III SA/Kr 894/09
WyrokWSA w Krakowie2010-12-21
Skład orzekający: Grażyna Danielec, Krystyna Kutzner, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów jest właściwy do dokonywania zmian w ewidencji na podstawie aktu notarialnego z 1935 roku, kwestionując jednocześnie wpisy w księgach wieczystych i akty własności ziemi?Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o własność ani do korygowania tytułów własności, które zostały ukształtowane na podstawie innych dokumentów lub orzeczeń. Ewidencja gruntów ma charakter wtórny i odzwierciedla stan prawny wynikający z ksiąg wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych czy decyzji administracyjnych, a nie tworzy go samodzielnie. Zmiany w ewidencji mogą być dokonywane jedynie na podstawie aktualnych, dostępnych organowi dokumentów źródłowych, a nie na podstawie interpretacji starych aktów czy wyroków sądów powszechnych, zwłaszcza tych dotyczących posiadania.Stan faktyczny
Skarżący domagali się sprostowania ewidencji gruntów, aby odzwierciedlała ona stan wynikający z aktu notarialnego z 1935 roku, który zakładał nabycie parceli gruntowej wraz z przynależnościami. Kwestionowali oni obecny stan granic i powierzchni działek ewidencyjnych, twierdząc, że zostały one nieprawidłowo odłączone lub zmienione. Organy administracji odmówiły dokonania zmian, wskazując na zgodność obecnego stanu z księgami wieczystymi i innymi dokumentami, a także na brak podstaw prawnych do ingerencji w ustalone stany prawne.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak ( spr.) Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. P. , C. P. oraz K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 czerwca 2009 r. , Nr : [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala.
Starosta decyzją z dnia [...] 2009r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 7d. ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 104 kpa - po rozpoznaniu wniosku J. P., C. P. oraz K. M. odmówił dokonania zmian w ewidencji gruntów w ramach aktualizacji operatu ewidencji gruntów prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego A, jednostka ewidencyjna B w przedmiocie działek ewidencyjnych nr: 8, 27, 41, 42 i 51/1 poprzez sprostowanie "na podstawie aktu notarialnego Nr rep. [...] z dnia 7 lutego 1935r. na nowej mapie pgr. 692/1 jako działka nr 41 i dołączenie do niej pgr. 933 i 934 w granicach dz. nr 41. które są przynależnościami w granicach parceli 692/1 i jej całością. A od strony drogi jako dz. 27 dołączenia pasa o szerokości 1,5 mm do dz. nr 41 przez jej całą długość, nieprzejętego pasa gruntu 4,5 ara z pgr. 692/1 na poszerzenie tej drogi dz. nr 27. A także sprostowania na mapie działki nr 8 różnicy 75 m2 które zmniejszają jej powierzchnię, na podstawie odpisu z księgi wieczystej Dz.Odp. [...] z 11 lipca 2000r." z uwagi na brak podstaw prawnych i faktycznych żądanych sprostowań.
