II SA/Rz 895/10
WyrokWSA w Rzeszowie2010-12-20
Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Robert Sawuła, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę garażu bezpośrednio przy granicy działki sąsiedniej, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Rwt z 1994), w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego P.11/2000 oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy § 12 ust. 6 Rwt z 1994, dotyczące usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, nie mogą być stosowane, ponieważ zostały uznane za niezgodne z ustawą Prawo budowlane przez Trybunał Konstytucyjny. W związku z tym, organy administracji błędnie zastosowały te przepisy, co stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Sąd odmówił zastosowania § 12 ust. 6 Rwt z 1994, powołując się na niezawisłość sędziowską i podległość jedynie Konstytucji i ustawom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.D. na decyzję Wojewody zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę garażu na działce nr 558/7. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych, w szczególności w zakresie usytuowania budynku przy granicy działki sąsiedniej (nr 571) oraz kwestii służebności gruntowej obciążającej działkę inwestorów. Organy administracji obu instancji wydały decyzje zatwierdzające projekt i udzielające pozwolenia, uznając, że spełnione zostały wymogi prawa, w tym dotyczące usytuowania garażu przy granicy działki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. D. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 89510
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.D. jest decyzja Wojewody [..] z dnia [..] lipca 2010 r., nr [..] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [..] grudnia 2002 r., nr [..] Starosta [..] działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. 2000 r. nr 106, poz. 1126, ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla Z. i A.S. obejmujące budowę budynku garażowego na dwa samochody osobowe o pow. zabudowy 29 m2 na działce o nr ewid. 558/7 obręb 7 Zachód, położonej w [..] przy ul. [..].
Decyzją z dnia [..] marca 2003 r., nr [..] Wojewoda [..] uwzględnił wniesione przez M.D. i D.D. odwołania i uchylił decyzję Starosty [..] przekazując mu jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Wojewody decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie. W oparciu o zalegające w aktach sprawy dokumenty ustalono, że objęta pozwoleniem działka nr 558/7 jest drogą na podstawie mapy wydanej przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [..] z 3 grudnia 2002 r., nr [..] /93, zawiadomienia o wpisie do księgi wieczystej z 2 maja 2002 r. i założeniu księgi wieczystej dla działki nr 558/7. Z pozostałych dokumentów stanowiących materiał w sprawie wynikają natomiast wzajemnie wykluczające się wnioski; z aktu notarialnego z [..] kwietnia 2002 r. oraz z odpisu z księgi wieczystej z 31 stycznia 2003 r. nr [..] wynika, że działka 558/7 jest wolna od obciążeń na rzecz osób trzecich. Z kolei z zawiadomienia Sądu Rejonowego w [..] z dnia 27 listopada 2002 r. o założeniu księgi wieczystej wynika, że działka ta jest obciążona służebnością przejazdu, przechodu i przegonu na rzecz każdorazowego właściciela i posiadacza działki nr 573, przy czym ustanowiono zastrzeżenie, że służebność dotyczy wyłącznie odcinka od ulicy [..] do styku działki nr 558/7 z działką 573 i ulegnie wygaśnięciu z chwilą urządzenia drogi publicznej do działki nr 573, tj. połączenia jej z sieciami dróg publicznych. Formułując wskazania dla Starosty [..] Wojewoda w decyzji kasacyjnej nakazał poczynienie ustaleń pozwalających usunąć wymienione wątpliwości. W szczególności niezbędne będzie rozstrzygnięcie, czy działka nr 558/7 jest obciążona służebnością na rzecz właścicieli i posiadaczy działki 573, a jeżeli tak, to czy zlokalizowanie na niej planowanego garażu nie uniemożliwi wykonywania wynikających z tej służebności uprawnień. Wojewoda nakazał także uwzględnić, że z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2001 r., P.11/2000 (Dz. U. nr 17, poz. 207) nie da się wywieść swobody w zakresie udzielenia przez organy architektoniczno-budowlane pozwoleń na budowę przy granicy działki, a jedynie dopuszczalność takiego rozwiązania. Końcowo zwrócono także uwagę, iż ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, że w sprawie zostały spełnione wymogi
w zakresie ochrony przeciwpożarowej – ściana oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki przy usytuowaniu budynku przy granicy została zaprojektowana w sposób nie poparty świadectwem dopuszczenia.
