II OSK 2223/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-03

Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Małgorzata Stahl, Aleksandra Łaskarzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji osobie prawnej, która utraciła organy statutowe, może być skuteczne, a jeśli tak, to jakie są tego konsekwencje dla biegu terminu do wznowienia postępowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie decyzji osobie prawnej, która utraciła organy statutowe, nie może być skuteczne, ponieważ brak organów uniemożliwia jej reprezentację i podejmowanie czynności prawnych lub procesowych. W związku z tym, decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania wznowieniowego. Skarga kasacyjna, mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, podlegała oddaleniu.
Stan faktyczny
Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) z maja 2003 r. umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie odmowy zatwierdzenia zmian w statucie spółki. Spółka argumentowała, że od maja 1998 r. do listopada 2008 r. była pozbawiona organów, a kurator nie mógł jej reprezentować. SKO wznowiło postępowanie i stwierdziło wydanie decyzji z maja 2003 r. z naruszeniem prawa, ale odmówiło jej uchylenia z powodu upływu 5 lat od doręczenia. WSA uchylił decyzje SKO, uznając, że spółka nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy, ale jednocześnie uznał, że doręczenie było skuteczne. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że doręczenie było nieskuteczne z powodu braku organów spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 3 lutego 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lipca 2010 r. sygn. akt II SAGl 117/10 w sprawie ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie odwoławcze w sprawie odmowy zatwierdzenia zmian w statucie spółki oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 12 lipca 2010 r. sygn. II SA/Gl 117/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie odwoławcze w sprawie odmowy zatwierdzenia zmian w statucie spółki - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2009r. Nr. [...]. Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych: Decyzją z dnia [...] marca 1997 r. nr [...] Burmistrz Miasta Siewierza odmówił Spółce dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S. zatwierdzenia zmian w statucie Spółki. Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Postępowanie odwoławcze, na wniosek strony, zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako - k.p.a.). W postanowieniu pouczono stronę, że jeśli w ciągu trzech lat od daty zawieszenia nie zwróci się o podjęcie postępowania, odwołanie zostanie uznane za wycofane. Postanowienie zostało doręczone 8 lipca 1997 r. W następnej kolejności, wobec braku wniosku o podjęcie postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej również jako: SKO) decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 98 § 2 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze. Decyzja ta została przesłana na adres w S. przy ul. [...] 2 i odebrana 02 czerwca 2003 r. przez osobę, która posłużyła się pieczęcią Spółki. Pismem z dnia 01 grudnia 2008 r., nadanym na poczcie 02 grudnia 2008 r., Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją SKO z [...] maja 2003 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Jako podstawę wniosku podano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że od dnia 17 maja 1998 r. do dnia 16 listopada 2008 r. Spółka była pozbawiona możliwości działania, albowiem nie miała organów. Kurator powołany postanowieniem Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 30 grudnia 1999 r. sygn. I Ns 111/99 nie miał prawa zastępować organów Spółki. Na wezwanie Kolegium Spółka dostarczyła kopie uchwał Ogólnego Zebrania Członków Spółki z dnia 16 listopada 2008 r., potwierdzających, że na zebraniu zwołanym przez kuratora A. Z. został wybrany Zarząd oraz Przewodniczący Zarządu. Przedłożono także postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2008 r. sygn. II OZ 1125/08, w uzasadnieniu którego NSA przyjął, że na zebraniu w dniu 16 listopada 2008 r. powołano organy Spółki. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. SKO wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej swoją decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Kolegium stwierdziło wydanie decyzji SKO w Katowicach nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. z naruszeniem prawa. W podstawie prawnej podano przepis art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 146 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu natomiast wyjaśniono, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2003 r. Spółka nie miała organów mogących ją reprezentować, a powołany na podstawie art. 42 k.c. kurator nie mógł reprezentować Spółki i zastępować jej organów statutowych. Powołany przez sąd kurator mógł podejmować działania jedynie w zakresie czynności wynikających z art. 42 § 2 k.c. Jednocześnie stwierdzono jednak, że w sprawie zaistniała przesłanka negatywna, o jakiej mowa w art. 146 § 1 k.p.a., związana z upływem 5 lat od daty doręczenia decyzji. Jak wyjaśniono, uchylenie decyzji obarczonej wadą uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może nastąpić, jeśli upłynęło 5 lat od daty doręczenia decyzji. Decyzja SKO z [...] maja 2003 r. została doręczona 2 czerwca 2003 r., co potwierdza dowód jej doręczenia. W tej sytuacji, powołując się na art. 151 § 2 k.p.a. organ ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Spółka podniosła, że Kolegium wadliwie przyjęło, że decyzja z [...] maja 2003 r. została Spółce, będącej jedyną strona postępowania, doręczona. Podkreślono, że Spółka pozbawiona była reprezentacji, a kurator nie zastępował jej organów. Zarzucono, że z chwilą utraty przez Spółkę organów, zaistniała podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, wobec czego decyzja z [...] maja 2003 r. została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje jej nieważnością. Podniesiono, iż okoliczność ta winna być przez Kolegium uwzględniona i skutkować wszczęciem z urzędu postępowania w przedmiocie nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] grudnia 2009 r. utrzymało w mocy swe poprzednie rozstrzygnięcie, podtrzymując przedstawioną w nim argumentację. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że na etapie rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie może zmieniać przedmiotu postępowania. Skoro zatem - jak zauważono - postępowanie dotyczyło wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, to brak jest podstaw aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy badać przesłanki nieważności decyzji. Nie można też, jak podkreśliło Kolegium, czynić zarzutu z tego powodu, że nie przeprowadzono postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności swej decyzji z [...] maja 2003 r., skoro wniosek strony dotyczył wznowienia. Kolegium uznało również, że skoro upłynęło 5 lat od daty doręczenia decyzji, to brak podstaw do jej uchylenia. W skardze do sądu administracyjnego Spółka zarzuciła, że podstawowy błąd w argumentacji organu dotyczy kwestii doręczenia decyzji SKO z [...] maja 2003 r. Skarżąca podkreśliła, że w okresie braku organów statutowych, Spółka nie była reprezentowana i nie można jej było skutecznie doręczyć jakiegokolwiek pisma. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wskazał, iż w sprawie nie jest sporne, że ostateczna decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2003 r. została wydana w sytuacji, gdy jej adresat był pozbawiony możliwości działania w postępowaniu administracyjnym, tj. osoba prawna nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentacji. Prawidłowo zatem - w ocenie Sądu I instancji - Kolegium uznało, że sytuacja ta spełnia przesłankę o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona postępowania administracyjnego nie brała w nim udziału bez swej winy. Kwestią sporną - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – okazało się natomiast to, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniała przesłanka negatywna z art. 146 § 1 k.p.a., polegająca na upływie 5 lat od daty doręczenia decyzji. Problem tego rodzaju, jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie powstaje, jeśli w postępowaniu w charakterze stron bierze udział więcej podmiotów. W niniejszej sprawie jednak jedyną stroną postępowania była osoba prawna, która utraciła zdolność do czynności prawnych. W tej sytuacji, jak podkreślił Sąd I instancji, kwestia skuteczności doręczenia ma znaczenie dla bytu prawnego decyzji. Jak wyjaśnił Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wykazanie, że nie doszło do doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania, w odniesieniu do wniosku o wznowienie postępowania, musiałoby skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia ze względu na brak decyzji ostatecznej lub umorzeniem postępowania, gdy zostało ono wszczęte. Sąd I instancji nie podzielił jednak tezy skarżącej, że w sytuacji braku organów, osobie prawnej nie można skutecznie doręczyć pisma, podkreślając, że stroną postępowania jest osoba prawna, nie jej organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że Spółka nie przestała istnieć w następstwie utraty statutowych organów. Doręczanie pism osobom prawnym reguluje art. 45 k.p.a., zawierający w tym zakresie dość ograniczoną regulację. Stanowi on - jak wskazał Sąd I instancji - że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Zawiera on zatem dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jeśli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że w toku postępowania dotyczącego wniosku o zatwierdzenie zmian w statucie Spółki, strona podawała adres w S. przy ul. [...] 2. Na ten adres była wysyłana korespondencja i na ten adres wysłano także decyzję z [...] maja 2003 r. Podkreślono przy tym, że Spółka nie neguje prawidłowości tego adresu, adresem takim posługuje się także w niniejszym postępowaniu sądowym i taki adres jest ujawniony w złożonych Sądowi wypisach z ewidencji gruntów, co przesądza o prawidłowości adresu. Następnie, Sąd I instancji wskazał, że druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Jak podkreślono, skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. To właśnie spełnienie tej przesłanki jest przez Spółkę negowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zgodził się jednak z poglądami judykatury, że to na osobie prawnej ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, by doręczanie pism w lokalu ich siedziby było możliwe a także, że osobę prawną obciąża takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by odbioru dokonywała osoba upoważniona. Zaniedbania w tym zakresie obciążają podmiot, jeśli zatem nie ma osoby specjalnie upoważnionej do odbioru korespondencji, to za osobę upoważnioną należy uznać każdą osobę, która ze względu na swą funkcję w strukturze organizacyjnej podmiotu odbioru takiego faktycznie dokonuje. Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi zatem być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa. Nadto, jak zauważył Sąd I instancji, utrata organów nie powoduje wygaśnięcia stosunków prawnych nawiązanych przez podmiot. W zaskarżonym wyroku Sąd zwrócił uwagę, że wobec wniesienia zarzutów, co do skuteczności doręczenia, Kolegium winno dokonać weryfikacji, czy osoba podpisana na dowodzie doręczenia decyzji z [...] maja 2003 r. ówcześnie pozostawała w takich sformalizowanych relacjach ze Spółką, które pozwalają uznać jej działania za pozostające w zakresie jej obowiązków regulaminowo lub zwyczajowo ustalonych. Zauważono też, że zarzut braku kompetencji osoby odbierającej został wyraźnie sformułowany we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie został jednak zweryfikowany. Dopiero w odpowiedzi na skargę Kolegium odniosło się do tej kwestii, wskazując że ta sama osoba nadal jest czynna w lokalu siedziby i kwituje fakt doręczania aktualnie kierowanych do Spółki pism. Stwierdzenie tego faktu nie może jednak - w ocenie Sądu I instancji - zostać uznane za obalenie zarzutów strony, która zarzuca, że w czerwcu 2003 r. osoba ta takim uprawnieniem się nie legitymowała. Obalenie tego zarzutu, jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wymaga potwierdzenia, że ówcześnie G. C. zajmowała się o określonym zakresie sprawami i obsługą Spółki. Sąd I instancji zwrócił jednocześnie uwagę skarżącej Spółce, że skuteczność doręczenia nie wymaga dokonania doręczenia organowi, zatem zarzut, że ustanowiony kurator nie mógł zastępować organów statutowych, uznano za chybiony. Nie można także, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, przyjąć, że ewentualne czynności kuratora mające na celu zapewnienie bieżącej obsługi administracyjno-biurowej Spółki, pozostawały poza zakresem jego uprawnień i były bezskuteczne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Leśno-Gruntowej w S., która na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego w związku z błędną wykładnią art. 38, art. 41 oraz art. 42 k.c. poprzez wadliwe - w ocenie autora skargi kasacyjnej - uznanie, iż osoba prawna pozbawiona organów może nadal działać w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, w tym, może brać udział w postępowaniu administracyjnym i skutecznie odbierać kierowane do niej pisma. Podkreślono, że błędnie Sąd I instancji uznał, iż jest możliwe ustalenie siedziby organu zarządzającego osoby prawnej w przypadku braku tego organu. Za wadliwe autor skargi kasacyjnej uznał również założenie, iż kurator osoby prawnej ustanowiony w trybie art. 42 § 2 k.c. nie posiadający uprawnienia do reprezentowania tej osoby, ani zastępowania jej organów, może skutecznie upoważnić zatrudnionego przez siebie pracownika do odbierania korespondencji kierowanej do spółki. W dalszej części zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez wadliwą interpretację art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skutkującą - jak wskazał autor skargi kasacyjnej - przeoczeniem okoliczności, że ustalenie, iż strona, bez własnej winy, została pominięta w postępowaniu administracyjnym, jest tożsame - w niniejszym przypadku - z potwierdzeniem, że nie doręczono jej decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie. Autor skargi kasacyjnej zarzucił również Sądowi I instancji błędne ustalenia faktyczne poprzez niedostrzeżenie, iż decyzja administracyjna została skierowana do podmiotu nie posiadającego statusu strony, tj. pracownika zatrudnionego przez kuratora osoby prawnej. Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucono naruszenie prawa materialnego w związku z błędną wykładnią art. 38, art. 41 oraz art. 42 k.c. oraz naruszenie prawa procesowego, poprzez wadliwą interpretację art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako - k.p.a.). W sytuacji, kiedy - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Przystępując zatem do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji stwierdził, że adresat decyzji wydanej [...] maja 2003 r. - w istocie - był pozbawiony możliwości działania w rozumieniu art. 145§1pkt.4 kpa. Błędnie jednak sąd I instancji przyjął, że brak możliwości działania spowodowany brakiem organów nie stał na przeszkodzie przyjęciu, że stronie pozbawionej organów można było skutecznie doręczyć decyzję. W ocenie badającego zasadność skargi kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak możliwości działania spowodowany brakiem organów oznaczał w istocie konieczność przyjęcia niemożności odbioru kierowanej do skarżącej spółki korespondencji. Podkreślić, bowiem należy, że jeżeli spółka nie posiadała organu powołanego do jej reprezentowania, to nie mogła ona ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiadała należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania (por. wyrok SN z 07 listopada 2006 r., sygn. I CSK 224/06). Nie można, zatem - jak uczynił to Sąd I instancji - twierdzić, że strona nie brała udział w postępowaniu i jednocześnie utrzymywać, że została doręczona jej decyzja i od tego doręczenia liczyć bieg terminu pięcioletniego, o jakim mowa w art. 146 § 1 k.p.a. W konsekwencji, za niezasadne uznać należało również stanowisko Sądu I instancji, co do konieczności badania upoważnienia do odbioru przesyłki dla G. Czerwińskiej. W istocie, bowiem brak organów osoby prawnej uniemożliwiał skuteczne doręczenie tej osobie prawnej decyzji. W konsekwencji, za wadliwe uznać też należało ustalenie, iż w sprawie zaistniały przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy, wskazuje bowiem, że decyzji z [...] maja 2003 r. nie doręczono jej adresatowi, który - co należy podkreślić ze szczególnym naciskiem - był jedyną stroną w sprawie. W tej sytuacji przyjąć należało, że decyzja z [...] maja 2003 r. nie weszła w ogóle do obrotu prawnego, a z uwagi na ten fakt przyjąć, że ziściły się przesłanki stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego, skutkujące umorzeniem postępowania zainicjowanego wnioskiem spółki. Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia prawa materialnego w związku z błędną wykładnią przepisów art. 38, art. 41 oraz art. 42 k.c. wskazać należy, że także te podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Zgodzić należy się z autorem skargi kasacyjnej, iż wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył art. 38, art. 41 oraz art. 42 k.c. – poprzez błędną wykładnię tych przepisów. Ze względów przedstawionych już w niniejszym uzasadnieniu wadliwością obarczony jest bowiem pogląd, iż osoba prawna pozbawiona organów może nadal działać, w sposób przewidziany w ustawie i statucie, może skutecznie podjąć adresowaną do niej korespondencję. Podzielić również należy stanowisko autora skargi kasacyjnej, co do tego, że zakres umocowania ustanowionego przez sąd w trybie art. 42 k.c. kuratora jest ograniczony. Przepis art. 42 § 2 k.c. zakreśla, bowiem kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt III CK 249/2003, OSNC 2005, nr 5, poz. 87). Zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma zatem podjąć niezwłocznie wszelkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 k.c., lecz nie może - jak trafnie wywodzi autor skargi kasacyjnej – zastępować tego organu (por. wyrok NSA z 10 marca 2008 r., sygn. II OSK 59/07). Dlatego też nie można podzielić stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach co do tego, że ustanowiony w sprawie kurator mógł zastępować organy statutowe skarżącej spółki oraz podejmować czynności mające na celu zapewnienie bieżącej obsługi administracyno-biurowej tej spółki. Czynności te nie miały charakteru działań, dopuszczonych przez ustawodawcę dla kuratora. W świetle powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, uznać należało za uprawnione. W istocie jednak wobec bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego słusznym było uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21.12 i 28.07. 2009r. Z tej przyczyny skarga kasacyjna mimo częściowo błędnego uzasadnienia podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło