II OZ 448/11

II OZ 448 / 11 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. T. – G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1834/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. T. – G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia oddalić zażalenie. II OZ 448 / 11 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej L. T. – G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] października 2009 r., którą to decyzją umorzono postępowanie administracyjne o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Naczelnika Miasta i Gminy w Ciechanowcu na nazwisko S. K. decyzji Aktu Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1973 r. oraz decyzji Aktu Własności Ziemi z dnia [...] kwietnia 1979 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 15 lipca 2010 r. Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję z dnia 13 lipca 2010r., a w dniu 22 września 2010 r. złożyła skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu swego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi strona wskazała, iż przedmiotową decyzję otrzymała w dniu 15 lipca 2010 r. Po zapoznaniu się z jej treścią w dniu 20 lipca 2010 r. udała się po poradę prawną i powierzyła sprawę pełnomocnikowi (radcy prawnemu), który w dniu 13 sierpnia 2010 r. wypowiedział pełnomocnictwo i odmówił wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie. Dodała także, iż jest osobą starszą, ma 78 lat, jej możliwości efektywnego i szybkiego działania są ograniczone, a przekroczenie terminu do wniesienia skargi nie nastąpiło z jej winy. Pismem z dnia 9 lutego 2011 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu podtrzymał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu oraz przedłożył kserokopię zaświadczenia wydanego w dniu 28 stycznia 2011 r. przez Instytut Psychiatrii i Neurologii, Przychodni Klinicznej, Poradni Zaburzeń Pamięci w Warszawie z którego wynika, że skarżąca od dnia 9 czerwca 2010 r. leczy się w tym Instytucie, że stwierdzono u niej zaburzenia adaptacyjne - reakcja depresyjna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając przywrócenia terminu, wskazał na stanowisko wyrażone w orzecznictwie zgodnie, z którym nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa. Natomiast kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W związku z powyższym, Sąd uznał, że rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu muszą być tego rodzaju, że ich pojawienie się jest dla strony zaskakujące i stawiają one stronę w takiej sytuacji, że nie jest ona w stanie ich przezwyciężyć, nawet w przypadku podjęcia największego wysiłku. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona dopiero 22 września 2010 r. tj. 37 dni po upływie ustawowego terminu. Skarżąca nie wyjaśniła, czy po 13 sierpnia 2010 r. miały miejsce jakieś szczególne zdarzenia, które uniemożliwiły jej wniesienie skargi w terminie, a jedynie stwierdziła, że niezachowanie terminu nastąpiło bez jej winy. Również przedłożona przez pełnomocnika skarżącej kserokopia zaświadczenia z Instytutu Psychiatrii i Neurologii, Przychodni Klinicznej, Poradni Zaburzeń Pamięci w Warszawie, z której wynika, że u skarżącej rozpoznano zaburzenia adaptacyjne- reakcję depresyjną samo w sobie nie stanowi o braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca musiałaby uprawdopodobnić, że choroba uniemożliwiła jej dokonanie takiej czynności i przy zachowaniu należytej staranności niemożliwe było ominięcie tej przeszkody i skuteczne wywiedzenie skargi. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro skarżąca nie wykazała, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy należało na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- p.p.s.a.) wniosek oddalić. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. T. – G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 87 § 2 w związku z art. 88 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, przy jednoczesnym przyjęciu, iż wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła w terminie (w innym przypadku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzuciłby wniosek jako spóźniony), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu zażaleniu skarżąca wskazała, iż w piśmie z dnia 9 lutego 2011 r. prócz okoliczności w samym wniosku wskazała na swój stan zdrowia, uprawdopodobniając go przedstawionym zaświadczeniem, z którego wynika, że leczy się w placówce nieprzerwanie od dnia 9 czerwca 2010 r. z rozpoznaniem reakcji depresyjnych i zespołu otępienia lekkiego stopnia. Natomiast skarżąca, przewidując swoją chorobę, zabezpieczyła swoje interesy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, który na trzy dni przed upływem terminu do wniesienia skargi wypowiedział jej pełnomocnictwo. Skarżąca jest osobą starszą, której możliwości efektywnego i szybkiego działania są znaczenie ograniczone, a wszystkie te okoliczności były łącznie zbyt trudne dla niej do przezwyciężenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Stwierdzić trzeba, iż zachowania dyspozycji art. 87 § 1 p.p.s.a. t.j. dochowania terminu do wniesienia rozpatrywanego wniosku Sąd pierwszej instancji rzeczywiście nie uczynił przedmiotem swoich rozważań. To jednak uchybienie nie stanowiło tylko z tego względu podstawy do uwzględnienia wniesionego zażalenia. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, fakt spóźnienia wniosku musi być jednoznaczny, Sąd nie może domniemywać, że strona uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 87 § 1 powołanej ustawy. Jeżeli nie jest zatem możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin ten został zachowany, Sąd ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 222; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 728/09, LEX nr 552400). Skoro zatem, jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, pisma z dnia 9 lutego 2011 r. oraz rozpoznawanego zażalenia, skarżąca przyczyny uchybienia terminowi upatruje w stanie swoje zdrowia, tak ówczesnego, jak i aktualnego, to nie można było jednoznacznie ustalić momentu, w którym ustały przyczyny uchybienia terminowi do złożenia skargi. Przechodząc w dalszej części do merytorycznej oceny zarzutów zażalenia, zauważyć przede wszystkim należało, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, a okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu dają podstawę do przyjęcia, że uchybienie to było zawinione. Słusznie zauważył, bowiem Sąd pierwszej instancji, że długotrwała choroba, na którą leczy się skarżąca, nie przemawia w okolicznościach niniejszej sprawy za uznaniem, iż skarżąca nie jest w stanie prowadzić samodzielnie swoich spraw. Powoływanie się z kolei na fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa przez profesjonalnego pełnomocnika na trzy dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, jest o tyle niezasadne, że złożenie skargi do sądu administracyjnego możliwe jest przez stronę osobiście, nie wymaga przy tym taka skarga zachowania szczególnej formy. Zauważyć też należy, iż wskazywany przez skarżącą pełnomocnik ustanowiony został w innej niż administracyjna sprawie "o zasiedzenie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Wysokim Mazowieckim za sygn. akt I Ns [...] wraz z postępowaniem przed Sądem II instancji" . Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a oddalił zażalenie. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania stwierdzić należało, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisanych art. 258- 261 p.p.s.a.