Postanowieniem z [..] kwietnia 2003 r., nr [..] Starosta [..], na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego zobowiązał Z. i A.S. w terminie do 25 kwietnia 2003 r. do usunięcia nieprawidłowości wskazanych w decyzji Wojewody [..].
Decyzją z [..] kwietnia 2003 r., nr [..] Starosta [..] ponownie zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla Z. i A.S. obejmujące budowę budynku garażowego na dwa samochody osobowe o pow. zabudowy 29 m2 na działce o nr ewid. 558/7 obręb 7 Zachód, położonej w [..] przy ul. [..]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że z przedstawionego przez inwestorów oryginału odpisu z księgi wieczystej nr 68918 wynika, że działka nr 558/7 jest wolna od obciążeń na rzecz osób trzecich. Z uzyskanych od Burmistrza Miasta [..] informacji wynika, że M. D., właścicielka działki nr 571, w granicy z która zlokalizowano garaż objęty przedmiotową decyzją nie uzyskała decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu tej działki. Organ wywiódł dalej, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2001 r., P.11/2000 oraz treścią § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 1999 r. nr 15, poz. 140, ze zm., zwane dalej Rwt z 1994) projektowany przez inwestorów garaż może zostać usytuowany bezpośrednio
przy granicy działki nr 571 wyłącznie przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków: 1) będzie posiadał ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki, o odporności ogniowej 60 min – § 270 ust. 2 Rwt z 1994; 2) jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej – § 12 ust. 6 Rwt z 1994 . Oba wymogi zostały w rozpatrywanej sprawie spełnione: projektowany budynek posiada ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o odporności ogniowej 60 min.; na działce nr 571 nie znajdują się i nie są projektowane żadne elementy zagospodarowania, stąd w ocenie organu nie ma potrzeby rozważania kwestii odległości oraz uzyskiwania zgody jej właściciela, zresztą w tym ostatnim aspekcie przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z przepisu § 12 ust. 6 Rwt z 1994 ten fragment powyższej normy. Końcowo organ stwierdził, że udzielenie pozwolenia na budowę garażu na działce, która w dokumentach geodezyjnych jest oznaczona jako droga jest zgodne z prawem. Zwrócił uwagę, że działka nr 558/7 nie jest drogą publiczną, a tylko pas drogowy takich właśnie dróg objęty jest ograniczeniami zabudowy. Zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [..] z dnia [..] września 1991 r., nr [..] /91 obszar działki nr 558/7 przeznaczony jest pod adaptację istniejących terenów mieszkaniowych oraz pod nowe tereny mieszkaniowe z usługami. W tych okolicznościach, wobec spełniania przez inwestorów wszystkich prawem przewidzianych wymogów organ zobowiązany był pozytywnie rozpatrzyć ich wniosek W ustawowym terminie odwołanie od decyzji Starosty [..] wniosły M.D. i D.D. domagając się "odwołania decyzji zezwalającej na budowę garaży na działce nr 558/7". Odwołujące się podtrzymały dotychczasowe zarzuty wysuwane wobec zamiaru inwestorów, eksponowały kwestię obciążenia działki inwestorów służebnością gruntową. M. D. podnosiła, że szerokość jej działki nr 571 wynosi ok. 7 m, zlokalizowanie garaży przy granicy wykluczy zabudowę działki odwołującej się.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [..] lipca 2010 r. Wojewoda [..] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w podstawie prawnej powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4, 5 ust. 1 pkt 9, art. 35 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 z 2006 r., poz. 118 ze zm., zwana dalej Upb). W uzasadnieniu zrekapitulowano dotychczasowy przebieg postępowania z naciskiem na okoliczność, że tak długi okres rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji spowodowany był postępowaniem incydentalnym w przedmiocie zawieszenia postępowania. Miało to związek z faktem, że przed sądami powszechnymi toczyło się postępowanie o ustalenie zakresu służebności przechodu przejazdu i przegonu przez działkę nr 558/7. Organ zwrócił uwagę, że w wyroku WSA w Warszawie z 23 listopada 2006 r. VII SA/Wa 1514/06 sąd stwierdził bezspornie, iż działka 558/7 jest obciążona służebnością przejazdu, przechodu i przegonu na rzecz każdorazowego właściciela i posiadacza działki nr 573. W ocenie WSA w Warszawie złożenie do sądu rejonowego wniosku o ustalenie zakresu i przebiegu tej służebności, nie pozbawia Wojewody [..] uprawnienia do oceny decyzji Starosty [..] z [..] kwietnia 2003 r. w ramach toku instancji.
