III SA/Po 659/10
WyrokWSA w Poznaniu2011-01-05
Skład orzekający: Małgorzata Górecka, Barbara Koś, Beata Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ może odmówić przyznania płatności rolnośrodowiskowej za powierzchnię działek rolnych porośniętych drzewami i krzewami, które nie są faktycznie użytkowane rolniczo, mimo że są one wykorzystywane jako pastwiska lub łąki i objęte ochroną przyrody?Ratio decidendi
Płatności rolnośrodowiskowe przysługują wyłącznie do faktycznie użytkowanych rolniczo działek rolnych lub ich części. W przypadku stwierdzenia, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię faktycznie użytkowaną, organ ma prawo pomniejszyć lub odmówić płatności zgodnie z przepisami rozporządzeń Komisji (WE). Obszary porośnięte zwartą roślinnością drzew i krzewów, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej, nie kwalifikują się do płatności, nawet jeśli są objęte ochroną przyrody.Stan faktyczny
Spółka A w R. złożyła wniosek o płatności rolnośrodowiskowe za rok 2009, deklarując powierzchnie łąk i pastwisk, w tym tereny porośnięte drzewami i krzewami. Organ przeprowadził kontrolę na miejscu, stwierdzając, że część powierzchni była zawyżona, gdyż nie kwalifikowała się do płatności z powodu zadrzewień uniemożliwiających działalność rolniczą. Organ odmówił płatności za część wariantów, a decyzję tę utrzymał organ odwoławczy. Spółka zaskarżyła decyzję, kwestionując ustalenia dotyczące powierzchni i zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki A w R. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 21 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009 oddala skargę
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją nr [...] z dnia 13 maja 2010 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości przyznał spółce A w R. pomoc finansową w kwocie [...] zł za realizację pakietu K01 – ochrona gleb i wód w wariancie K01c – międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha, natomiast odmówił płatności do pakietu P01 – utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b (N 2000) – półnaturalne łąki dwukośne oraz do pakietu P02 – utrzymanie pastwisk ekstensywnych w wariancie P02b01 – pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym. W uzasadnieniu decyzji podano, że we wniosku kontynuacyjnym z dnia 15 maja 2009 r. i po dokonaniu stosownej korekty strona podała dla pakietu P01b - półnaturalne łąki dwukośne powierzchnię [...] ha, dla pakietu P02b01 (N2000) - pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym powierzchnię [...] ha, dla pakietu K01c - międzyplon ścierniskowy powierzchnię [...] ha. Przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało poddane kontroli na miejscu w ramach płatności obszarowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Obie kontrole zostały przeprowadzone w okresie od 21 grudnia 2009 r. do 15 stycznia 2010 r. przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu. W wyniku kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni inspektorzy terenowi stwierdzili występowanie na częściach działek rolnych kompleksów roślinności, charakteryzujących się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, uniemożliwiających prowadzenie działalności rolniczej, co zostało udokumentowane na fotografiach dołączonych do protokołu z czynności kontrolnych. Dokonali równocześnie pomiaru powierzchni działek rolnych, na których producent prowadził działalność rolniczą, tj. kwalifikującą się do przyznania płatności ustalając, że wnioskodawca zawyżył w niektórych przypadkach zadeklarowaną we wniosku powierzchnię. Powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu to: - [...] ha dla wariantu P02b01 (N2000) – pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym, zatem przedeklarowanie powierzchni (R %) wyniosło 50,21 % ([...] ha / [...] ha); - [...] ha dla wariantu P01b ( N 2000 ) – półnaturalne łąki dwukośne, zatem przedeklarowanie powierzchni (R %) wyniosło 44,07 % ([...] ha/[...] ha); - [...] ha dla wariantu K01c – międzyplon ścierniskowy, zatem przedeklarowanie powierzchni (R %) wyniosło 1,08 % ( [...] ha / [...] ha ). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE ) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18; ze zm.) zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną (R %) wynosi więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru, wówczas płatność zostaje odmówiona dla danej grupy upraw, odmówiono płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu P02b01 (N2000) - pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym oraz dla wariantu P01b (N 2000) – półnaturalne łąki dwukośne. Ponieważ dla wariantu K01c - międzyplon ścierniskowy przedeklarowanie powierzchni (R %) wyniosło 1,08 %, tj. mniej niż 3 % płatność została naliczona do powierzchni faktycznie stwierdzonej zgodnie z art. 50 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W protokole z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności inspektorzy terenowi stwierdzili dla działki rolnej A na powierzchni [...] ha niezgodność z normą dobrej kultury rolnej N.04, tj. że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta oraz dla powierzchni [...] ha niezgodność z normą dobrej kultury rolnej - N.07 co oznacza, że działka rolna A (pastwisko trwałe) na powierzchni [...] ha jest porośnięta drzewami i krzewami, których liczba przekracza 50 szt./ha. Niezgodność z normą N.07 stwierdzono również dla działek rolnych: AC ([...] ha), AD ([...] ha), AG ([...] ha), AI ([...] ha), AL. ([...] ha), ,AM ([...] ha), AO ([...] ha) i AP ([...] ha). Producent, po otrzymaniu protokołów z czynności kontrolnych wniósł zastrzeżenia dotyczące wyników kontroli, dotyczące w szczególności nie uwzględnienia podczas pomiarów powierzchni działek rolnych kompleksów łąk i pastwisk zwanych [...] porośniętych krzewami bądź drzewami, mimo iż są one wykorzystywane rolniczo. Wskazywał, że na tych terenach objętych przepisami ochrony przyrody nie należy wycinać drzew i krzewów, a wyłączenie ww obszarów trwałych użytków zielonych (TUZ) jest niezgodne z przepisami. W rozumieniu przepisów o normach minimalnych liczba drzew i/lub krzewów na 1 ha może być większa w przypadku terenów podlegających formom ochrony przyrody i krajobrazu. Zastrzeżenia producenta co do przestrzegania normy dotyczącej występowania drzew i krzewów na gruntach rolnych wchodzących w skład [...] zostały uwzględnione w ten sposób, że z protokołu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności wykreślono uwagi o nieprzestrzeganiu normy dobrej kultury rolnej N.07, uznając że kontrolowanie przedmiotowych działek rolnych pod względem przestrzegania normy N.07 było nieuzasadnione, gdyż ta norma ich nie dotyczy. Skorygowany w tym zakresie protokół doręczono producentowi, który nie wniósł już do niego dalszych uwag. W związku z powyższym organ pierwszej instancji wyjaśnił w decyzji, że w niniejszej sprawie kwestia przestrzegania normy N.07 (liczby drzew na 1 ha) nie miała znaczenia i nie wpływała na wysokość płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto, że gospodarstwo – spółka A realizuje program rolnośrodowiskowy od 1 marca 2006 r. W latach 2006 i 2007 gospodarstwo nie zostało wytypowane do kontroli na miejscu, stało się to dopiero w roku 2008. Wskazano, w powołaniu na przepisy Rozporządzenia Komisji (KE) nr 817/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004 z późniejszymi zmianami) oraz Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. L 30 z 31.01.2009 r.), że weryfikacja wniosków zapewniającą przestrzeganie warunków przyznawania pomocy odbywa się poprzez kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, a wyniki wszystkich kontroli powinny służyć temu celowi. Kontrole administracyjne przeprowadza się przy użyciu narzędzi informatycznych, a kontrole na miejscu z wykorzystaniem skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności karografii w skali 1 : 10 000. Taką kontrolę na miejscu przeprowadzono w ramach badania wniosku tego producenta o przyznanie płatności obszarowych i stosowne protokoły dopuszczono jako dowody w niniejszej sprawie. Z tych protokołów wynikało, że wnioskodawca zadeklarował w części obszar, który nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowych. Składając podpis na wniosku o te płatności producent oświadczył, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, jak również, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, przedłużanie, pobieranie lub wypłacanie stosownych płatności, o każdej zmianie powstałej w okresie trwania zobowiązań. Organ podkreślił, że grunty zgłasza się do płatności zgodnie ze stanem faktycznym, bez względu na dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków oraz, że podstawowym obowiązkiem producenta rolnego jest podanie powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo.
W odwołaniu od tej decyzji strona kwestionowała ustalenie przez organ pierwszej instancji, że zawyżyła we wniosku powierzchnię działek rolnych, ponieważ nie odliczyła terenów porośniętych drzewami i krzewami. Wskazywała m.in., że działki są wykorzystywane jako pastwiska, a częściowo naprzemiennie, kośnie; wypas jest wolny, a zwierzęta mogą paść się w dowolnych miejscach, także pod drzewami, co zostało udokumentowane na fotografiach przedłożonych organowi. Nie można zgodzić się z decyzją, mocą której rolnik wykorzystujący grunt rolniczo (także nominalnie będący łąką lub pastwiskiem), spełniający normy wzajemnej zgodności, ma być pozbawiony dopłat z tego powodu, że rośnie na nim zbyt duża liczba drzew i krzewów, których mu nie wolno wyciąć. Przedmiotowe zadrzewienia i zakrzaczenia mają charakter trwały, a nawet historyczny. Wiele drzew ma dziesiątki a nawet setki lat. Dopłaty są przyznawane od 2004 r. i za wyjątkiem stosunkowo małej redukcji dopłat za 2008 r., wcześniej zarzuty wobec charakteru łąk i pastwisk należących do spółki A nie pojawiały się. Wniosek złożono w najlepszej wierze. Zadrzewienia i zakrzewienia nie stanowią odrębnych działek ewidencyjnych, a klasyfikacja gruntów jako łąk i pastwisk, pochodzi z czasów, gdy większość drzew obecnie rosnących już tam była, wiele z nich uznano za pomniki przyrody. Odwołujący stwierdził ponadto, że skoro na przedmiotowych terenach objętych ochroną przyrody, norma N.07 nie jest weryfikowana, to odliczanie powierzchni zadrzewionej i zakrzaczonej jest sprzeczne z logiką.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Poznaniu decyzją z dnia 21 lipca 2010 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, iż producent rolny winien podać we wniosku faktyczne powierzchnie przez niego użytkowane. Nie spełniono tego warunku w przypadku działek rolnych A, AC, AD, AG, AH, AI, AL, AM i AP oraz H, co stwierdzono w trakcie kontroli przeprowadzanej w dniach od 21 grudnia 2009 r. do 15 stycznia 2010 r., podczas której pomierzono działki użytkowane rolniczo. Producent, mimo powiadomienia nie wziął udziału w czynnościach kontrolnych. Trwały one łącznie 10 dni (21-23 grudnia, 4-8 stycznia 13 i 15 stycznia 2010 r.) z uwagi na zadeklarowany duży obszar gospodarstwa. Zgodnie z zapisem § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych. Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gruntów rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, oraz sady ( § 3 ust. 1 pkt 1 ).
W sprawach dotyczących udzielania pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stosuje się przepisy zawarte w art. 67 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004 z późniejszymi zmianami), które stanowią, iż kontrole wniosków pomocowych (administracyjne i na miejscu) wykonywane są w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. We właściwych przypadkach Państwa Członkowskie wykorzystują zintegrowany system zarządzania i kontroli ustanowiony rozporządzeniem (WE) nr 1782/2003. W związku z powyższym na mocy postanowienia nr 87/2010 jako dowód w sprawie dopuszczono protokół z czynności kontrolnych nr dok. [...] przeprowadzonych przez Inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w gospodarstwie spółki A w ramach kontroli wniosku o przyznanie płatności obszarowych.
Stwierdzony stan faktyczny został określony w protokole i dokumentacji fotograficznej. Zgodnie z art. 30 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.) powierzchnię działki rolnej określa się poprzez dokonanie stosownego pomiaru w celu uzyskania wyniku z właściwą dokładnością i zapewnienia w ten sposób skutecznej weryfikacji. Potwierdzeniem wykonania przedmiotowego pomiaru jest również "ślad GPS" (tj. naniesione granice pomiaru) wykonany na wydruku mapy poglądowej gospodarstwa po wykonaniu wszystkich pomiarów. Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu pomiarowego kontrolowanych działek rolnych z naniesionymi granicami wyłączeń oraz miejscami i kierunkiem wykonania fotografii cyfrowych, a także o znajdujące się w załączniku 1 do protokołu szczegółowe wyjaśnienie sposobu wyznaczenia powierzchni stwierdzonej działek rolnych AE, AF, AG, AH, AJ, AK, AL, AŁ. Po ponownej weryfikacji raportu z przeprowadzonej kontroli na miejscu ustalono, iż przeprowadzona kontrole wszystkich zadeklarowanych działek rolnych wykonane zostały prawidłowo i zgodnie z sekcją II, tytuł: Kontrole na miejscu, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Wykonane fotografie wskazują jednoznacznie na granicę uprawy, która pokrywa się z dokonanym pomiarem. Reprezentujący Spółkę A, M. P.-D. został poinformowany o możliwości wzięcia udziału w przeprowadzanych czynnościach kontrolnych. Pomimo tego faktu Odwołujący ani żadna upoważniona osoba nie uczestniczyła w pierwszym jak i w pozostałych dniach terenowej części kontroli prowadzonej na działkach Spółki. Zgodnie z rzeczywistą oceną poszczególnych działek rolnych na dzień kontroli zobrazowaną bogatym materiałem fotograficznym z powierzchni kwalifikującej się do płatności prawidłowo wyłączono elementy nieuprawnione do płatności, w tym przede wszystkim fragmenty działek rolnych zlokalizowane na działkach rolnych zadeklarowanych jako łąki/pastwiska, na których stwierdzono gęstość obsady drzew/krzewów przekraczającą 50 krzewów/drzew na 1 ha. Decyzja z dnia 13 maja 2010r. właściwie odzwierciedla tzw. obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowej wynikający z wykonanej kontroli na miejscu (zgodnie z przepisami zawartymi w art. 50 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004).
Na podstawie sporządzonego raportu z kontroli ustalono obszar zatwierdzony (zgodnie z art. 2 pkt 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dla którego spełnione zostały wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy.
W art. 50 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. postanowiono, iż w przypadku gdy obszar zadeklarowany do płatności we wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, do obliczania płatności stosuje się obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, z zastrzeżeniem jakiegokolwiek zmniejszenia płatności lub wykluczenia od płatności zgodnie z art. 51 i 53 ww. rozporządzenia. Art. 51 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, iż: "Jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, (...) przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa". Zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 50 ust. 3 oraz art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. i w oparciu o wyniki kontroli wyliczono kompensację powierzchni w ramach grupy płatności dla wariantów PO1b – półnaturalne łąki dwukośne, P02b01 – pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym oraz KO1c - międzyplon ścierniskowy i na tej podstawie ustalono odpowiednie pomniejszenia w przyznanej płatności dla Spółki A.
Zgodnie z pismem Departamentu Kontroli na Miejscu z dnia 22 marca 2010 r. kontrolowanie działek rolnych leżących w granicach [...] Parku Krajobrazowego pod względem przestrzegania normy N.07 nie było zasadne. Korekta protokołu z czynności kontrolnych polegała na zaznaczeniu pola nr 71 "nie dotyczy" i wpisaniu w uwagach adnotacji: "drzewa i krzewy niepodlegające wycięciu, zgodnie z § 4 pkt 1 ust. 12 Rozporządzenia Nr [...] Wojewody Poznańskiego z dnia 26 czerwca 1997 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Krajobrazowego". Wobec powyższego nie można stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona norma N.07, a jedynie iż istnieją przesłanki do jej nie kontrolowania. Spółka A jest faktycznie zobligowana do prowadzenia działalności na terenie chronionym, zgodnie z przepisami prawa wynikającymi z położenia działek na obszarze objętym ochroną przyrody. Natomiast organy ARiMR są zobowiązane do rozpatrywania wniosków o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, pod względem spełnienia warunków do uzyskania takiej pomocy finansowej, zwłaszcza pod względem ustalenia powierzchni kwalifikującej się do otrzymania płatności. Powyższa weryfikacja odbywa się w oparciu o kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie inspektorzy terenowi przeprowadzający kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni dokonali pomiaru powierzchni działek rolnych, na których producent prowadził działalność rolniczą tj. kwalifikujących się do przyznania płatności. Przeprowadzona kontrola wykazała, że wnioskodawca zadeklarował obszar, który nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowych.
Zgodnie z § 12 ust 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 Nr 174 poz. 1809, ze zm.) do wniosku dołącza się: w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 3 lub 4, na obszarze rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego, parku narodowego lub na obszarze Natura 2000, utworzonych na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub na obszarze, o którym mowa w art. 33 ust. 2 tej ustawy – zaświadczenie wojewody lub dyrektora parku narodowego o zgodności planu działalności rolnośrodowiskowej z planem ochrony dotyczącym danego obszaru, a w przypadku braku planu ochrony – opinię o zgodności planu działalności rolnośrodowiskowej z celami ochrony danego obszaru. Powyższe obliguje zatem producenta rolnego do prowadzenia działalności na terenie chronionym, zgodnie z przepisami prawa wynikającymi z położenia działek na obszarze objętym ochroną przyrody, która podlega nadzorowi i opiniowaniu przez właściwego wojewodę, a nie ARiMR. Rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest natomiast w sprawach dotyczących udzielania pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów stosowanie się do przepisu art. 67 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., stanowiącego, iż kontrole wniosków pomocowych (administracyjne i na miejscu) wykonywane są w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. W § 9 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. postanowiono, iż płatność rolnośrodowiskowa może być udzielona w wysokości 120 % stawki podstawowej, jeżeli producent rolny: realizuje co najmniej jeden z pakietów na obszarze Natura 2000 wyznaczonym zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U- Nr 92, poz. 880 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087) lub na obszarze, o którym mowa w art. 33 ust. 2 tej ustawy, przy czym płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 120 % stawki podstawowej może być udzielona wyłącznie do działek rolnych lub stref buforowych położonych na takich obszarach. Z powyższego wynika zatem, iż przedmiotowe zwiększenie przysługuje również tylko i wyłącznie do terenów użytkowanych rolniczo. Organy ARiMR nie kwestionują jednak, iż obszary wyłączone z płatności położone są również na obszarze Natura 2000, nie rodzi to jednak dla nich żadnych uprawnień w zakresie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych a jedynie obowiązki wynikające z ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w poprzednich latach, a zwłaszcza podczas kontroli w 2005 r. większość zadeklarowanych przez spółkę A łąk i pastwisk nie była mierzona czego dowodzi kod DR25. Zastosowanie tego kodu obligowało Inspektorów terenowych do przepisania jako powierzchni stwierdzonej powierzchni deklarowanej. W 2009 r. znacznie ograniczono możliwość stosowania przedmiotowego kodu, dlatego wykonano pomiar wszystkich działek rolnych. Ponadto aktualnie pracownicy ARiMR dokonujący pomiaru bezpośrednio w terenie dysponują sprzętem, którego możliwości techniczne pozwalają na wykonywanie pomiarów pod osłoną drzew i krzewów. Dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być jedynie w takiej sytuacji traktowane jako materiał pomocniczy, jednakże możliwe jest, że dane w nim zawarte nie oddają rzeczywistych obszarów powierzchni użytkowanej rolniczo działki rolnej. Organ podkreślił, że inne zasady obowiązują w postępowaniu rolnośrodowiskowym, inne również są wymagania wobec terenów chronionych, ale nie może oznaczać to jednocześnie, że miejsca ewidentnie nieużytkowane, czyli miejsca porośnięte krzewami i drzewami, wpływające na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną zostaną zakwalifikowane do powierzchni, do której przysługują płatności. W związku z zarzutem odwołania, w którym wyrażono wątpliwość na gruncie języka polskiego, co do kryterium grupy upraw, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z definicją trwałych użytków zielonych zawartą w art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., są to grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), nie włączone do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej. Działając zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 50 ust. 3 oraz art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu prawidłowo wyliczył kompensację powierzchni w ramach poszczególnych grup płatności, które w przypadku wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych stanowią warianty realizowanych pakietów, nie jest natomiast grupą płatności powierzchnia realizacji całego programu rolnośrodowiskowego. Zgodne z obowiązującym prawem było zatem, wbrew twierdzeniu odwołującego wyznaczenie dla poszczególnych realizowanych wariantów kompensacji powierzchni, a więc osobno dla PO1b, P02b01 oraz KO1c i dopiero na tej podstawie ustalenie odpowiednich pomniejszeń płatności dla Spółki A. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wskazał, iż w przedmiotowej sprawie drugorzędną sprawą jest liczba drzew występująca na 1 ha, a najistotniejszy jest fakt, iż inspektorzy terenowi na częściach działek rolnych zadeklarowanych do płatności stwierdzili kompleksy roślinności, charakteryzujące się dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, co zostało udokumentowane na fotografiach załączonych do protokołu z czynności kontrolnych i te tereny zostały wyłączone z płatności. Odnosząc się do kwestii wypasu owiec pod dębami organ odwoławczy wyjaśnił, iż dęby nie występujące w zwarciu pod którymi możliwe jest pobieranie przez wypasane owce pokarmu stanowiące dla nich również naturalne zacienienie nie zostały wyłączone przez inspektorów terenowych z powierzchni uprawnionej do płatności na spornych pastwiskach lecz wykluczono jedynie tereny, które w żaden sposób nie mogłyby zostać przeznaczone do wypasu. Zgodnie z art. 43 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "powierzchnia pastwiskowa" oznacza bowiem powierzchnię gospodarstwa, która była dostępna przez cały rok kalendarzowy, zgodnie z art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, na potrzeby hodowli zwierząt, włączając w to powierzchnie użytkowane wspólnie oraz powierzchnie z mieszanymi uprawami. Do powierzchni pastwiskowych nie zalicza się gruntów pod budynkami, lasami, stawami, ścieżkami. Zatem fotografie przedstawione przez odwołującego nie miały wpływu na ustalony przez inspektorów stan faktyczny.
W decyzji wskazano również, że w sprawie nie można zastosować zwolnienia producenta z sankcji, przewidzianego w przepisie art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (znajdującego od 2005 r. zastosowanie do wsparcia udzielonego w ramach wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich na podstawie art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 ). Zgodnie z tym przepisem wykluczenia z płatności odnoszące się do kryteriów kwalifikowalności nie są stosowane w przypadku, gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może udowodnić, że wina nie leży po jego stronie (art. 68 ust. 1). Ponadto rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie podlegają zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem, że rolnik ten nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach (art. 68 ust. 2). W przypadku Spółki A nie można zastosować powyższego zapisu zawartego w ust. 1, ponieważ złożony przez odwołującego wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt pod względem faktycznym nie był prawidłowy i odwołujący nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości. Na rolniku ciąży obowiązek deklarowania tych powierzchni, które faktycznie użytkuje, więc podanie powierzchni działki rolnej wraz z roślinnością nie podlegającą wycięciu zgodnie z ustawą o ochronie przyrody nie może być uznane za brak zawinienia co do stwierdzonych nieprawidłowości. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. Nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych Odwołujący nie informował również Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na piśmie, że dokument wniosku jest nieprawidłowy, wobec czego nie można również zastosować przepisu zawartego w art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W skardze na decyzję organu odwoławczego strona wniosła o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisu art. 30 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18) przez jego błędną wykładnię, naruszenie przepisu art. 68 ust. 1 in fine Rozporządzenia Komisji (WE) NR 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. przez jego niezastosowanie, naruszenie przepisu art. 7 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071 ze zm.) przez naruszenie interesu społecznego. W uzasadnieniu skarżąca wskazywała podobnie jak w odwołaniu, że w swoim wniosku o przyznanie płatności podała faktyczną powierzchnię w całości użytkowaną rolniczo. Skarżąca wykorzystuje pastwiska w całości jako tradycyjne pastwiska (grunty rolne). Cały podany przez nią do płatności obszar, to pastwisko lub łąki porośnięte drzewami. Organ zaś odmawia statusu pastwiska terenowi porośniętemu drzewami, mimo iż pod koronami odbywa się wypas. Rejestr gruntów określa teren jako pastwisko a nie las, pomimo występujących na nim drzew, respektując tradycyjny sposób wykorzystania gruntu. Pomimo, iż organ w skarżonej decyzji umniejsza rolę podtrzymywania stanowiska, że na 1 ha obszaru przypada więcej niż 50 drzew, skarżąca podkreślała, że nie zgadza się zdeklarowanym przez organ sposobem obliczania, prowadzącym do konkluzji, iż obszar charakteryzuje się przekroczeniem liczby 50 drzew na 1 ha obszaru. Działki rolne skarżącej występują bowiem w dużym kompleksie, w którym jedne porośnięte są większą inne mniejszą liczbą drzew i krzewów. Nie ma żadnego znaczenia dla ekologii (czy gospodarowania) fakt, że na jednej działce rolnej jest więcej niż 50 drzew na 1 ha, na sąsiedniej zaś, liczącej np. kilkadziesiąt hektarów, drzew jest dużo mniej lub nie ma ich wcale. Połączenie działek rolnych w jedną działkę rolną przyjmując zastosowany przez organ sposób liczenia spowoduje, że "norma", na której również oparł swoją decyzję organ, nie zostanie przekroczona. Twierdzenia o większej niż 50 liczbie drzew przypadających na 1 ha obszaru, mogą świadczyć o uznaniowości organu w tej kwestii, a nie o jej udowodnieniu (organ nie przedstawił wyliczeń). Organ w sposób czysto matematyczny, a i tak zdaniem skarżącej błędny, obliczył obszar, na który skarżąca otrzymała płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości nie biorąc w ogóle pod uwagę merytorycznych uwag skarżącej przedstawianych w toku postępowania przed organami, tym samym błędnie interpretując przepis art. 30 Rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 przez oparcie końcowej oceny i w konsekwencji decyzji tylko i wyłącznie na zleconej przez siebie kontroli. Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, co już wcześniej podkreślano, zadeklarowała faktycznie użytkowany rolniczo obszar, co niejednokrotnie podkreślała i uwypuklała w kolejnych pismach kierowanych do organów administracyjnych. Organ natomiast umniejszył lub nie przyznał skarżącej płatności rolnośrodowiskowej (zastosował wobec skarżącej sankcje) nieprawidłowo zakładając, że beneficjent ponosi winę za wielkość zadeklarowanych powierzchni uwidocznionych we wniosku. O braku winy skarżącej świadczy m. in. fakt, że zadrzewienia i zakrzaczenia na terenach deklarowanych we wniosku mają charakter trwały, a nawet historyczny, co już zostało podniesione wcześniej. Nadto, dopłaty do tychże terenów są przyznawane skarżącej od roku 2004 i jak do tej pory organ nie stosował większych wyłączeń z powierzchni deklarowanych, tym samym przychylając się do stanowiska skarżącej. Jak wskazuje organ, większość deklarowanych przez skarżącą gruntów do płatności (we wcześniejszych wnioskach) nie była mierzona – czego dowodzi kod DR25, co obligowało inspektorów terenowych, do uznania powierzchni deklarowanej za powierzchnię stwierdzoną a co uległo zmianie w związku z wprowadzeniem bardziej nowoczesnych metod pomiarowych gruntów. Nie mniej jednak na skarżącej nie może spoczywać obowiązek "dopasowywania" deklarowanych przez nią powierzchni do aktualnie dostępnych metod pomiarowych organu. Skarżąca, wypełniając corocznie wniosek o otrzymanie płatności rolnośrodowiskowej kieruje się tylko i wyłącznie tym samym kryterium – faktycznie użytkowaną rolniczo powierzchnią a pozytywne rozpatrywanie przez organ wniosków wcześniejszych może ją jedynie utrzymywać w przekonaniu o ich słuszności i prawidłowości – także w kontekście formalnego podejścia organu – natomiast na pewno nie może powodować po stronie skarżącej ujemnych konsekwencji w postaci nieprzyznania lub umniejszania płatności rolnośrodowiskowych. Organ nie zastosował (choć powinien) przepisu art. 68 ust. 1 in fine Rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 i utrzymał w mocy sankcje nałożone na skarżącą.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie o powierzchni minimum 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań wskazanych w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE, realizacji określonych pakietów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz prowadzenia odpowiedniego rejestru działań. Płatność jest przy tym udzielana do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska oraz sady. W myśl postanowień art. 3 pkt 7) ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm. ) za działkę rolną uważa się działkę rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Powołany tu przepis art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1122/2009 definiuje działkę rolną jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej. Tak rozumianego pojęcia działki rolnej dotyczy przepis art. 30 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18), regulujący zasady określania powierzchni, zgodnie z którym zasadą jest przy określaniu powierzchni działki rolnej branie pod uwagę powierzchni faktycznie użytkowanej. Dopuszcza się, pod pewnymi warunkami zaliczenie do tej powierzchni jedynie żywopłotów, rowów i murów jeśli tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej lub użytkowania ziemi.
Warunkiem koniecznym do uzyskania płatności jest wobec tego faktyczne użytkowanie danego gruntu jako gruntu ornego, łąki, pastwiska czy sadu. Ustalenie zatem rzeczywistej powierzchni działek rolnych zgłoszonych do danej płatności jest warunkiem jej przyznania. W sytuacji stwierdzenia przez organ administracyjny rozpoznający wnioski o dopłaty, że powierzchnia deklarowana we wniosku różni się od powierzchni zatwierdzonej w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18; ze zm.) a więc spełniającej warunki do dopłaty, ulegają one, w zależności od wielkości stwierdzonej różnicy, zmniejszeniu lub nie zostają w ogóle przyznane. Różnice mogą zostać stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej na miejscu bądź kontroli administracyjnej. System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu ( art. 20 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r. Nr 30 poz.16).
Obszar faktycznie użytkowany przez wnioskodawcę – producenta rolnego został ustalony zgodnie z wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 21 grudnia 2009 r. do 15 stycznia 2010 r. przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu. Prawidłowo, w ocenie Sądu organy przyjęły powyższe wyniki kontroli jako miarodajne dla dokonania ustaleń i brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania ich jako uzyskanych z pominięciem innych dowodów. O kontroli powiadomiono prezesa skarżącej spółki, jednakże żaden jej przedstawiciel nie wziął w niej udziału. Nieobecność kontrolowanego nie stanowiła przeszkody do jej przeprowadzenia ponieważ kontrola ta mogła być również niezapowiedziana. Wyniki kontroli przeprowadzonych w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego znajdują odzwierciedlenie w załączonej dokumentacji fotograficznej obrazującej zadrzewienia i zakrzaczenia na spornych działkach rolnych A, AC, AD, AG, AH, AI, AL, AM i AP oraz H, sporządzonych przez inspektorów szkicach pomiarowych kontrolowanych działek z naniesionymi granicami wyłączeń, jak też na wydrukach załączników graficznych (ortofotomapy), a skarżący nie kwestionował ustaleń co do tego, że na działkach występują zadrzewienia i zakrzaczenia. Zawarte w skardze sugestie co do sposobu obliczenia liczby drzew przypadających na 1 ha działki poprzez połączenie wszystkich działek rolnych w jedną działkę nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Kwestia konkretnej liczby drzew występujących na 1 ha powierzchni miała w tej sprawie drugorzędne znaczenie wobec ogólnego stwierdzenia istnienia na działkach całych kompleksów roślinności z dużym udziałem drzew i krzewów rosnących w zwarciu, wobec czego kontrolujący zobowiązani byli do określenia powierzchni działki rolnej faktycznie wykorzystywanej rolniczo. W decyzjach nie wyłączono z płatności terenów porośniętych dębami nie występującymi w zwarciu, pod którymi możliwy był wypas owiec. Po otrzymaniu raportów z kontroli skarżący zgłosił zastrzeżenia do wyników kontroli i jego zastrzeżenia dotyczące wzajemnej zgodności zostały uwzględnione. Podkreślić jeszcze raz należy, że wnioskodawca był zobowiązany do zgłoszenia do płatności danych dotyczących działek rolnych w posiadanym gospodarstwie rolnym zgodnie ze stanem faktycznym, bez względu na dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W świetle danych wynikających z ewidencji gruntów, istotnie cały obszar zgłoszony przez skarżącego do płatności to łąki i pastwiska. Działka ewidencyjna co do powierzchni i użytku rolnego nie musi się jednak pokrywać z działką rolną uprawnioną do określonych płatności. W świetle uregulowań zawartych w art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm. ) ewidencja gruntów obejmuje m.in. informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntów oraz ich klas gleboznawczych. Według § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454 ) działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Sposób korzystania z tych danych określa powołana wyżej ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Płatności rolnośrodowiskowe przysługują do działek rolnych, a nie powierzchni ewidencyjnej. Prawidłowa jest więc ocena organów obu instancji, że do płatności rolnośrodowiskowych kwalifikowała się tylko ta część spornych działek rolnych A, AC, AD, AG, AH, AI, AL, AM i AP oraz H, która była wykorzystywana rzeczywiście jako pastwisko do wypasu owiec, z wyłączeniem tej części działki, na której występowały zadrzewienia i zakrzewienia. Niekwestionowana była okoliczność, że występujące na spornych działkach zadrzewienia i zakrzewienia korzystają z różnych form ochrony przyrody. W związku z powyższym działki te nie zostały w całości wykluczone z płatności, a jedynie te ich części, które nie były użytkowane rolniczo. Stąd też chybione na gruncie niniejszego postępowania w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej jest stanowisko skarżącego, zgodnie z którym powinien on otrzymać dofinansowanie z uwagi na realizowaną ochronę przyrody i związany z tym interes społeczny. Płatności rolnośrodowiskowe – jak wykazano powyżej - są przyznawane do działek rolnych lub ich części, czyli powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, co skutkuje koniecznością wyłączenia z tych płatności wszystkich powierzchni niespełniających powyższego wymogu niezależnie od tego, że obszar wyłączony może być objęty różnymi formami ochrony przyrody i może korzystać z innego rodzaju dofinansowania, co jednak nie rodzi żadnych uprawnień w zakresie płatności rolnośrodowiskowych.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, powierzchnia ewidencyjna działki nie musi pokrywać się z powierzchnią faktycznie użytkowaną (uprawianą) i w razie rozbieżności decydujący na gruncie postępowania w przedmiocie płatności jest rzeczywisty obszar gruntu, na którym prowadzona jest określona uprawa, ustalony zgodnie z wynikami kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 259/07).
Podanie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów nie oznacza, że wniosek został poprawnie złożony, a zawarte w nim dane zgodne są z danymi faktycznymi dotyczącymi działek rolnych (por. glosa Elżbiety Kremer do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., sygn. II GSK 295/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2009) ". Trafnie zatem uznał organ odwoławczy, iż producent nie spełnia wymogu określonego w art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym wnioskodawca może uniknąć sankcji pomimo stwierdzonej różnicy pomiędzy danymi rzeczywistymi a danymi wpisanymi przez rolnika we wniosku, jeżeli wniosek był poprawny pod względem faktycznym. Również nie można uznać w rozpoznawanej sprawie, że producent nie jest winien nieprawidłowości odnoszących się do powierzchni zgłoszonych działek rolnych ( art. 68 ust. 2 Rozporządzenia ). Przede wszystkim nie można przyjąć, że producent rolny nie odróżnia działki rolnej, będącej łąką lub pastwiskiem od zadrzewionych i zakrzaczonych gruntów. Okoliczność, że w poprzednich latach wnioskodawca otrzymał płatności do takich terenów wynikała z niewykonania pomiarów w terenie i zastosowania kodu R25, co szczegółowo zostało wyjaśnione w decyzjach. Ten swoisty "bonus" nie zwalniał wnioskodawcy z obowiązku podania w kolejnym wniosku rzeczywistych powierzchni działek rolnych, jak też nie mógł skutkować przyznaniem płatności do ustalonych w wyniku pomiarów powierzchni nie spełniających wymogów działki rolnej. Skarżący nie próbował nawet określić we własnym zakresie ( np. przy pomocy geodety ) właściwej powierzchni działek, na których występowały zwarte obszary drzew i krzewów, co ewentualnie w przypadku późniejszego wystąpienia różnic w pomiarach mogłoby wskazywać na brak zawinienia ze strony wnioskodawcy.
Historyczne i przyrodnicze znaczenie pastwisk i łąk wchodzących w skład tzw. [...] nie może zwalniać wnioskodawcy z sankcji w postaci obniżek i wyłączeń w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej przewidzianych w art. art. 50 ust. 3 i 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Biorąc po uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje organów obu instancji zostały wydane prawidłowo, bez naruszenia przepisów wspólnotowych i krajowych powołanych w skardze.
Ze względu na to należało uznać skargę za bezzasadną i orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło