II OZ 134/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "A" w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 grudnia 2010 r., sygn. akt II SO/Ke 6/10 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy w Ł. z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie udzielenia wójtowi upoważnienia do nieodpłatnego użyczenia budynku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r., sygn. akt II SO/Ke 6/10, odrzucił wniosek Stowarzyszenia "A" w R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy w Ł. z dnia (...) maja 2009 r. nr (...). W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Sąd odrzucił ww. skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazując, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego prawem. W dniu 25 października 2010 r. skarżące stowarzyszenie wniosło o przywrócenie terminu do złożenia ww. skargi. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że 15 września 2010 r. ustanowiono dla ww. stowarzyszenia pełnomocnika z urzędu, który 23 października 2010 r. doręczył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Wnioskodawca podkreślił, że w uzasadnieniu ww. opinii pełnomocnik wskazał, iż odpowiedź Rady Gminy w Ł. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zawierała informacji co do terminu do złożenia skargi. Ponadto stowarzyszenie podkreśliło, iż nie było dotychczas reprezentowane przez fachowego pełnomocnika i o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu dowiedziało się dopiero z ww. opinii, więc w dniu jej otrzymania ustała przyczyna uchybienia terminu. W uzasadnieniu postanowienia, którym odrzucono wniosek Stowarzyszenia "A" w R. o przywrócenie terminu do wniesienia ww. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że odpis postanowienia z dnia 31 sierpnia 2010 r. odrzucającego skargę na uchwałę Rady Gminy w Ł. nr (...) został doręczony pełnomocnikowi ww. stowarzyszenia w dniu 3 września 2010 r. Należy więc przyjąć, iż w tej dacie stowarzyszenie dowiedziało się o uchybieniu terminu i w tym dniu ustała też przyczyna uchybienia. W związku z powyższym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi upłynął najpóźniej 10 września 2010 r. Sąd podkreślił, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowej skargi był niewątpliwie brak wiedzy na temat ustawowego terminu do jej wniesienia. Przyczyna ta ustała jednak już w dacie doręczenia ww. postanowienia odrzucającego skargę. W zażaleniu Stowarzyszenie "A" w R. zarzuciło powyższemu postanowieniu obrazę przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że datą w której ustała przyczyna uchybienia terminu i od której należy liczyć 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na uchwałę Rady Gminy z Ł. z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie udzielenia wójtowi upoważnienia do nieodpłatnego użyczenia budynku, jest dzień 3 września 2010 r., podczas gdy właściwa ocena materiału dowodowego nie uzasadnia twierdzenia tej treści, - art. 88 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy z Ł. z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie udzielenia wójtowi upoważnienia do nieodpłatnego użyczenia budynku był spóźniony, co skutkowało jej odrzuceniem, podczas gdy wniosek ten został złożony w terminie. Zdaniem wnoszącego zażalenie dopiero w dacie otrzymania opinii ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi i od tego dnia należy liczyć termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. – w dacie doręczenia opinii wnosząca zażalenie, która, jak podkreśliła, nie posiada adekwatnej wiedzy prawniczej, zyskała wyraźną wskazówkę co do przysługujących jej możliwości. Niezależnie od powyższego ww. stowarzyszenie wskazało, że jej pełnomocnik z aktami sprawy zapoznał się w dniu 19 października 2010 r. i dopiero z tą datą dowiedział się o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, a więc od tego dnia mógłby dokonać zamierzonej czynności procesowej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SAB/Wa 33/08. Zatem dzień 19 października 2010 r. był dniem, w którym ustała dla pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowej skargi. Mając powyższe na względzie w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenia kosztów postępowania według przepisanych norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. uchybiony termin do dokonania określonej czynności procesowej Sąd może przywrócić na wniosek strony, jednakże wniosek ten musi spełniać określone przepisami warunki. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia, dokonać uchybionej czynności, uprawdopodobnić okoliczność wskazując na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 p.p.s.a.). Wymogi te muszą być spełnione łącznie, brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu. Warunkiem rozpoznania takiego wniosku jest jego złożenie w terminie siedmiu dni od dnia, w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca dokonanie czynności procesowej w terminie. Wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w powyższym siedmiodniowym terminie jest warunkiem formalnym rozpoznania wniosku, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności, przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Niezachowanie siedmiodniowego terminu powoduje odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Jeżeli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Kluczowym zagadnieniem dla niniejszej sprawy jest ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi skarżące stowarzyszenie wniosło w dniu 25 października 2010 r. Sąd odrzucił ten wniosek ze względu na wniesienie go po upływie ustawowego terminu, przyjmując, że ww. stowarzyszenie dowiedziało się o uchybieniu terminu w dniu doręczenia odpisu postanowienia odrzucającego skargę, tj. 3 września 2010 r. Od tego dnia, zdaniem Sądu, rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i upłynął on w dniu 10 września 2010 r. Z powyższymi ustaleniami Sądu I instancji nie można się zgodzić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego umknęło uwadze Sądu I instancji, że w dniu 9 września 2010 r. Stowarzyszenie "A" w R. wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustanowił dla ww. wnioskodawcy adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka zarządzeniem z dnia 12 października 2010 r. wyznaczyła w związku z powyższym postanowieniem adwokata M. T., jednak w aktach sprawy brak jest informacji, kiedy owe zarządzenie dotarło do ww. pełnomocnika. Z akt sprawy wynika natomiast, że adwokat ten zapoznał się z aktami sprawy w dniu 19 października 2010 r. Podkreślenia wymaga, że strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa. Wniosek o przyznanie prawa pomocy m.in. przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ww. stowarzyszenie złożyło 9 września 2010 r., czyli w terminie, w którym zdaniem Sądu I instancji, strona ta mogła skutecznie wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pominięcie powyższego faktu przez Sąd I instancji niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z racji ustanowienia adwokata w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku jest dzień, w którym adwokat ten miał rzeczywistą możliwość jego wniesienia po zapoznaniu się z aktami sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 204/10). Przyjąć należy więc, że dopiero w dniu 19 października 2010 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku. Termin do jego wniesienia upłynął zatem 26 października 2010 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wniesiony do Sądu w dniu 25 października 2010 r., został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.