II SA/Ol 969/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 238 zł (dwieście trzydzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 27 kwietnia 2010r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji R. B. do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że licząc od dnia 5 lipca 2009r. do dnia 22 sierpnia 2009r. dopuścił się on wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 27 punktów. Decyzja z dnia "[...]" Starosty o skierowaniu R. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie określonych kategorii została z powodu popełnionych uchybień proceduralnych uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]". Następnie Starosta decyzją z dnia "[...]" ponownie skierował R. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie określonych kategorii. Decyzję swoją organ uzasadnił tym, że skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, przekraczając 24 punkty, co zostało potwierdzone wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji. Od powyższej decyzji odwołał się R. B., wnosząc o zmianę przedmiotowego skierowania poprzez zwolnienie go z obowiązku sprawdzenia kwalifikacji do prowadzenia pojazdów określonych kategorii i ustalenie, że zobowiązany zostanie do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji jedynie w zakresie prawa jazdy kategorii A, B i BE. Odwołujący podniósł w uzasadnieniu, że wykroczenia drogowe, których się dopuścił, zostały popełnione w trakcie prowadzenia samochodu osobowego. Dlatego też zasadne jest jedynie poddanie go kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prowadzenia samochodu osobowego i motocyklu. Strona podkreśliła, że pozbawienie jej możliwości wykonywania zawodu kierowcy, spowoduje pozostawienie jej bez środków do życia, gdyż są to jedyne umiejętności zawodowe jakie posiada. W odwołaniu wskazano również na orzeczenia lekarskie i psychologiczne, według których brak jest przeciwwskazań do kierowania przez R. B. pojazdami we wszystkich posiadanych przez niego kategoriach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia wskazano, że organ I instancji dokonał właściwej oceny istniejących przesłanek skierowania R. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, bowiem w okresie jednego roku, licząc od dnia 5 lipca 2009r., dopuścił się on wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 27 punktów. Podkreślono przy tym, że organ zobowiązany był do skierowania odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kwalifikacji. Niemożliwe jest bowiem takie skierowanie w zakresie tylko wybranych kategorii. Przepisy Prawa o ruchu drogowym nie przewidują bowiem takiej możliwości. Skargę na powyższą decyzję wywiódł R. B., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym przez nałożenie na skarżącego obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A, B, C, D, CE, DE, T, BE podczas gdy obowiązek taki nie istniał bowiem wykładnia art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie nakłada obligatoryjnego obowiązku sprawdzenia kwalifikacji we wszystkich kategoriach posiadanych przez skarżącego, a jedynie daje możliwość sprawdzenia kwalifikacji tylko w zakresie kategorii pojazdu, w trakcie którego prowadzenia doszło do przekroczenia limitu 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Zarzucono także naruszenie art. 7 kpa poprzez pogwałcenie słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację przedstawioną w odwołaniu. Skarżący podniósł, że wykroczenia drogowe, których się dopuścił, zostały popełnione w trakcie prowadzenia samochodu osobowego. Dlatego też zasadne jest jedynie poddanie go kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prowadzenia samochodu osobowego i motocykla. Strona podkreśliła, że pozbawienie jej możliwości wykonywania zawodu kierowcy, spowoduje pozostawienie jej bez środków do życia, gdyż są to jedyne umiejętności zawodowe jakie posiada. Wskazano również na orzeczenia lekarskie i psychologiczne, według których brak jest przeciwwskazań do kierowania przez R. B. pojazdami we wszystkich posiadanych przez niego kategoriach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2010r. skarżący poinformował, że odbył stosowne szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, pozwalające na odjęcie 6 punktów z ogólnego bilansu punktów będących na jego koncie. Do pisma załączono stosowne zaświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wskazać przede wszystkim należy, że skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych względów niż podniesione w jej zarzutach. Na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodnie zaś z tym przepisem policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie natomiast do treści art. 130 ust. 4 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz ministrem sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego określi w drodze rozporządzenia: 1/ sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2/ warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1 oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3/ program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4/ liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5/ podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Wskazać należy, że na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), które w § 8 ust. 4 stanowi, że kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, właściwy organ zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów. Od reguły tej zawarte jest odstępstwo w ustępie 6 paragrafu 8, mówiące o tym, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Przepis art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z takiego konstytucyjnego ukształtowania pozycji sędziego wynika prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego niż ustawa rzędu, realizowane poprzez odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Powyższe stanowisko znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., OPS 4/05, opubl. ONSA i WSA z 2006 r. nr 2, poz. 39). Zwrócić należy uwagę na to, że obowiązek badania czy przepis § 8 ust. 6 cytowanego wyżej rozporządzenia jest zgodny z ustawą i mieści się w granicach jej upoważnienia, zalecił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 885/09 wskazując, iż ta norma rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zdanie drugie ustawy. Powyższa kwestia była już wcześniej przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 475/08 (wyrok z dnia 19 marca 2009 r.), które sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całej rozciągłości. Przepis ustawy w sposób jasny i kategoryczny formułuje zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jedyny wyjątek dotyczy kierowcy posiadającego prawo jazdy przez czas krótszy niż jeden rok. Jeżeli przepis ustawy określa zasadę jednocześnie przewidując w niej jeden wyjątek to należy uznać, że wprowadzenie kolejnego wyjątku wymagałoby szczególnego przepisu rangi ustawowej lub przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej. Upoważnienie ustawowe zawarte w art. 130 ust. 4 pkt. 4 ustawy upoważnia właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, nie zawiera ono natomiast delegacji dookreślania osób, wobec których odjęcie punktów pomimo odbytego szkolenia nie jest dopuszczalne. Przepis § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia pozbawia kierowcę, który przekroczył 24 punkty, możliwości zmniejszenia posiadanych punktów w związku z odbytym szkoleniem, pomimo braku ustawowego upoważnienia w tym zakresie. W tej sytuacji należało uznać, że przepis rozporządzenia został wydany nie tylko z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy, ale też że pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 130 ust. 3 ustawy. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, że skarżącemu za popełnienie wykroczeń drogowych w okresie od 5 lipca 2009 r. do 22 sierpnia 2009 r. naliczono 27 punktów. Organy administracji orzekając w niniejszej sprawie nie uwzględniły jednak faktu, że skarżący w dniu 28 stycznia 2010 r., czyli przed wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie odbył szkolenie skutkujące zmniejszeniem liczby naliczonych punktów. Zaświadczenie takie zostało przedłożone przez skarżącego wraz z pismem procesowym z dnia 12 grudnia 2010r., skierowanym do tut. Sądu. (akta sadowe, k. -19). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że organy dysponowały wiedzą o takim szkoleniu. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się bowiem pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 14 maja 2010r. i 15 czerwca 2010r., z których wynika fakt odbycia przez skarżącego stosownego szkolenia (akta adm., k. – 23, k. – 34). Reasumując, stwierdzić należy, że skoro przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawierają ograniczenia uprawnienia kierowcy do zmniejszenia liczby posiadanych punktów w związku z odbyciem szkolenia, z tego powodu, że przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, zaś delegacja ustawowa nie pozwalała na wprowadzenie takiego ograniczenia, to należało uznać, iż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Skarżący odbył stosowne szkolenie, niesłusznie więc nie odjęto mu 6 pkt z ogólnego bilansu zgromadzonych przez niego 27 punktów i skierowano na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem 24 punktów. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję. W punkcie 2 wyroku orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. o kosztach postępowania sądowego, zaś w punkcie 3 z mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.