzekwowane zatem przed przedawnieniem się roszczenia. Nie godząc się z wydanym postanowieniem, M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, domagając się jego uchylenia i zarzucając mu naruszenie: - prawa procesowego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez uznanie przez organ II instancji, iż w sytuacji, gdy organ egzekucyjny równocześnie jest wierzycielem, to stanowisko wierzyciela co do wykonania obowiązku nie podlega weryfikacji instancyjnej, - zasady praworządności i legalności zawartej w art. 6 i 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji, poprzez pozbawienie ochrony prawnej zobowiązanego, - zasady ustalenia prawdy obiektywnej, obligującej organ m. in. do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poddania go analizie (art. 7 i 77 k.p.a.), W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy nie rozpatrzył merytorycznie zarzutów co do wykonania obowiązku, opierając się na dosłownym brzmieniu art. 34 §1 u.p.e.a., że wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca i nie rozważając, iż powyższe w konsekwencji prowadzi do braku ochrony prawnej zobowiązanego w sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, a która zagwarantowana jest bezpośrednio w art. 34 § 2 u.p.e.a. W ocenie autora skargi, pozbawiło to możliwości kontroli instancyjnej tego właśnie stanowiska, podczas gdy organ odwoławczy jest zobligowany do weryfikacji stanowiska wierzyciela, co do wykonania obowiązku, pomimo brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ wskazał, że ustawodawca nie przewidział w żadnym przepisie możliwości merytorycznej kontroli stanowiska wierzyciela wyrażanym w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych, bez względu na osobę tego wierzyciela. Co więcej, przepisy ustanawiając zasadę związania organów egzekucyjnych tym stanowiskiem, tym samym wykluczając możliwość jego merytorycznej kontroli. Oceny takiej wypowiedzi wierzyciela może natomiast dokonać sąd administracyjny, przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności wydanego aktu administracyjnego (decyzji bądź postanowienia) z prawem. Sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględniając wskazane powyżej uregulowania procesowe stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, z tym że nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skarżący zarzuca w rozpoznawanej sprawie organom egzekucyjnym nieuwzględnienie faktu wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, a w zasadzie nie poddanie kontroli instancyjnej stanowiska wierzyciela w tym przedmiocie. Z takim zarzutem skargi nie można się zgodzić. Przepis art. 34 § 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-6 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważać wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących rozstrzygnięć, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony. Jeżeli egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny może badać z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem zarzut zobowiązanego oparty na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje np. z powodu jego wykonania nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi uzyskanej w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie potwierdził tego zarzutu, a brak jest innych podstaw merytorycznych do uwzględnienia zarzutu (por. wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2734/2005, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 I SA/Kr 2/07 ). Odnośnie samego wyrażenia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów, Sąd w składzie orzekającym zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r. II FSK 4/06, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a. w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie zaistniała taka właśnie sytuacja. Wierzycielem wyegzekwowanej należności był jednocześnie organ egzekucyjny, który wszczął postępowanie w sprawie przymusowego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu, prawidłowo organ ten orzekając w pierwszej instancji w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, nie wydał odrębnego postanowienia o którym mowa w art. 33 u.p.e.a., wyrażając swe stanowisko w postanowieniu dotyczącym zarzutów. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że takie postępowanie organu pozbawiło stronę możliwości poddania stanowiska wierzyciela kontroli w trybie nadzoru. Stanowisko to zostało zweryfikowane przez organ drugiej instancji przy rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., przy czym wyraźnie trzeba podkreślić, że odnośnie wykonania obowiązku przez stronę, stanowisko wierzyciela jest dla organów egzekucyjnych wiążące. Dodatkowo, co wymaga wyraźnego podkreślenia, zarzutem skarżącego było wykonanie obowiązku podlegającego egzekucji, które według oświadczenia strony dokonane zostało jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Tymczasem, w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowoadministracynego jest bezsporne, że takie okoliczności nie mogą stanowić podstawy zarzutu egzekucyjnego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. zarzut wykonania obowiązku może być przedmiotem zarzutu z art. 33 u.p.e.a. jedynie w sytuacji, gdy nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia tegoż art. 29 § 1 u.p.e.a. Istotą przywołanej normy prawnej jest by organ egzekucyjny nie wkraczał w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku i nie podejmował się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Tak więc, również i z tego powodu, argumenty skarżącego nie mogły zasługiwać na akceptację, a stanowisko organów egzekucyjnych należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i w oparciu o przepis art.151 u.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.