IV SA/Wa 2021/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi E. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV SA/Wa 2021/10 Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., dalej "SKO", po rozpatrzeniu odwołania E. i J. B., dalej "skarżących", od decyzji, dalej "decyzji środowiskowej", Prezydenta W., dalej "Prezydenta", z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], ustalającej na wniosek T. i A. G. środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na realizacji stacji obsługi środków transportu w ramach zmiany sposobu użytkowania części parteru budynku gospodarczego na dwa stanowiska obsługi samochodów w zakresie mechaniki ogólnej oraz sklep motoryzacyjny, na działce o nr ew. [...] z obr. [...], położonej w W., przy ul. [...], utrzymało decyzję Prezydenta w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że brak jest podstaw do uznania, że realizacja planowanego zamierzenia, sprowadzającego się do powstania niewielkiego, dwustanowiskowego warsztatu samochodowego, mogłaby wpłynąć w sposób zauważalny tak na środowisko, jak i na zdrowie i warunki życia ludzi. Nawet jeśli, jak twierdzą odwołujący, naprawy prowadzone w planowanym warsztacie powodować będą wzrost hałasu, to wzrost ten nie powinien być znaczący, o ile w ogóle będzie zauważalny na tle hałasu miasta już w tej chwili dobiegającego do nieruchomości odwołujących się, a ponadto będzie on występował jedynie w godzinach pracy warsztatu. SKO wskazało ponadto, że ewentualne niedogodności związane z funkcjonowaniem warsztatu złagodzić powinno przyjęte w pkt 3.4 decyzji organu I instancji rozwiązanie polegające na zobowiązaniu wnioskodawcy do wyposażenia stanowisk naprawczych w mechaniczną instalację wentylacyjną z przewodami elastycznymi zakładanymi na rury wydechowe, z wyprowadzeniem ponad dach budynku. Organ nie znalazł również podstaw do przyjęcia, że którakolwiek z osób fizycznych, do której została skierowana decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie posiada interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Sądu skarżący, zarzucając decyzji naruszenie art. 7, art. 11, art. 77, art. 107 § 1 i § 3 kpa, oraz art. 46 ust. 1 i ust. 4a, art. 47, art. 49 ust. 3, art. 56 ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 Nr 25, poz. 150 z późn.zm.), dalej "poś". W uzasadnieniu skargi wskazano, że: - decyzja środowiskowa wydana została - nie jak stanowi poś – dla ’’planowanego przedsięwzięcia’’, a dla przedsięwzięcia już faktycznie zrealizowanego i funkcjonującego; - Urząd [...] przyjął niezgodnie z ustawą Prawo budowlane, bez decyzji o warunkach zabudowy i bez decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, zgłoszenie o zmianie sposobu użytkowania budynku na dwa stanowiska obsługi samochodów oraz sklep motoryzacyjny, jak również przyjął dokumentację projektu budowlanego, w którym nie uwzględniono żadnych przedsięwzięć służących ochronie środowiska, a inwestor świadomie rozpoczął eksploatację warsztatu przerywając tym samym procedurę postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowych. Powyższe doprowadziło w konsekwencji do pozbawienia skarżących jako strony postępowania możliwości realnego wpływu na prowadzone postępowanie i obronę swoich praw; - organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii niezgodności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. z art. 107 § 1 (decyzja nie zawiera podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jej wydania oraz nie zawiera ona oznaczenia stron); - organ odwoławczy w trakcie prowadzonego postępowania nie rozpatrzył minimalnych wymagań stawianych inwestycji w związku z art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska, w tym nie określił jednoznacznie bezpośredniego i pośredniego wpływu warsztatu samochodowego na warunki życia oraz na dobra materialne skarżących; - organ odwoławczy rozpatrując wpływ inwestycji na środowisko nie ustalił rodzaju technologii jakie będą stosowane w warsztacie ,w tym rodzaju stosowanych maszyn i emitowanego przez nie hałasu oraz konkretnych rodzajów i przewidywanych ilości wszystkich wprowadzanych do środowiska substancji i energii, co uniemożliwia merytorycznie uzasadnione stwierdzenie, że dotrzymane będą standardy jakości środowiska zgodnie z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poza granicami działki inwestora oraz docelowego, dopuszczalnego poziomu hałasu obowiązującego dla rozpatrywanego terenu; - organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego za strony postępowania zostali uznani dawni współwłaściciele części gruntu przejętego przez miasto W. pod budowę ulicy [...], nie posiadający nieruchomości w bezpośrednim sąsiedztwie warsztatu, a pominięto właścicieli nieruchomości, których nieruchomości oddalone są co prawda o 10 do 30 m metrów od warsztatu, ale znajdujących się w rzeczywistym obszarze oddziaływania jego oddziaływania; - zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji niekonsekwentnie określają przedmiot prowadzonego postępowania, albowiem wszystkie postanowienia i wyjaśnienia wydawane w trakcie postępowania dotyczyły przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części parteru budynku gospodarczego na dwa stanowiska obsługi samochodów w zakresie mechaniki ogólnej oraz sklep motoryzacyjny przy ulicy [...] w [...], co jest zgodne z wnioskiem inwestora, natomiast decyzja nr [...] ustala środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na realizacji stacji obsługi środków transportu w ramach zmiany sposobu użytkowania części parteru budynku gospodarczego na dwa stanowiska obsługi samochodów w zakresie mechaniki ogólnej oraz sklep motoryzacyjny i nie przywołuje pełnego brzmienia art.46 ust. 4b ustawy Prawo ochrony środowiska, pomijając odniesienie do dokonania zgłoszenia zgodnie z ust. 4a tego artykułu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.– zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzją SKO było ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na realizacji stacji obsługi środków transportu w ramach zmiany sposobu użytkowania części parteru budynku gospodarczego na dwa stanowiska obsługi samochodów w zakresie mechaniki ogólnej oraz sklep motoryzacyjny. W związku z dyspozycją art.153 ust.1 (przepis intertemporalny) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz.1227 z późn. zm.) postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. Z art.46 ust.1 poś wynika, że uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust.1 pkt 1 i 2. Inwestycja, której dotyczy niniejsza sprawa spełnia kryteria przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w art.51 ust.1 pkt 2 poś, albowiem spełnia kryteria przedsięwzięcia, o którym mowa w §3 ust.1 pkt 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań (stacje obsługi lub remontowe sprzętu budowlanego lub rolniczego, lub środków transportu, niewymienione w pkt 17-19 i pkt 45, z wyłączeniem myjni i stacji kontroli pojazdów). Zgodnie z art.51 ust.2 poś obowiązek sporządzenia raportu dla planowanego przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określając jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Właściwy organ uwzględnia łącznie szczegółowe uwarunkowania, o których mowa w ust. 8 pkt 2. Postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby sporządzenia raportu. W oparciu o art.51 ust.2 poś postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., utrzymanym w mocy przez SKO postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...], Prezydent odstąpił od wymogu sporządzenia w niniejszej sprawie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2038/09, skarga skarżących na postanowienie SKO z dnia [...] października 2009 r. została oddalona. Podkreślić należy, że zarówno z formalnego, jak i merytorycznego punktu widzenia przedmiot postanowień ocenianych w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. oraz przedmiot zaskarżonej obecnie decyzji SKO są różne (w pierwszym wypadku mamy do czynienia z postępowaniem wpadkowym w postępowaniu głównym o wydanie decyzji środowiskowej, w drugim natomiast z samym postępowanie głównym), w konsekwencji czego nie występuje tu w bezpośredni sposób kwestia oceny, czy w postępowaniu głównym organ wywiązał się z obowiązków wynikających z art.153 p.p.s.a. Podnieść niemniej należy, w ślad za wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r., że racjonalną podstawą do odstąpienia od wymagania raportu był w niniejszej sprawie fakt, że planowane przedsięwzięcie ma niewielkie rozmiary, w związku z czym dokonanie oceny jego oddziaływania na środowisko będzie możliwe w oparciu o przedłożoną przez inwestorów informacje o przedsięwzięciu. Postępowanie w przedmiocie odstąpienia od wymogu sporządzenia raportu oceny oddziaływania na środowisko jest jedynie postępowaniem o charakterze wpadkowym w stosunku do postępowania o ustalanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanej inwestycji (postępowania głównego), wpływającym wprawdzie na metodologię oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, niemniej w żaden sposób nie przesądzającym wyniku postępowania głównego. Odstąpienie przez organy od sporządzenia raportu nie jest równoznaczne z odstąpieniem od obowiązku dokonania w postępowaniu głównym wszechstronnej oceny, w jaki sposób planowane przedsięwzięcie oddziaływuje na środowisko. W postępowaniu tym skarżącym, jako sąsiadom planowanej inwestycji przysługiwało prawo podnoszenia wszelkich zastrzeżeń związanych ze środowiskowymi uwarunkowaniami przedsięwzięcia, które organ orzekający w postępowaniu głównym zobowiązany był rozpatrzeć. Zgodnie z art.56 ust.1b poś właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacje zawierające dane, o których mowa w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane. Jak już wskazano wcześniej sporządzenie raportu w niniejszej sprawie nie było wymagane, stąd organy orzekające w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zobowiązane były do zanalizowania danych, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie. Dane te, to dane o: 1) rodzaju, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia; 2 ) powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz dotychczasowym sposobie ich wykorzystywania i pokryciu szatą roślinną; 3) rodzaju technologii; 4) ewentualnych wariantach przedsięwzięcia; 5) przewidywanej ilości wykorzystywanej wody i innych wykorzystywanych surowców, materiałów, paliw oraz energii; 6) rozwiązaniach chroniących środowisko; 7) rodzajach i przewidywanej ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko; 8) możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko; 9) obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia. Analiza wskazanych wyżej danych stanowi podstawę do ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Zgodnie z art.56 ust.2 poś w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ określa: 1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; 2) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; 3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym; 4) wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii; 5) wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko; 6) w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Zgodnie z art.56 ust.3 poś charakterystyka całego przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy wskazać, że wprawdzie w decyzji środowiskowej zawarto niezbędne elementy wymagane przepisem art.56 ust.2 ustawy (za wyjątkiem kwestii, o których mowa w ppkt 4-6, a których w oczywisty sposób, z racji rozmiaru przedsięwzięcia, nie było potrzeby regulować), niemniej w postępowaniu wyjaśniającym nie zebrano i nie rozważono wszystkich danych, o których mowa w art.49 ust.3 ustawy. Uznać należy, że spośród kwestii, których mowa w art.49 ust.3 nie rozważono w sposób dostateczny takich elementów przedsięwzięcia (z odpowiednim uwzględnieniem jego rozmiaru), jak: rodzaj technologii, przewidywanej ilości wykorzystywanej wody i innych wykorzystywanych surowców, materiałów, paliw oraz energii; rozwiązania chroniących środowisko; rodzaje i przewidywana ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko. Wprawdzie nie może ulegać wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie nie jest przedsięwzięciem dużym, niemniej oczywistym jest, że będzie ono źródłem pewnych uciążliwości, związanych przede wszystkim z emisją spalin i hałasu, ewentualnie ze składowaniem odpadów. Ocena zakresu i zasięgu tych uciążliwości wymaga rozważenia pewnych kwestii szczegółowych, w pierwszej kolejności takich jak: dzienna ilość obsługiwanych aut, czas pracy zakładu, technologie i urządzenia wykorzystywane w pracy zakładu, miejsce wykonywania czynności związanych z pracą zakładu. W przeciwnym wypadku ocena wpływu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter wyłącznie ogólny. Tego rodzaju analiz nie przeprowadzono w postępowaniu odwoławczym, w konsekwencji czego nie można uznać, że wszystkie wątpliwości wiążące się ze stanem faktycznym sprawy, w tym kwestie podnoszone w odwołaniu skarżących, zostały wyjaśnione. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art.7, 77§1 i 107§3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniu skarżących nie ma natomiast wystarczających podstaw do stwierdzenia, że niektóre ze stron ocenianego postępowania, powołujące się na fakt sąsiadowania z terenem inwestycji, nie mają w istocie interesu prawnego w niniejszej sprawie w rozumieniu art.28 k.p.a. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że co do zasady sam fakt ewentualnego uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia osób nie posiadających interesu prawnego nie pogarsza w żaden sposób sytuacji prawnej innych stron, których interes prawny wynika z sąsiadowania z terenem inwestycji (tak jak ma to miejsce w przypadku skarżących). Każdy z sąsiadów może bowiem podejmować w ramach postępowania samodzielne inicjatywy procesowe, mające na celu ochronę własnego interesu prawnego bez konieczności uzgadniania stanowiska z pozostałymi stronami. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji Prezydenta z uwzględnieniem uwag poczynionych powyżej. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c i art.152 p.p.s.a.