I OZ 867/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/10 oddalające wniosek M. A. i A. R. o ustanowienie kuratora dla "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P. w sprawie ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. M. A. i A. R. wnioskiem z dnia 6 lipca 2012 r. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ustanowienie, w trybie art. 80 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), kuratora dla "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku uczestnicy postępowania wskazali, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest ustanowienie kuratora dla "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P., bowiem podmiot ten, posiadający status uczestnika w niniejszym postępowaniu, nie ma organów powołanych do prowadzenia jego spraw. Wskazano, że faktem powszechnie znanym jest, iż ww. spółka niemiecka nie reaktywowała swojej działalności po II wojnie światowej na terenie Polski. Obecnie nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej pod adresem jej siedziby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jednostki organizacyjne o których mowa w art. 80 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadąjące osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd wskazał, że do stron postępowania, które posiadają osobowość prawną, zastosowanie znajduje art. 42 §1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którego brzmieniem, jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/10, na podstawie art. 80 w związku z art. 78 i 79 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek o ustanowienie kuratora. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. R., zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 197 §2 tej ustawy, zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1. Art. 80 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 78 i art. 79 tej ustawy w następstwie: a) dokonania nieprawidłowego zawężenia użytego w pierwszym z tych przepisów pojęcia "jednostki organizacyjne" tylko do państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, w sytuacji braku legalnej definicji tej kategorii podmiotów w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powinno przemawiać za ustaleniem, że przepis ten może mieć zastosowanie w każdym przypadku, gdy jakakolwiek jednostka organizacyjna nie ma organu władnego ją reprezentować lub gdy siedziba organu takiej jednostki jest nieznana albo/i b) milczącego uznania, że w oddalonym wniosku o ustanowienie kuratora nie została uprawdopodobniona potrzeba ustanowienia takowego. 2. Art. 141 §4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 tej ustawy w następstwie: a) przemilczenia treści uzasadnienia wniosku M. A. i A. R. o ustanowienie kuratora dla ww. spółki niemieckiej, a zarazem braku jakiegokolwiek odniesienia się do jego treści, b) braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, za którą mogą uchodzić powołane w finale uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przepisy art. 80 w związku z art. 78 i 79 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sposób nie budzący wątpliwości. Na tej podstawie wniesiono: 1) o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 775/10 oddalającego wniosek M. A. i A. R. o ustanowienie kuratora dla "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P.; 2) zasądzenie na rzecz wnoszącego zażalenie kosztów postępowania związanych z jego wniesieniem i rozpoznaniem. W piśmie z dnia 25 października 2012 r. M. A. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) "(...) § 4. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Zgodnie z art. 166 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd nie odniósł się do treści art. 78 i art. 79 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy wskazał w podstawie rozstrzygnięcia. Art. 80 ww. ustawy wskazuje jednoznacznie, że "Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu dla niej kuratora stosuje się również do jednostek organizacyjnych, które nie mają organów albo których organy są nieznane z siedziby". Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie rozważył zasadności uznania spółki "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P. za stronę postępowania sądowoadministracyjnego o której jest mowa w art. 79 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na uwadze jednocześnie treść art. 28 i art. 30 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji nie odniósł się ponadto do zawartego w treści art. 78 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, użytego przez ustawodawcę, zwrotu "kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający", co w świetle zawartych w zaskarżonym postanowieniu wywodów o właściwości sądu powszechnego, ma znaczenie dla rozpoznania wniosku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto m.in., że "(...) zakres umocowania ustanowionego przez sąd w trybie art. 42 k.c. kuratora jest ograniczony. Przepis art. 42 §2 k.c. zakreśla bowiem kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych (...)" (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2223/10 i powołane w tym wyroku postanowienie SN z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt III CK 249/2003, OSNC 2005, Nr 5, poz. 87). W literaturze nauki prawa cywilnego podnosi się podobnie, że: "Wiadomo jednakże bezpośrednio z ustawy (z art. 42 § KC), że kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację". (E. Gniewek, Kodeks Cywilny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 96). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 §1 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Art. 203 i 204 ww. ustawy przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 ustawy).