W uzasadnieniu Starosta podał, że postanowieniem z dnia [...] 2008r. Wójt Gminy B przekazał Staroście J. P., C. P. oraz K. M. w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów obręb A gmina B w przedmiocie działki ewidencyjnej nr 41. W wyniku zaskarżenia w/w postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] 2008r. uchyliło to postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, zalecając wyjaśnienie kwestii żądania wniosku, tzn. czy wnioskodawcom chodzi o dokonanie zmian w ewidencji gruntów czy o rozgraniczenie nieruchomości. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy B postanowieniem z dnia [...] 2008r. przekazał, wg właściwości do Starosty pisma J. P., C. P. i K. M. z dnia 9 stycznia 2008r, 31 marca 2008r. i 10 kwietnia 2008r. wraz z załącznikami w sprawie dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów obręb: A poprzez doprowadzenie do godności przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 41, wykazanych w obowiązującej mapie ewidencji gruntów w skali 1:2000 z granicami wynikającymi z map nieobowiązującej już ewidencji gruntów w skali 1:2880 w przedmiocie parceli gruntowej pgr. 692/1. W tym samym czasie, bezpośrednio do Starosty wpłynęły pisma wnioskodawców z dnia 24 kwietnia 2008r i 28 kwietnia 2008r., a w dniu 10 lipca 2008r. Starosta uzyskał informację o sprawie ostateczności postanowienia Wójta Gminy B z dnia [...] 2008r. Starosta ustalił, że:
- działka ewidencyjna 51/1 powstała z działki 51, w skład której weszła pgr. 934 objęta żądaniem wnioskodawców i jest wpisana w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych na rzecz: J. i A. O., co jest zgodne ze stanem zarejestrowanym w ewidencji gruntów;
- w protokole stanu władania sporządzonym w trakcie zakładania operatu obowiązującej obecnie ewidencji gruntów, spisanym w dniach 22 kwietnia - 28 kwietnia 1987r. na okoliczność ogłoszenia wyników pomiaru stanu władania gruntami położonymi w A, znajduje się informacja o przyjęciu bez zastrzeżeń danych dotyczących nieruchomości wnioskodawców, tj. działek nr 8 o powierzchni 2,45 ha i nr 41 o powierzchni 1,72 ha - zgodnych ze stanem ewidencyjnym zarejestrowanym od jej założenia do chwili obecnej;
- działka nr 27 stanowi drogę publiczną zaliczoną do kategorii dróg gminnych, będącą w posiadaniu Gminy i podlegającą regulacji na rzecz Gminy B w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną;
- działka nr 42, która powstała z pgr. 933, stanowi drogę wewnętrzną i zarejestrowana jest w operacie ewidencyjnym na rzecz: Skarbu Państwa, zgodnie ze stanem własnościowym wynikającym z KW [...].
Zdaniem Starosty te ustalenia stanowiły podstawę do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do aktualizacji operatu ewidencji gruntów w zakresie w/w działek ewidencyjnych w sposób żądany przez wnioskodawców, albowiem stan zarejestrowany w ewidencji gruntów jest zgodny ze stanem prawnym, a żądanie "sprostowania" nie zostało poparte żadnymi opracowaniami kartograficznymi dokumentującymi inny stan faktyczny czy prawny, niż wynika to z operatu ewidencji gruntów.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. P., C. P. oraz K. M., ponownie domagając się dokonania sprostowania ewidencji, tak aby odzwierciedlała ona stan wynikający z aktu notarialnego z dnia 7. 02.1935 r. Nr Rep. [...], którym to aktem ich rodzice A. i J. P. zakupili od A. z C. M., w całości parcelę pgr 692/1, wraz z wszelkimi prawami, służebnościami i przynależnościami. Granicami pgr 692/1, jako jej przynależności, objęte były parcele 933 i 934, które są one wpisane w akcie notarialnym, ponieważ nie były własnością A. M. w całej długości, tylko w granicach parceli 692/1. Na nowej mapie parcele 933 i 934 zostały odłączone nieprawnie od działki nr 41 (dawnej pgr 692/1). Nadto zarzucili, że nie mogło dojść do podpisania zgody na granice wg nowej mapy, ponieważ właściciele hipoteczni J. i A. z Ł. P. już nie żyli i nie przyjęli w żadnym dokumencie zmniejszenia powierzchni działek nr 8 i nr 41, oraz że nigdy nie miało miejsca przejęcie pasa gruntu z działki nr 41 na poszerzenie drogi. Ponadto odwołujący się zarzucili, że w uzasadnieniu decyzji w pkt 1 i 2. celowo dwukrotnie został zmieniony numer aktu notarialnego z 7 lutego 1935 r. na Rep.A. [...], podczas gdy powinno być Nr.Rep. [...]. Odwołujący się zarzucili także, iż nigdy nie wnosili o dokonanie aktualizacji ewidencji, czyli o dokonanie rozgraniczenia działek ew. nr 8, 27,41,42 i 51/1.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 12 czerwca 2009r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalenia dokonane przez organ l instancji oraz wyjaśnił istotę zmian w ewidencji gruntów. W ocenie WINGiK nie było podstaw do wprowadzenia zmiany granic pomiędzy działkami nr 41, 42 i 51/1, ponieważ stan ten jest zgodny ze stanem prawnym uwidocznionym w księgach wieczystych założonych dla działek nr 42 i 51/1, zaś zmiana przebiegu granicy możliwa jest w wyniku przeprowadzenia postępowania zakończonego orzeczeniem, które może być podstawą dokonania wpisu w ewidencji gruntów. WINGiK wyjaśnił, że organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest właściwy ani uprawniony do rozstrzygania sporu o własność w sytuacji, gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu granic, a tym samym spór o zasięg prawa własności nieruchomości. O spornym przebiegu granic pomiędzy w/w nieruchomościami świadczą zdaniem WINGiK toczące się w przeszłości między stronami przed sądem cywilnym oraz karnym postępowania w przedmiocie utrudniania właścicielom działki 51/1 przejazdu działką nr 42 (własność Skarbu Państwa) przez odwołujących się. Organ odwoławczy wskazał, że z pism odwołujących się wynika, iż w istocie zmierzają oni do podważenia wpisów w księgach wieczystych.
Odnośnie zarzutu o braku podstaw do wprowadzenia zmian dotyczących powierzchni działek nr 8 i 41, oraz braku zawiadomienia właścicieli o dokonanych zmianach WINGiK wskazał, że w dniu 6 kwietnia 1987r. zostało przesłane na adres A. i J. P. zawiadomienie o możliwości zapoznania się z operatem ewidencji gruntów wsi A gmina B. Odbiór zawiadomienia potwierdził C. P. - syn w dniu 14 kwietnia 1987r. Ponadto w operacie pomiarowym KERG [...] z dnia 10 grudnia 1987r. znajduje się protokół ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków położonych w obrębie A Ks. robót Nr 448 sporządzony w dniach 22 kwietnia - 28 kwietnia 1987r. przez geodetę J. G., pracownika Biura Geodezji i Terenów Rolnych w obecności sołtysa wsi S. G. W kolumnie nr 95 widnieje oświadczenie następującej treści "Przyjmuję bez zastrzeżeń". Oświadczenie to dotyczy działki nr 8 o powierzchni 2,45 ha podanej w kolumnie nr 8 protokołu oraz działki nr 41 o powierzchni 1,72 ha podanej w kolumnie nr 8 protokołu. Protokół został podpisany w dniu 23 kwietnia 1987r. przez J. P. Nie widnieje nigdzie adnotacja o odmowie podpisu w związku ze śmiercią właścicieli gospodarstwa ani też żadna uwaga dotycząca tego faktu zgłoszona przez obecnie skarżących. WINGiK stwierdził, że z ustaleń tych wynika, że J. P. oraz C. P. występowali w postępowaniu jako domniemani spadkobiercy po A. i J. P. Wyjaśnił także, iż oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar nie jest objęte domniemaniem prawdziwości i nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Natomiast zmiana w ewidencji gruntów we wzajemnej konfiguracji, powierzchni i ewentualnego sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków jest dopuszczalna w oparciu o wskazane rozporządzeniem z dnia 29 marca 2001 r. źródłowe dokumenty. Skoro zaś odwołujący się nie przedłożyli przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania zawierającego wykaz zmian ewidencyjnych, z którego by wynikało, że powierzchnie działek nr 8 i 41 zostały obliczone nieprawidłowo, nie było podstaw do dokonania wnioskowanej przez nich zmiany w ewidencji. Błąd w numerze aktu notarialnego WINGiK uznał za oczywistą omyłkę pisarską.
Skargę na decyzję WINGiK wnieśli J. P., C. P. i K. M. Skarżący zarzucili, że decyzje organów obu instancji niezasadnie odmówiły dokonania wnioskowanej zmiany w ewidencji, że wnioskowane przez nich sprostowanie powinno zostać dokonane, a jego podstawą powinien być akt notarialny z 7 lutego 1935r., oraz stara mapa katastralna. Skarżący ponownie zakwestionowali zmiany powierzchni działki nr 8, wskazali, że w 1987 roku nie byli powiadamiani o dokonywanych zmianach w ewidencji, a podpis J. P. w protokole, na który powołał się WINGiK, został sfałszowany, a ponadto w tym protokole brak jest podpisów pozostałych spadkobierców. Powtórzyli zarzut odwołania dotyczący przejętego na poszerzenie drogi pasa gruntu. Zarzucili, że akt własności ziemi z dnia 11. 03. 1980 r. Nr [...], stwierdzający nabycie na własność przez M. i K. O. pgr. 934 nie może mieć znaczenia prawnego, ponieważ parcela ta jest przynależnością w granicach pgr 692/1, a nadto awz został wydany przez organ, który nie dokonywał uwłaszczeń. Uzasadnieniem żądania zawartego we wniosku wszczynającym postępowanie są również zdaniem skarżących powołane wyroki sądów powszechnych, zapadłe w sprawach cywilnych i karnych.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), zwanej dalej Pgik, oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem.
Stosownie do art. 2 pkt. 8 Pgik, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt.1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych
- innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan, ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą samodzielnie tego stanu kształtować. Informacje powyższe zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia. Zgodnie z jego § 45 ust. 1, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. Usuwanie błędów lub pomyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008 r., III SA/Kr 119/08, LEX nr 510289).
W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z :
-prawomocnych orzeczeń sądowych,
-aktów notarialnych,
-ostatecznych decyzji administracyjnych,
-aktów normatywnych,
- opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych,
- dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
- ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Zgodnie § 12.1 rozporządzenia : Prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2) prawomocnych orzeczeń sądowych,
3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4) ostatecznych decyzji administracyjnych,
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2".
Zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (tak wyrok WSA w Białymstoku z 19.02.2008 r., II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 18.03.1999 r., II SA 1728/98, Lex nr 46224, z dnia 18.04. 1999 r., II SA 1632/98. Lex nr 46216, z dnia 20.08.1998 r., II SA 766/98, Lex nr 41298, z dnia 19.03.2003 r. II SA 1018/02, Lex nr 156374). Przedmiotem wniosku skarżących było żądanie - jak to skarżący określili- sprostowania danych w ewidencji gruntów, poprzez objęcie na mapie ewidencyjnej granicami działki ew. nr 41, stanowiącej odpowiednik dawnej pgr 692/1, dawnych pgr 933, 934, zmiana przebiegu granicy działki nr 41 na całej jej długości poprzez przesunięcie jej od strony działki nr 27 o 1,5 mm, oraz sprostowanie powierzchni działki nr 8, która powinna wynosić zgodnie z zapisem w księdze wieczystej 2 ha 45 a 75 m2, a na mapie wynosi 2 ha 45 a. Wszystkie te działki położone są w obrębie ewidencyjnym A, jednostka ewidencyjna B. Na uzasadnienie swojego wniosku skarżący podali, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 7 lutego 1935 r. Nr Rep. [...], ich rodzice – J. i A. z Ł. P. zakupili od A. z C. M. całą parcelę gruntową 692/1. Parcele pgr 933 i 934 są przynależnościami w granicach parceli pgr 692/1, co wynika z powołanego wyżej aktu notarialnego, oraz starej mapy katastralnej. Za życia rodzice skarżących nie dokonywali żadnych zmian w granicach pgr. 692/1, ani na żadne zmiany nie wyrażali zgody. Na nowej mapie zostały nieprawnie odłączone z parceli 692/1 przynależności tj. parcele 933 i 934 i zostały one dołączone : pgr 934 do działki 51 J. i A. O. a część działki 933 stanowi aktualnie działkę nr 42, która jest bezpodstawnie wpisana w księdze wieczystej kw [...] jako własność Skarbu Państwa. Rodzice skarżących nie przekazywali na dobro publiczne żadnych nieruchomości. Z działki nr 41 (dawnej pgr 692/1) został odłączony pas szerokości 1,5 mm , co na gruncie odpowiada 3m i stanowi powierzchnię 4,5 a, przyłączoną do działki nr 27 stanowiącej drogę, przy czym nigdy nie miało miejsca przejęcie gruntu pod poszerzenie drogi. W toku postępowania, w odwołaniu od decyzji Starosty oraz w skardze, skarżący powoływali jako uzasadnienie swojego wniosku o sprostowanie ewidencji oprócz aktu notarialnego z 7 lutego 1935 i mapy katastralnej 1:2880, rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniach sądów powszechnych, jak i treść ich uzasadnień: Postanowienie Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny z dnia 28.10.1997 r. [...], Wyroki Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny, z dnia 10.10.1995 r. [...] i z dnia 17.06.1997 r. , [...], Wyroki Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 28.06.1995 r. [...], z dnia 16. 01. 1997 r. [...] i z dnia 15.06.1998 r. [...], Wyroki Sądu Wojewódzkiego IV Wydziału Karnego z dnia 8. 09. 1995 r. [...] i z dnia 22.09.1998 r. [...]. Ponadto skarżący kwestionowali treść aktu własności ziemi z dnia 11.03.1980 r. Nr [...] wydanego na rzecz M. i K. O.
W kwestii przedmiotu postępowania zdeterminowanego treścią i zakresem wniosku skarżących wszczynającego postępowanie administracyjne, wyjaśnić należy, że jakkolwiek skarżący wielokrotnie w toku postępowania podkreślali, oraz uczynili to przedmiotem skargi, iż wniosek ich nie jest żądaniem aktualizacji ewidencji, ani zmiany przebiegu granic, ale sprostowania ewidencji zgodnie z treścią aktu notarialnego z 7. 02.1935 r. Nr Rep. [...], starą mapą katastralną, oraz treścią przedstawionych przez skarżących rozstrzygnięć sądowych, to jak już wskazano na wstępie - przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie posługują się pojęciem prostowania ewidencji ale właśnie jej aktualizacji a to zgodnie z podstawową zasadą prowadzenia ewidencji, jaką jest zasada aktualizacji. Słusznie więc organy - wbrew konsekwentnym twierdzeniom skarżących - określały, że postępowanie toczy się w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji i orzekły w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji. Dokonywanie jakichkolwiek zmian lub ewentualnych sprostowań w operacie ewidencji gruntów i budynków możliwe jest bowiem tylko wówczas, kiedy prowadzi do wykazania w tymże operacie danych aktualnych. W świetle tak sformułowanego przez skarżących żądania wniosku, oraz przytoczonych na jego uzasadnienie okoliczności, a także przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy a jego wynik w postaci odmowy wprowadzenia żądanych przez skarżących zmian w operacie ewidencji jest zgodny z przepisami prawa regulującymi zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.
Uznać należało, że źródłem żądań objętych wnioskiem wszczynającym postępowanie jest takie odczytanie aktu notarialnego z dnia 7. 02.1935 r. Nr Rep. [...], z którego wynika zdaniem skarżących, że przynależności, o których mowa w pkt. II tego aktu stanowią części parcel gruntowych (jak podawali skarżący) 933 i 934 w granicach parceli gruntowej 692/1. Jak wynika z akt administracyjnych, dawna parcela gruntowa pgr 934 weszła w skład działki nr 51, która następnie podzieliła się na dz. 51/1 i 51/2. Aktualnie działka 51/1 wpisana jest w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Zamiejscowy V Wydział Ksiąg Wieczystych jako własność J. O. i .A. O. na prawach wspólności ustawowej, na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 10.12. 1990 r. rep. [...] (k. 367, 377, 387 akt adm.). W aktach znajduje się kserokopia aktu własności ziemi z dnia 11. 03. 1980r. Nr [...], z którego wynika, że M. i K. O. stali się z mocy prawa właścicielami m. in. pb. 934, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26. 10. 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (k.21 akt adm.). W kwestii więc ujawnienia w ewidencji jako części (jak określali skarżący "przynależności") obecnej działki nr 41, dawnej pgr. 934, żądanie skarżących zmierzało w istocie do zakwestionowania prawa własności aktualnych właścicieli działki nr 51/1 w części, w jakiej działka ta powstała z pgr. 934. Było więc żądaniem wprowadzenia do ewidencji zmiany danych podmiotowych, które stanowią odzwierciedlenie stanu prawnego nieruchomości, stanowiąc informację o osobach lub innych podmiotach oraz prawach, jakie przysługują im w stosunku do danej nieruchomości. Dane te ujawnia się w ewidencji na podstawie źródeł wymienionych w przytoczonym już wyżej § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, stanowiącego zamknięty katalog źródeł danych stanowiących podstawę wpisów. Uwzględnienie wniosku skarżących w zakresie dotyczącym ujawnienia pgr 934 w granicach działki nr 41 tego żądania nie było możliwe. Co prawda skarżący powoływali na uzasadnienie swojego żądania treść aktu notarialnego z 7. 02.1935 r. , jednak stwierdzić należy, że treść tego aktu nie daje żadnej podstawy do uznania, że pb 934 stanowiła "przynależność" do parceli 692/1, a obecnie jest częścią działki nr 41. Stwierdzenie powyższe nie ma jednak zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej kwestii, skoro aktualnymi właścicielami dawnej pb 934, która zgodnie z wpisem w księdze wieczystej Kw [...] i treścią mapy z dnia 25.09.1989 r. złożonej przy księdze wieczystej jest częścią działki nr 51/1 są A. i J. O., natomiast nabycie własności tej parceli nastąpiło na podstawie aktu własności ziemi przez poprzedników prawnych obecnych właścicieli. Organ ustalił, że pgr 934 była ujawniona w Iwh 44 od założenia liczby wykazy hipotecznego tj. od 1887 r. Akty Własności Ziemi wydane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r.(Dz.U. nr 27, poz. 250 ze zm.) miały charakter decyzji i stwierdzały nabycie określonych w nich nieruchomości z mocy prawa, według stanu istniejącego w dniu 4 listopada 1971 r. 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 107, poz. 464 ze zm.). Stosownie do brzmienia art. 63 tej ustawy wyłączona została możliwość stosowania postępowań nadzwyczajnych co do decyzji wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Tym bardziej nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organami ewidencji gruntów korygowanie tytułów własności wydanych na podstawie tej ustawy. W praktyce oznacza to, że wszelkie spory dotyczące stwierdzenia nabycia nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r., w tym także związane z ustaleniem zasięgu prawa własności wynikające z zakresu posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. rozstrzygane są przez sądy powszechne. Dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy Pgik, oraz rozporządzenia jest to istotne, ponieważ jednym z zarzutów skargi jest zarzut dotyczący bezpodstawnego uwłaszczenia M. i K. O. działką stanowiącą dawną pb 934., bez zgody i wiedzy rodziców skarżących - jej właścicieli. Zarzut ten, polegający na kwestionowaniu treści aktu własności ziemi nr [...], oraz braku właściwości organu, który go wydał, nie mógł więc odnieść pożądanego przez skarżących skutku.
Odnośnie do żądania ujawnienia w ewidencji dawnej pgr 933 jako części działki nr 41, oraz zarzutów skargi dotyczących odmowy uwzględnienia wniosku w tym zakresie stwierdzić należy : jak ustaliły organy, z parceli pgr 933, która była ujawniona na rzecz dobra publicznego od założenia wykazu hipotecznego, tj. od 1887r. powstała działka nr 42, która objęta jest księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych. Własność tej działki jest wpisana na rzecz Skarbu Państwa a podstawą jej oznaczenia w księdze wieczystej jest wyrys z mapy ewidencyjnej, Nr Zlec. 1212/99 Żądanie więc wykazania w operacie ewidencji gruntów tej parceli jako części obecnej działki nr 41 nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawa. Jest ono również wprowadzenia zmiany podmiotowej, ponieważ zmierza do wyeliminowania wpisu prawa własności aktualnego właściciela i ujawnienia jako jej właścicieli skarżących. Uwzględnienie wniosku w tym zakresie prowadziłoby do kreowania przez organy prowadzące ewidencję nowego stanu prawnego, podczas, gdy w kompetencji tych organów leży rejestrowanie stanów prawnych wynikających ze źródeł stanowiących podstawę wpisów w do ewidencji. Mamy tu więc do czynienia - jeżeli chodzi o podstawę odmowy dokonania żądanego przez skarżących "sprostowania" z sytuacją analogiczną do żądania dotyczącego pgr 934. Uwzględnienie żądanej przez skarżących zmiany dotyczącej pgr. 933 wymagałoby wykazania istnienia i przedstawienia organowi prowadzącemu ewidencję jednej z podstaw wymienionych w § 12 rozporządzenia. Samo powołanie się na treść aktu notarialnego z 7. 02 1935 r. podstawy takiej, z wyżej już wskazanych względów nie stanowi. Organ ustalił nadto, że ani skarżący, ani ich poprzednicy prawni nie byli nigdy właścicielami pgr 933 i 934. Odnośnie żądania zmiany przebiegu granicy działki nr 41 od strony działki nr 27, oraz zarzutów skargi dotyczących rozstrzygnięcia w tym zakresie, uznać należało stanowisko organu za prawidłowe. Działka ta, jak ustalił organ stanowi drogę zaliczoną do kategorii dróg gminnych i jest wykazana w załączniku do uchwały Rady Narodowej z dnia 28 maja 1986 r. jako droga nr [...]. Zatem zachodzą przesłanki do uregulowania prawa własności drogi w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Po sporządzeniu dokumentacji geodezyjno-prawnej stwierdzone zostanie czy i jaka powierzchnia działki nr 41 została zajęta pod drogę. W tym miejscu przytoczyć należy treść § 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którym sąsiadujące ze sobą działki ewidencyjne, będące przedmiotem tych samych praw oraz władania tych samych osób lub jednostek organizacyjnych wykazuje się w ewidencji jako odrębne działki ewidencyjne, jeżeli obejmują grunty zajęte pod drogi publiczne, linie kolejowe, wody śródlądowe, rowy, a ich wyróżnienie w postaci odrębnych działek jest celowe ze względu na odrębne oznaczenia tych gruntów w innych ewidencjach i rejestrach publicznych bądź ze względu na ich różne nazwy urzędowe. Nie stanowi więc naruszenia przepisów regulujących prowadzenie ewidencji objęcie części działki skarżących nr 41 granicami działki nr 27 stanowiącej drogę publiczną. Zauważyć należy, że przepis powyższy mówi o wykazywaniu jako odrębnej działki ewidencyjnej gruntów zajętych po drogi publiczne, a nie gruntów przejętych pod drogi publiczne, co czyni nieuzasadnionym zarzut skargi, iż skoro nie miało miejsca przejęcie części działki nr 41 pod drogę to brak podstaw do wykazania przebiegu granicy działek 41 i 27 w taki sposób, jak to wynika z aktualnej mapy.
Za prawidłowe należało uznać także stanowisko organu, będące podstawą odmowy wprowadzenia w ewidencji zmiany powierzchni działki nr 8. Wynika to z prawidłowo wskazanej podstawy faktycznej, jak i prawidłowej podstawy prawnej, wobec czego zbędne jest przytaczanie tego stanowiska po raz kolejny. Sąd w całości podziela stanowisko organu wynikające z prawidłowo przeprowadzonego w tym zakresie postępowania dowodowego, jak i prawidłowej argumentacji wynikającej z przepisów art. art. 3, art. 5 i art. 16 Ustawy o z dnia 6. 07. 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece( t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361), oraz przywołanych przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Stosowne dowody w postaci dokumentów, na które powołuje się organ znajdują się w aktach administracyjnych na kartach 355, 357, 359, 361 i 363. Dokonana przez organ ocena tych dokumentów, wbrew zarzutom skargi jest prawidłowa. Dodatkowo, z uwagi na treść tych zarzutów wskazać należy, że podstawę oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej stanowi wyrys z mapy ewidencyjnej wraz z oznaczonymi na mapie numerami działek, oraz wypis z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba, ze odrębne przepisy stanowią inaczej (§ 28, § 31 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów, Dz.U. nr 102, poz. 1122). Źródłową zatem dla oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej jest dokumentacja oparta na mapie ewidencyjnej, której treść określa § 28 ust.1 pkt. 1,2,6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków To dane z ewidencji stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, a nie dane z księgi wieczystej decydują o rzeczywistym obszarze nieruchomości. Organowi prowadzącemu ewidencję służy kompetencja do zawiadomienia sądu o istnieniu niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej. Dane faktyczne objęte wpisami w dziale I-O księgi wieczystej nie są objęte rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Ani obszar ani konfiguracja nieruchomości nie są elementami, które w razie niezgodności z rzeczywistością powodowałyby niezgodność z rzeczywistym stanem prawnym. Oznacza to, że wpis dotyczący obszaru nieruchomości nie rozstrzyga, iż nabywca nabył taki obszar gruntu, jaki był ujawniony w księdze (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.08.2007r., VIII SA/Wa 215/07, Lex nr 510396). Ustosunkowując się do kolejnych zarzutów skargi polegających na twierdzeniach, iż uzasadnioną podstawą dla żądania wprowadzenia zmian w ewidencji zgodnie z wnioskiem skarżących są przytoczone wyroki sądowe, których kserokopie znajdują się w aktach postępowania stwierdzić należy, że i w tym zakresie zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Jak już wskazano, wpisów w ewidencji dokonuje się na podstawie źródeł wymienionych w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W szczególności dane podmiotowe, które służą odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości ujawnia się wyłącznie na podstawie wskazanego i omówionego wyżej przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia. Nie stanowią podstawy do dokonywania wpisów w ewidencji wyroki sądów karnych a tym bardziej ustalenia zawarte w uzasadnieniach tych wyroków. Natomiast jeżeli chodzi o orzeczenia sądów cywilnych, to podstawą wpisów w ewidencji są tylko te z nich, które dotyczą danych ujawnianych w ewidencji gruntów. W szczególności nie są takimi rozstrzygnięciami wyroki zapadłe w sprawach o naruszenie posiadania, ponieważ zgodnie z treścią art. 478 k.p.c. w sprawach tych sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Tym bardziej nie mogą stanowić podstawy do ujawniania w ewidencji praw podmiotowych ustalenia sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie o ochronę posiadania. Stwierdzenie przez sąd w wyroku z dnia 17.06.1997 r. , [...] (k. 295-297 akt adm.), że "powód jest posiadaczem przejazdu po działce pozwanych oznaczonej nr 32" (przy czym pozwanymi w tamt. sprawie byli skarżący J. P. i C. P.) w żadnym razie nie stanowi podstawy do zmiany wpisu w ewidencji w zakresie prawa własności. Jak wynika z powołanych przepisów rozporządzenia, co wielokrotnie było przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie może zaś takiego prawa ustanowić ani wyinterpretować (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 1.12.2008 r. IV SA/Wa 1482/089, Lex nr 530052, NSA z 19.030.2003r. II SA 1018/02, Lex nr 156374, WSA w Białymstoku z dnia 19.02.2008r. II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). Natomiast przedmiotem postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28.10.1997 r. [...] (k. 309-3111 akt adm.) było umorzenie postępowania w przedmiocie żądania stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości stanowiących pgr 833 i 834, oraz w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, oraz odrzucenie wniosku w przedmiocie żądania sprostowania danych w ewidencji gruntów obejmujących pgr. 833 i 834. Oczywiste jest, że rozstrzygnięcie takie nie stanowi podstawy do dokonywania jakichkolwiek zmian w ewidencji gruntów. Odnośnie do zarzutu dotyczącego błędnego wskazania przez organ oznaczenia aktu notarialnego z dnia 7.02.1935 należy natomiast podzielić stanowisko, jakie organ zajął w tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji., ustosunkowując się do zarzutów odwołania. Pomyłka ta nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.
Przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skoro zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione a sądowa kontrola dokonana stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie wykazała uchybień które decydowałyby o konieczności usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu, należało na podstawie art. 151 ustawy orzec jak w sentencji. W związku z żądaniem przyznania skarżącym kwoty uiszczonej tytułem wpisu (pismo z dnia 11.12.2010r.) wskazać należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, stąd wniosek skarżących nie mógł zostać uwzględniony.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło