II FZ 940/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie z zażalenia M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 821/10 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie z skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 czerwca 2010 r. o Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia : oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 821/10 odrzucił zażalenie z dnia 16 kwietnia 2012 r. na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2012 r. W dniu 16 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2012r., którym to zostało odrzucone zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 stycznia 2012 r. W dniu 26 kwietnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem przyjął, że zażalenie skarżącego z 16 kwietnia 2012 r. jest wolne od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2012 r., II FZ 509/12 zwrócił zażalenie Sądowi pierwszej instancji w celu usunięcia dostrzeżonych braków dostrzegając, że zażalenie z dnia 16 kwietnia 2012 r. nie jest wolne od wpisu sądowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 lipca 2012 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 16 kwietnia 2012 r. w kwocie 100 zł. Skarżący, wnioskiem z 8 sierpnia 2012 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od tego zażalenia. WSA w Gdańsku postanowieniem z 8 stycznia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy, a NSA postanowieniem z 21 maja 2013 r., II FZ 239/13 oddalił zażalenie skarżącego. W konsekwencji Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 czerwca 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia z 16 kwietnia 2012 r. Skutek doręczenia zarządzenia nastąpił w ocenie WSA w dniu 2 lipca 2013 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., gdyż pierwszego awizowania dokonano w dniu 18 czerwca 2013 r. i od tej daty biegł 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego. Sąd I instancji uznał, że faktyczny odbiór przesyłki w dniu 3 lipca 2013 r. nie wywarł skutku prawnego doręczenia, gdyż skutek ten nastąpił z mocy prawa w dniu 2 lipca 2013 r. (w trybie doręczenia zastępczego). Od tej daty rozpoczął się bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 16 kwietnia 2012 r. W związku z tym, iż siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie dnia 9 lipca 2013 r. WSA odrzucił zażalenie. W dniu 20 sierpnia 2013 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 23 lipca 2013 r., w którym wniósł o uwzględnienie okoliczności, iż zażalenie to jest oczywiście zasadne oraz o zastosowanie art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia w całości oraz ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z petitum zażalenia z dnia 16 kwietnia 2012 r. Ponadto, na wypadek nie uwzględnienia powyższego wniosku, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, w związku z nieuwzględnieniem, iż siedmiodniowy termin do uzupełnienia opłaty zgodnie z dyspozycją tego przepisu biegnie od dnia doręczenia wezwania, tj. od dnia 3 lipca 2013 r. - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 73 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni normy prawnej i w konsekwencji nieuwzględnienia zasad wykładni funkcjonalnej przepisów prawa, których zastosowanie jednoznacznie wskazuje, iż przepis art. 73 § 4 p.p.s.a. ma zastosowanie jedynie w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., wskutek zwrotu tegoż pisma po upływie 14 dniowego terminu awizowania, co w sprawie nie nastąpiło, zaś pismo zostało odebrane w placówce Poczty polskiej w dniu 3 lipca 2013 r. - naruszenie przepisów postępowania, poprzez oparcie orzeczenia na ustaleniu o charakterze prawnym pozbawionego podstawy w treści powszechnie obowiązującego prawa, iż faktyczne doręczenie przesyłki przez Pocztę polską po upływie 14 dni od dnia pierwszego awizowania nie wywołuje skutku prawnego doręczenia W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia zostało mu doręczone poprzez Pocztę Polską w dniu 3 lipca 2013 r. i odbierając przesyłkę był przekonany, że odbiera ją w terminie. Podkreślił, że skoro z treści wezwania wynikało, iż 7 dniowy termin do uiszczenia wpisu liczy się od doręczenia przesyłki, to termin upłynął nie dnia 9 lipca, ale w dniu 10 lipca 2013 r. W ocenie skarżącego WSA w Gdańsku błędnie zastosował art. 73 § 4 p.p.s.a. dotyczący fikcji doręczenia. W sytuacji, gdy zwrot nie nastąpił, a korespondencja została doręczona adresatowi przepis ten nie ma zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż racje ma wnoszący zażalenie, że za datę doręczenia mu zarządzenia z dnia 12 czerwca 2013 r. zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego należy przyjąć dzień 3 lipca 20103 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa powyżej pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Należy podkreślić, że powtórne zawiadomienie nie otwiera jednak biegu kolejnego siedmiodniowego terminu, lecz jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia. (por. K. Celińska-Grzegorczyk, Postulat przejrzystości systemu prawa a regulacja doręczeń zastępczych "przez awizo" w polskich ustawach procesowych, ZNSA 2011, nr 5, s. 24). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że z chwilą upływu 14 dniowego terminu ustanawia się fikcję prawną doręczenia. W związku z tym w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (w niniejszej sprawie chodzi o termin do uiszczenia wpisu). Późniejsze doręczenie na żądanie strony pisma, którego wcześniej nie odebrała, lub odebranie pisma po tej dacie, nie obala domniemania doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. (por. B.Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo LexisNexis, wydanie 3, s. 258). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zwrócić uwagę, z akt sprawy wynika, iż pierwszego awizowania dokonano w dniu 18 czerwca 2013 r., a zarządzenie zostało odebrane przez skarżącego w 15 dniu od pierwszego zawiadomienia, tj. dnia 3 lipca 2013 r. Należy co do zasady zgodzić się z Sądem I instancji, iż prawidłowe doręczenie nastąpiłoby gdyby skarżący odebrał pismo najpóźniej w dniu 2 lipca 2013 r. Niemniej jednak, w realiach rozpatrywanej sprawy nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż doszło do tzw. fikcji prawnej doręczenia i w efekcie bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu z dniem 9 lipca 2013 r. Należy przypomnieć, że w celu zaistnienia doręczenia zastępczego i w konsekwencji powstania fikcji prawnej doręczenia pisma, muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 73 § 3 w przypadku niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni od pierwszego zawiadomienia pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Z akt sprawy nie wynika jednak aby zostało dokonane powtórne zawiadomienie. Brak jest w tym względzie stosownej adnotacji na dowodzie doręczenia. Tym samym nie można mówić, iż doszło do tzw. fikcji prawnej doręczenia. Wymóg ponowienia zawiadomienia o przesyłce został wprowadzony do p.p.s.a. w celu ograniczenia do minimum ryzyka jej niedostarczenia do adresata. W tym kontekście brak ponownego zawiadomienia narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa, z której wynika, iż nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji doręczenia pisma w sytuacji, w której bez własnej winy nie był w stanie zaznajomić się z jego treścią. Bezpodstawne w rezultacie są ustalenia, z których wynika, że w sposób prawidłowy doszło do doręczenia zastępczego w dacie 2 lipca 2013 r. Tylko jednokrotne awizowanie przesyłki w dniu 18 czerwca 2013 r. spowodowało jedynie rozpoczęcie biegu terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a. Dla przyjęcia jednak fikcji doręczenia z art. 73 § 4 p.p.s.a. konieczne jest jeszcze wypełnienie przesłanki określonej w § 2 tej jednostki redakcyjnej, tj. dwukrotności zawiadomienia o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Należy w tym miejscu przypomnieć, że przepis art. 73 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 kwietnia 2009 r., które przewidywało tylko jednorazowe awizowanie na okres siedmiu dni został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt P 13/05 mocą którego stwierdzono, że art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (publ. Dz. U. z 2006 nr 38 poz.268). Ta konstatacja nie miała jednak żadnego wpływu na zasadność postanowienia z dnia 23 lipca 2013 r., gdyż powodem odrzucenia zażalenia był brak uiszczenia w ogóle wpisu od zażalenia w kwocie 100,- zł. Jako podstawę prawną jego wydania wskazano art. 220 § 3 p.p.s.a. Niezależnie zaś od tego, czy termin do uiszczenia wpisu od zażalenia upływał w dniu 9 czy 10 lipca 2013 r. nie ulega wątpliwości, że nie został on uiszczony. Z akt sprawy wynika, że wpis taki nie został uiszczony do dnia 17 lipca 2013 r. ( k. 300 akt sądowych). Tym samym nie doszło do naruszenia podniesionego w skardze art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., a pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu nie miały wpływu na trafność orzeczenia Sądu Instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.