W toku postępowania odwoławczego Wojewoda uzyskał informację, że dla terenu, którego dotyczy inwestycja został uchwalony Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego – uchwałą Rady Miejskiej w [..] z dnia [..] grudnia 2003 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [..] z dnia [..] lutego 2004 roku, nr [..], poz. [..].
Uwzględniając powyższy fakt Wojewoda [..] postanowieniem z dnia [..] lutego 2010 r., [..] nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym celem doprowadzenia do jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności dotyczące stopnia zabudowy działki oraz kalenicy dachu. Ponadto zwrócono się do inwestorów o nadesłanie oświadczeń o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z obu obowiązków Z. i A.S. w ocenie organu wywiązali się. Żadna z pozostałych stron postępowania, a w szczególności odwołujące się, nie złożyła uwag, żądań ani wniosków dowodowych.
Dołączone przez inwestorów do wniosku dokumenty odpowiadać mają wymogom stawianym przez przepisy prawa. Usytuowanie garażu bezpośrednio przy granicy działki nr 571 w przekonaniu Wojewody [..] jest zgodne z § 12 ust 6 oraz § 270 ust. 2 Rwt z 1994, które miało zastosowanie przy wydaniu decyzji przez starostę, skoro wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony przed 16 grudnia 2002 r. Szerokość działki 558/7 oraz fakt, że od jej zachodniej strony istnieje droga asfaltowa stanowiąca dojazd do innych posesji uniemożliwiła inną lokalizację garażu. Jeżeli więc planowana inwestycja jest zgodna z przepisami prawa, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi i nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym dostępu do drogi publicznej (art. 5 ust. 1 pkt 9 Upb), to brak jest postaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest niezgodne z prawem. Wojewoda stwierdził ponadto, że w sytuacji gdyby M.D. zechciała zabudowywać własną działkę nr 571, w tym przy granicy działki budowlanej i gdy spełni inne wymogi przewidziane przepisami prawa, uzyska pozwolenie na budowę.
Z decyzją Wojewody [..] nie zgodziła się M.D. i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzuciła, że decyzja narusza § 12 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 oraz § 270 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Rwt z 1994). Skarżąca podała, że planuje zabudowę działki nr 571 obiektami garażowymi, co oznacza, że w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymogu zachowania odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami określonymi w § 12 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Ponadto zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom określonym w § 10, § 12 ust. 1 oraz § 270 ust. 1 Rwt z 1994. Końcowo podniosła, że organ nie miał racji przyjmując, że kwestia ustalenia zakresu służebności obciążającej działkę inwestorów nie ma w sprawie znaczenia. W ocenie skarżącej, jeżeli Sąd Rejonowy w [..] przychyli się do jej wniosku i ustanowi służebność zgodnie z jego treścią, to lokalizacja garażu będzie z nią kolidować. W tym zakresie skarżąca wywodzi, że zasadne było zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii zakresu służebności gruntowej wykonywanej przez działkę inwestorów.
Powołując się na argumenty zawarte z zaskarżonej decyzji Wojewoda [..] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej sformułowane zasługują na akceptację. W szczególności nie jest trafny zarzut dotyczący zasadności zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed sądem powszechnym w aspekcie zakresu służebności gruntowej dotyczącej działki nr 558/7. W tym zakresie organy były związane prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 kwietnia 208 r. VII SA/Wa 2220/07, którym oddalono skargę M.D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [..] października 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [..] z [..] lipca 2007 r. nr [..] odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Starosty [..] udzielającego pozwolenia na budowę Z. i A.S. na budynek garażowy na działce nr 558/7 w [..].
Zasadniczą kwestią w sprawie jest prawidłowość ustaleń organów w zakresie zastosowania przepisów Rwt z 1994 w aspekcie dopuszczalności zlokalizowania budynku garażowego bezpośrednio w granicy z działką sąsiednią – nr 571, należącą do skarżącej. Bezsporne jest, że w sprawie istotnie miały zastosowanie przepisy Rwt z 1994, skoro wniosek o pozwolenie na budowę został wniesiony przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwane dalej Rwt z 2002). W myśl § 330 pkt 1 Rwt z 2002 jego przepisów nie stosuje się, jeżeli przed dniem jego wejścia w życie (tj. przed 15 grudnia 2002 r.) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę. Wniosek taki w przedmiotowej sprawie inwestorzy złożyli w dniu 15 listopada 2002 r.
Mający zastosowanie w sprawie przepis § 12 Rwt z 1994 miał następujące brzmienie: "Usytuowanie budynku na działce budowlanej powinno być dostosowane do linii i gabarytów zabudowy, określonych w planie miejscowym lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zapewniać zachowanie odległości między budynkami i urządzeniami terenowymi oraz odległości budynku i urządzeń terenowych od granic działki i od zabudowy na działkach sąsiednich, określonych w rozporządzeniu, a także w przepisach odrębnych i szczególnych, w tym sanitarnych i o ochronie przeciwpożarowej" (ust. 1); "W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej nie ustala się wymagań w zakresie zachowania odległości między budynkami na działce budowlanej, z zastrzeżeniem przepisów ust. 1 oraz § 23, 35, 36 i 271" (ust. 2); "Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz do produkcji i przechowywania produktów żywnościowych powinien być wznoszony i użytkowany z zachowaniem odległości od źródeł zagrożeń i uciążliwości określonych w rozporządzeniu i w przepisach szczególnych, w tym dotyczących wymagań higienicznosanitarnych, oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu" (ust. 3); "Jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz w § 13, § 271, § 272 ust. 4, nie wynikają inne wymagania, należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej: 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m" (ust. 4); "Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m, natomiast balkony lub loggie o więcej niż 1 m" (ust. 5); "Dopuszcza się usytuowanie budynku, z zastrzeżeniem § 270 ust. 2, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela" (ust. 6); "Zgoda właściciela nie jest wymagana, jeżeli usytuowanie budynku, o którym mowa w ust. 6, wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" (ust. 8); "Budynek produkcyjny, usługowy i magazynowy uznany za uciążliwy dla otoczenia przez organ właściwy w zakresie ochrony środowiska lub przez właściwego państwowego terenowego inspektora sanitarnego, a także stodoła i budynek inwentarski nie mogą być sytuowane przy granicy działki budowlanej jako sąsiadujące bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej" (ust. 9). Zasadniczo zatem obiekt budowlany w postaci projektowanego przez inwestorów budynku garażowego winien być lokalizowany, skoro nie posiada otworów okiennych od strony działki nr 571, w odległości 3 m od jej granicy. § 12 ust. 6 Rwt z 1994 dopuszczał zlokalizowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej niż 3 m, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. Cyt. przepis w aspekcie uzyskiwania zgody właściciela na takie zlokalizowanie projektowanego budynku został uznany przez Trybunał Konstytucyjny (TK) wyrokiem z 5 marca 2001 r. P.11/00 (OTK 2001/2/33) za niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 Upb. W cyt. wyroku TK w konkluzji stwierdził, że przepis § 12 ust. 6 Rwt z 1994 nie może być uznany za przepis określający warunki techniczno-budowlane.
