I OSK 888/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-21

Skład orzekający: Barbara Adamiak, Joanna Runge-Lissowska, Leszek Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo rozpoznał sprawę, oddalając skargę na decyzję odmawiającą zmiany w ewidencji gruntów, podczas gdy organ administracji wydał decyzję w przedmiocie zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przekroczył granice rozpoznania sprawy, oddalając skargę na decyzję dotyczącą ewidencji gruntów, podczas gdy zaskarżona decyzja odnosiła się do zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego określania przedmiotu sprawy ani do zastępowania organów administracji w ustalaniu stanu faktycznego. W związku z tym, zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
A. M. złożyła wniosek o zmianę w ewidencji gruntów dotyczącą działek o łącznej powierzchni 0,2028 ha. Starosta Lubelski odmówił zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów, uznając działki za leśne na podstawie oględzin, protokołu, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz operatu ewidencyjnego z 1964 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. M., uznając decyzje organów za zgodne z prawem, mimo pewnych wadliwości uzasadnienia. A. M. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania przez przekroczenie granic sprawy przez WSA i nierozpoznanie istoty wniosku.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie na rzecz A. M. kwotę 320 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 402/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany w ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie na rzecz A. M. kwotę 320 /trzysta dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 402/10 oddalił skargę A. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. W motywach wyroku Sąd powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1, art. 22, art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027, ze zm.), zw. dalej P.G i K oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. Nr 19, poz. 97, ze zm.), w zw. z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r., Nr 45, poz. 435, ze zm.), Starosta Lubelski odmówił zmiany dotychczasowej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,2028 ha, położonych w obrębie ewidencyjnym 3 - Dębówka Kolonia gm. J., należących do A. M. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na protokół oględzin przeprowadzonych na gruncie w dniu 12 kwietnia 2010 r., w toku których ustalono, że przedmiotowe działki znajdują się w enklawie leśnej. Właścicielka wniosła zastrzeżenia do protokołu, stwierdzając, że na całym kompleksie znajdują się krzaki oraz pojedyncze dęby. Ponadto w uzasadnieniu decyzji Starosta powołał się na ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jastków, zatwierdzonego uchwałą Gminy Jastków Nr XV/l47/2008 z dnia 28 kwietnia 2008 r., z którego wynika że przedmiotowe działki znajdują się w terenach zieleni leśnej. Po rozpoznaniu odwołania Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z [...] maja 2010 r. W ocenie organu z protokołu oględzin na gruncie wynika, że przedmiotowe działki znajdują się w enklawie leśnej. Ponadto ustalono, że kompleks leśny stanowi drzewostan jako główny dębowy w wieku 60-80 lat z podszytem osikowym i leszczynowym. Przedmiotowe działki nie zostały objęte opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Jastków, niemniej jednak znajdują się w terenach zieleni leśnej, na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jastków, zatwierdzonego uchwałą Gminy Jastków z dnia 28 kwietnia 2008 r. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kluczowymi kryteriami określenia użytku gruntowego jest stan na gruncie oraz zapis w ewidencji gruntów i budynków. Z operatu technicznego założenia ewidencji gruntów i budynków wsi Dębówka Kolonia z 1964 r. wynika, że działka nr 10 (z której powstały sporne działki) została zakwalifikowana w całości jako leśna (Ls I). W ocenie organu twierdzenie wnioskodawczyni, jakoby na przedmiotowych działkach znajdowały się jedynie krzaki i pojedyncze dęby nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy. Twierdzeniu temu zaprzecza stwierdzony podczas oględzin stan na gruncie. Organ nie podzielił również argumentów odwołującej się, iż w sprawie konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w przedmiocie ustalenia, czy działki rzeczywiście spełniają przesłanki określone w ustawowej definicji lasu. W ocenie organu podczas oględzin na gruncie w dniu 12 kwietnia 2010 r. obecni byli pracownicy Starostwa Powiatowego w Lublinie posiadający wiedzę fachową w tym zakresie. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. A. M. podniosła zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania poprzez ustalenie podstawy faktycznej decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy i doprowadziło do arbitralności decyzji. W skardze podniesiono także zarzut naruszenia przepisów statuujących zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do dowodu ze zdjęć lotniczych spornych działek gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, aczkolwiek jej uzasadnienie nie wyjaśnia wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Niemniej jednak wadliwość powyższa nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego zarówno przez organ I instancji, jak również organ odwoławczy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż zgodnie z art. 22 ust. 3 P.G i K osoby zgłaszające zmiany danych objętych ewidencją gruntów obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian. Dokonanie zmian w operacie możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji, a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W art. 22 ust. 3 ustawy P.G i K chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stan prawny ustalony w innym trybie lub przez inne organy. Źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji (i zmian do niej wprowadzanych) są m.in. materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne (§ 35 pkt 1,4,5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U z 2001 r., Nr 31, poz.454). To na ich podstawie, w tym na podstawie dokumentów złożonych w trybie art. 22 ust. 3 P.G i K prowadzone jest m.in. postępowanie w sprawie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto zgodnie z art. 20 ust. 3a ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 i art. 2 pkt 8 ustawy P.G i K oraz § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, operat ewidencyjny powinien być systematycznie aktualizowany, a zawarte w nim informacje dotyczące sposobu użytkowania gruntów powinny być wykazywane zgodnie ze stanem faktycznym. Zmiana użytków gruntowych na działce może nastąpić na skutek innego niż dotychczasowy sposobu zagospodarowania działki, np. zalesienia, rekultywacji gruntów, trwałego wyłączenia całej lub części działki z produkcji rolniczej lub leśnej, a także innych czynności dokonywanych na działce. W takiej sytuacji mamy do czynienia z nieaktualnym stanem wykazywanym w ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych. Zmiana stanu faktycznego na gruncie stanowi podstawę do wprowadzenia odpowiedniej zmiany w tej ewidencji z urzędu lub na wniosek strony. Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia w spawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z punktem 2.1 tego załącznika, zatytułowanego "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych:, do lasów zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie o lasach. Z przytoczonych regulacji wynika, że zarówno zaliczenie gruntów do gruntów leśnych, jak i wszystkie pozostałe czynności dokonywane przez organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków, w odniesieniu do lasów winny uwzględniać aktualny stan prawny, wynikający z regulacji dotyczących lasów. Jeżeli chodzi o ocenę zasadności wniosku skarżącej wszczynającego postępowanie w kontekście aktualnego stanu prawnego, to wskazać należy, że stan ten wynika z art. 3 (cytowanego przez organ obu instancji) i art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o lasach. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt. 2 ustawy zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Regulacja art. 3 pkt 1 wskazuje, iż chodzi o powierzchnię zwartą, natomiast nie ma oczywiście znaczenia, czy powierzchnia ta, odpowiadająca ustawowej definicji lasu, objęta jest granicami jednej, czy też więcej niż jednej działki ewidencyjnej. W kontrolowanej sprawie ma to znaczenie o tyle, że działki [...] i [...] powstały w wyniku podziału działki nr [...], która jak wynika z operatu technicznego założenia ewidencji gruntów i budynków wsi Dębówka Kolonia z 1964 r. została zakwalifikowana w całości jako Ls I. Ponadto jak wynika ze stadium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy Jastków, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Jastków nr XV/147/2008 z dnia 28 kwietnia 2008 r. powyższe działki znajdują się w terenach zieleni leśnej. W ocenie Sądu I instancji zasadnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, iż w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do zmiany w użytku leśnym na rolny w prowadzonej ewidencji. Skarżąca nie przedstawiła decyzji zezwalającej na zmianę użytku leśnego na użytek rolny, o której mowa w art.13 ust. 2 i 3 ustawy o lasach. Sąd podał, iż nie mogą również stanowić podstawy uwzględnienia skargi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 84 k.p.a. poprzez niepowołanie biegłego z zakresu leśnictwa celem wyjaśnienia czy przedmiotowe działki rzeczywiście spełniają wymogi zawarte w art. 3 ustawy o lasach. Zarzut ten jest chybiony, gdyż w postępowaniu o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, aktualizacji dokonuje się na podstawie dokumentów wymienionych w § 45 w związku z § 35 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Również postępowanie, w którym następuje ustalenie klas gleboznawczych poszczególnych użytków i oznaczenie ich konturów nie odbywa się z udziałem biegłego ale według przepisów rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów Podstawą obowiązywania tych przepisów stanowi art. 59 P.G. i K., zgodnie z którym do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie pozostają w mocy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne. W myśl § 1 ust. rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, gleboznawczą klasyfikacją obejmuje się grunty rolne oraz grunty pod lasami, a także pod wodozbiorami (wodami zamkniętymi) o powierzchni do 10 ha. Klasyfikację przeprowadza się w sposób jednolity dla całego kraju na zasadach określonych w rozporządzeniu i na podstawie tabeli klas gruntów, stanowiące załącznik do rozporządzenia § 1 ust. 2. Przepisy stosuje się do wszystkich gruntów wymienionych w art. 1, niezależnie od tego w czyim są władaniu. Przepisy rozporządzenia zawierają regulacje dotyczące także postępowania przed organem prowadzącym gleboznawczą klasyfikację gruntów, którym w obecnym stanie prawnym jest - jak wyżej wskazano - starosta. Z przepisów § 3 ust. 2 i 3 oraz § 4 ust. 4-7 wynika, iż organ obowiązany jest w trybie przewidzianym tymi przepisami o zamierzonym przeprowadzeniu klasyfikacji gruntów zawiadomić użytkowników gruntów, oraz jednostki organizacyjne sprawujące zarząd gruntów. Podmioty te jeśli wezmą udział w klasyfikacji podpisują protokół z dokonanych czynności (§ 6 ust. 1). Czynności te poprzedzają wydanie przez Starostę decyzji o ustaleniu klasyfikacji gruntów (§ 8 ust. 1), od której służy odwołanie w trybie przepisów k.p.a. (§ 8 ust.2). Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów do obowiązków klasyfikatora należy określenie typów i klas gleby oraz ustalenie na gruncie konturów poszczególnych typów i klas gleby wraz ze sporządzeniem stosownej dokumentacji. W postępowaniu zatem, którego przedmiotem jest gleboznawcza klasyfikacja gruntów następuje ustalenie, które grunty tej klasyfikacji podlegają (grunty rolne czy grunty pod lasami, czy pod wodozbiorami), a następnie ustalenie w odniesieniu do gruntów podlegających klasyfikacji ustalenie typów gleby, jej klas i konturów. W myśl przepisu § 9 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji, prawomocne "orzeczenie" przez które w obecnym stanie prawnym rozumieć należy decyzję starosty - stanowi podstawę wniesienia wyników klasyfikacji do ewidencji gruntów i budynków. W świetle powyższych regulacji, prowadzone przez starostę postępowanie w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gruntów jest postępowaniem odrębnym od prowadzonego przez ten sam organ postępowania, którego przedmiotem jest wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów. Ostateczna bowiem decyzja w sprawie klasyfikacji gruntów, stanowi dopiero podstawę do wprowadzenia wynikających z niej zmian w zakresie klasyfikacji gruntów do ewidencji gruntów. W decyzji pierwszoinstancyjnej Starosta wymienił powyższe rozporządzenie, jednak powyżej przedstawiony tok postępowania nie miał miejsca w niniejszej sprawie. Przywołanie rozporządzenia w sprawie kwalifikacji gruntów było błędem organu pierwszoinstancyjnego, który nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kluczowe znaczenie bowiem dla rozstrzygnięcia sprawy miała treść art. 13 ust. 2 i 3 pkt 2 w związku z art. 3 ustawy o lasach, która stanowi szczególną regulację, jeśli chodzi o ujawnienie w ewidencji zmian dotyczących gruntów leśnych. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2011 r. złożyła A. M., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skarżąca zarzuciła mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270, ze zm.) zw. dalej p.p.s.a., przez przekroczenie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy jej granic, polegające na oddaleniu skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie w przedmiocie odmowy zmiany w ewidencji gruntów, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów; - art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy z ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynika, że organ administracji wydał decyzję w przedmiocie zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów, na podstawie wniosku skarżącej o zmianę w ewidencji gruntów; - art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego i nieustalenia przez organ administracji, czy zachodziła po stronie skarżącej przesłanka szczególnie uzasadnionej potrzeby zmiany lasu na użytek rolny w rozumieniu art. 13 ust. 2 i 3 pkt 2 w zw. z art. 3 ustawy o lasach. Biorąc powyższe pod uwagę wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż niniejszej sprawie wniosek skarżącej o zmianę w ewidencji gruntów został przez Starostę Lubelskiego potraktowany jako wniosek o zmianę gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Osobną kwestią jest dopuszczalność takiego postępowania organu administracji, bez uprzedniego zwrócenia się do wnioskodawczyni o wyjaśnienie intencji wniosku. W świetle obowiązujących przepisów postępowanie w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gruntów jest odrębną sprawą administracyjną od prowadzonego przez ten sam organ postępowania dotyczącego zmian w ewidencji gruntów - zagadnienie to jest oczywiste i bezsporne. Jeżeli zatem organ administracji rozpoznał inną sprawę administracyjną niż ta, która była przedmiotem wniosku skarżącej, a mianowicie rozpoznał sprawę w zakresie zmiany w klasyfikacji gleboznawczej gruntów i decyzja w tym przedmiocie została zaskarżona do Sądu, to Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł orzekać wyłącznie w granicach tej sprawy. Nie był natomiast uprawniony do rozpoznania sprawy w zakresie dotyczącym zmiany w ewidencji gruntów, ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie została wydana. Wniosek skarżącej o zmianę w ewidencji gruntów pozostał nadal nierozstrzygnięty. W przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., winien zapytać stronę o wyrażenie swego stanowiska. W niniejszej sprawie organ administracji nie zastosował się do powyższych wymogów, a Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, jak również powołaną przez skarżącą podstawą prawną, powinien uchybienia te uwzględnić. Skarżąca została bowiem pozbawiona możliwości wyjaśnienia lub skorygowania swojego wniosku, a w dalszej kolejności składania odpowiednich wniosków dowodowych, chociażby w celu wykazania przesłanek z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Zdaniem skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, który stanowił podstawę faktyczną niniejszej decyzji, należy uznać za niekompletny. Organy administracji nie rozważyły istnienia po stronie skarżącej przesłanki szczególnie uzasadnionej potrzeby zmiany lasu na użytek rolny w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty usprawiedliwiające uchylenie zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mają usprawiedliwione podstawy. W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a nadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2). Usprawiedliwiony jest zarzut pierwszy skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., przez przekroczenie przez Sąd Wojewódzki przy rozstrzyganiu sprawy jej granic, polegające na oddaleniu skargi na decyzję w przedmiocie odmowy zmiany w ewidencji gruntów, podczas gdy kontrolowana przez Sąd Wojewódzki decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie odmawiała zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów, a jako jej materialną podstawę powołano § 8 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gleboznawczej. Przedmiotem kontroli sądowej jest sprawa administracyjna, której granice zakreśla materialnoprawna podstawa toczącej się sprawy, przyjęta następnie jako podstawa prawna wydanej decyzji. W tym przypadku organy prowadziły postępowanie i wydały decyzję w oparciu o art. 20 ust. 1 i. 22 P.G i K oraz § 8 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów, w zw. z art. 3 ustawy o lasach odmawiając zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Przedmiotem zatem wydanej decyzji, a następnie decyzji II instancji było rozstrzygnięcie sprawy zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów. To, że wniosek skarżącej dotyczył zmiany ewidencji, a organy, bez wyjaśnienia rzeczywistej treści żądania, wszczęły i przeprowadziły postępowanie w innym przedmiocie, chociaż było istotnym uchybieniem proceduralnym, w żadnym razie nie upoważniało Sądu Wojewódzkiego do samodzielnego określenia przedmiotu sprawy, a następnie dokonania ocen (skądinąd zasadnych i poprawnych w znaczeniu prawniczego wywodu) w zakresie zmian ewidencji gruntów. Sąd Wojewódzki określił zatem nieprawidłowo w komparycji zaskarżonego wyroku przedmiot sprawy (odmowa zmiany w ewidencji gruntów) i w tym kierunku prowadził analizę prawną sprawy, zamiast ograniczyć się do skonstatowania, iż sprawę, z naruszeniem art. 9 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., wszczęto i prowadzono bez zbadania rzeczywistej woli strony co do istoty jej żądania, jako zmianę klasyfikacji gruntów. Wyraźnego podkreślenia wymaga w tym miejscu to, iż nie jest rzeczą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz dokonywanie własnych ustaleń poprzedzonych oceną dowodów. Takie działanie prowadzi bowiem do nieuprawnionego zastępowania organów administracji publicznej w ich działalności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadającego poczynionym ustaleniom. Dotychczasowe spostrzeżenia, poczynione w granicach postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, dostarczają wystarczających argumentów za przychyleniem się do poglądu wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd Wojewódzki nie dokonał właściwej kontroli kasacyjnej zaskarżonej decyzji. Z powyższych też powodów za usprawiedliwiony trzeba było uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji, gdy Sąd Wojewódzki przyjął, że organ administracji wydał decyzję w przedmiocie zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów, na podstawie wniosku skarżącej o zmianę w ewidencji gruntów, przywołując tylko błędnie jako podstawę prawną § 8 rozporządzenia w sprawie kwalifikacji gruntów, co w ocenie Sądu Wojewódzkiego nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Taka ocena Sądu nie miała jednak żadnej podstawy, jeśli uwzględnić, że organ I instancji w treści rozstrzygnięcia odmówił - na podstawie ww. przepisu - zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntu, a w uzasadnieniu wprost stwierdził, że rozpatrzenie wniosku oparto na procedurach prawnych dotyczących gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Świadczy to bowiem o tym, że organ prowadził postępowanie w tym przedmiocie, zadaniem zaś Sądu Wojewódzkiego było dokonanie oceny, czy postępowaniu temu nadano prawidłowo bieg i wydano prawidłowo decyzję. Dopiero konsekwencją tych ocen może być ustalenie, czy przeprowadzono prawidłowo postępowanie dowodowe w sprawie i czy wyjaśniono wszystkie istotne jej okoliczności. Wobec powyższego zarzut trzeci skargi kasacyjnej należało ocenić jako przedwczesny i przez to nieusprawiedliwiony. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie miał na uwadze powyższe rozważania, a w szczególności dokona ponownej oceny sprawy, przede wszystkim zaś prawidłowości oceny przez organy administracji treści żądania zawartego we wniosku skarżącej. Z tych przyczyn na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżony wyrok ulega uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło