I OSK 551/11

Dnia 28 kwietnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2011 roku sygn. akt II SAB/Wa 332/10 odrzucającego skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 31 sierpnia 2009 roku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. . 1 2 Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 31 sierpnia 2009 roku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka przedmiotem swojej skargi z dnia 19 października 2010 r. uczyniła bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 31 sierpnia 2009 r. dotyczącego ekspertyz wykonanych przez Polskie Towarzystwo Informatyczne. Sąd I instancji wskazał, że skarga spółki na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w tym zakresie została już rozpoznana w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 291/10, w której nieprawomocnym wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. oddalano skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca spółka zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że sprawa objęta skargą została już rozpoznana w postępowaniu w sprawie II SAB/Wa 291/10. Wniosła o uchylenie postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podniosła, że po wniesieniu pierwszej skargi, skarga ta została uwzględniona wyrokiem Sądu I instancji z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 155/09. Na skutek skargi kasacyjnej organu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 757/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Następnie wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 291/10 Sąd I instancji skargę oddalił wskazując, że skarga została przedwcześnie złożona, bowiem termin do udzielenia informacji publicznej przez organ upływał w dniu 5 października 2009 r., a skarga wpłynęła do Sądu I instancji w dniu 2 października 2009 r. Spółka podkreśliła, że obecna skarga na bezczynność dotyczy okresu nie objętego wyrokiem w sprawie II SAB/Wa 291/10, lecz bezczynności organu, która trwała po wydaniu wyroku w tej sprawie. Podkreśliła również, że na skutek wskazań wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2010 r. poprzedziła złożenie kolejnej skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten przewiduje zatem niedopuszczalność skargi na skutek wcześniejszego jej merytorycznego załatwienia, a więc odnosi się do pojęcia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia mają granice powagi rzeczy osądzonej jakie wyznaczyło rozstrzygnięcie w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 291/10. Nie ulega wątpliwości, że powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy wystąpi tożsamość przedmiotowa (tożsamość sprawy) i tożsamość podmiotowa (tożsamość stron). W przypadku skarg na akty bądź czynności organów administracji publicznej określenie tej tożsamości może być prostsze, bowiem stwierdzenie, że uprzedni wyrok rozstrzygał sprawę między tymi stronami i dotyczącą tego samego aktu bądź czynności, uzasadnienie odrzucenie kolejnej skargi jako wniesionej w warunkach res iudicata. Inaczej jednak wygląda sytuacja w przypadku bezczynności organów administracji, która z natury rzeczy ma charakter ciągły i co do zasady może (choć nie musi) trwać również po wniesieniu skargi. Powaga rzeczy osądzonej wyklucza możliwość ponownego rozpoznania tej sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co do zasady jest nią objęta sentencja orzeczenia. Należy jednak mieć na uwadze istotę sądowej kontroli administracji publicznej, która wyraża się w ocenie prawnej, wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego. Ta z kolei ma swoje miejsce w uzasadnieniu wyroku i jego motywach. Stąd też dla dokładniejszego określenia treści rozstrzygnięcia niezbędne jest posłużenie się motywami, które doprowadziły do jego podjęcia. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest ponadto sięgnięcie do treści art. 171 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu dla granic powagi rzeczy osądzonej przesądzające znaczenie ma przedmiot rozstrzygnięcia. Ten z kolei, w odróżnieniu od przedmiotu zaskarżenia, określać należy na podstawie treści rozstrzygnięcia, a więc zgodnie w wcześniejszymi uwagami, również na podstawie uzasadnienia wyroku stanowiącego wyjście dla ustalania granic zawisłości sprawy (por. Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 395). Jak słusznie wskazuje strona skarżąca, powodem oddalenia jej skargi wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 291/10 była przedwczesność skargi. Jak wskazał wówczas Sąd I instancji "[...] udzielenie informacji publicznej w trybie art. 10 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a więc na wniosek zainteresowanego, następuje w terminie do czternastu dni od daty złożenia wniosku. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do przekroczenia przez organ tego terminu, bowiem termin do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej upływał w dniu 5 października 2009 r., natomiast skarga na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została sporządzona w dniu 21 września 2009 r. i wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 2 października 2009 r., tj. przed upływem terminu do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej. W tej sytuacji nie można przyjąć, iż organ pozostawał w bezczynności." Analiza powyższego wyroku nie budzi wątpliwości, że jedynym powodem oddalenia skargi była przedwczesność złożenia skargi, która wykluczała przyjęcie bezczynności organu. Tak też należy określić przedmiot rozstrzygnięcia w owym postępowaniu. Tymczasem w odniesieniu do kolejnej skargi, datowanej na dzień 19 października 2010 r., ocena prawna wyrażona w wyroku z dnia 9 listopada 2010 r. nie znajduje już zastosowania. Inny będzie w związku z tym również przedmiot rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji w przedmiotowym postępowaniu, bowiem będzie on orzekał o ewentualnej bezczynności organu po upływie terminu do udzielenia informacji publicznej. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy brak było podstaw do odrzucenia skargi na tej podstawie. Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2010 r. nie wynika, że na stronie ciążył obowiązek wystąpienia do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku wyraźnie zaznaczył, że w przypadku skarg na bezczynność organów administracji publicznej w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej, wezwanie takie nie jest konieczne dla wyczerpania toku instancji wymaganego dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. Jednocześnie Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, jak również żaden przepis szczególny, nie przewidują możliwości zasądzenie kosztów postępowania między stronami postępowania w sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę. ----------------------- 5 4