W judykaturze oceniającej dopuszczalność określania w przepisach wykonawczych do ustawy warunków sytuowania budynku przy granicy działki zajmowane są zróżnicowane stanowiska. W wyroku z 30 listopada 2009 r. II OSK 1846/08 (Lex nr 587310) Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wykluczył dopuszczalność stosowania § 12 ust. 6 Rwt z 2002, przywołując stanowisko TK wedle którego kwestia sytuowania budynku przy granicy działki nie może być kwalifikowana jako "warunki techniczne". NSA w cyt. wyroku uznał, że sąd administracyjny I instancji winien odmówić zastosowania niezgodnego z ustawą przepisu rozporządzenia. Wydanie rozporządzenia określającego warunki techniczne dotyczące budynków oraz ich usytuowania następuje na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 Upb, przepis ten nie upoważnia jednak do tego, aby minister wkraczał de facto w rozporządzeniu wykonawczym w materię dotyczącą w istocie prawa własności. Przekładając to na realia przedmiotowej sprawy uznać należy, że stosując art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wedle którego sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, Sąd w tym składzie odmawia zastosowania przepisu § 12 ust. 6 Rwt z 1994. Prowadzi to dalej do wniosku, że decyzje obu instancji zostały dotknięte naruszeniami prawa materialnego, a naruszenia ta miały wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa).
W ocenie Sądu nawet pomijając kwestię naruszenia prawa, o jakim mowa powyżej, zauważyć trzeba, iż organy wadliwie wykładały brzmienie § 12 ust. 6 Rwt z 1994. Przepis ten uzależniał dopuszczalność sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki, pod warunkiem wykazania w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu możliwości zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej. W swojej decyzji Starosta [..] w ogóle wykluczył możliwość analizy dotyczącej zagospodarowania terenu działki nr 571 należącej do skarżącej, skoro w jego ocenie pojęcie "projektowana" zabudowa odnosiła się tylko i wyłącznie do przypadku, w którym działka sąsiednia objęta byłaby decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wojewoda utrzymując te decyzję w mocy zgodził się z takim stanowiskiem, choć w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia czynił rozważania dotyczące dopuszczalności usytuowania obiektów kubaturowych na działce należącej do M.D. Rzecz w tym, że inkryminowany przepis § 12 ust. 6 Rwt z 1994 wymagał, aby nastąpiło to w "projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu". Wbrew zatem stanowisku starosty nie dotyczy to przypadku, w którym działka nr 571 musiałaby być objęta decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nadto niewystarczająca w tym aspekcie była argumentacja zawarta w decyzji organu odwoławczego.
Brak możliwości zastosowania § 12 ust. 6 Rwt z 1994 w zakresie sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki powoduje, ze organy winny rozpoznać wniosek na podstawie przepisów Upb. Budowa przy granicy działki jest możliwa w wyjątkowych przypadkach, zaś właściwą podstawą do oceny możliwości budowy przy granicy będzie stanowił art. 5 ust. 1 pkt 9 Upb jak również przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego zawarte w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 144 kodeksu cywilnego właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (por. uzasadnienie wyroku NSA z 15 marca 2006 r. II OSK 634/05, Lex nr 198327). W ocenie Sądu należy rozważyć, czy sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki nie wymaga ewentualnego uzyskania, przewidzianego w art. 9 ust. 1 i 2 Upb, odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.
Podkreślić należy, że organy wyrzekające w sprawach o udzielenie pozwolenia na budowę winny brać pod uwagę potrzebę poszanowania występujących w obszarze obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Upb), każdy właściciel nieruchomości ma prawo do jej zabudowy, byleby tak rozumiana wolność budowlana nie powodowała wykluczenia, bądź ponad miarę utrudnienia zabudowy działki sąsiedniej. Takie ustalenia winien poczynić orzekający w sprawie ponownie starosta. Sąd zauważa, że skoro w sprawie występują strony o sprzecznych interesach celowym byłoby skorzystanie z instytucji rozprawy administracyjnej, przewidzianej w art. 89 § 2 k.p.a. Podczas rozprawy będzie można ustalić ewentualne zamiary inwestycyjne M.D. odnoszące się do działki nr 571 i skonfrontować je z zamiarem zlokalizowania garaży przez Z. i A.S. na działce nr 557/8.
Uchylenie obu decyzji uzasadniało opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej na podstawie art. 152 Ppsa, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów na rzecz skarżącej znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło