II OZ 1077/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2320/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2320/10, odmówił K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że wnioskodawczyni uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości, której nie podała. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest to najniższa stawka obowiązująca w kraju, której wysokość jest Sądowi znana. Wnioskodawczyni podała, że jej comiesięczne opłaty wynoszą około 1890 złotych. Pozostałe rubryki wniosku zostały zakreślone. Z uwagi na powyższe wezwano wnioskodawczynię na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie gdzie zamieszkuje - w domu czy w mieszkaniu, wraz ze wskazaniem jego wielkości w m² oraz jakie ponosi koszty związane z jego utrzymaniem (np. za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp.). Ponadto zwrócono się do niej o podanie wysokości dochodu jaki uzyskuje miesięcznie z tytułu umowy o pracę, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę wnioskodawczyni uzyskuje jeszcze jakikolwiek inny dochód, o wyjaśnienie przyczyny oraz wysokości zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jej wynagrodzenia, o oświadczenie, czy otrzymuje pomoc od rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych oraz o wskazanie, czy posiada jakiekolwiek oszczędności pieniężne oraz pojazdy mechaniczne. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do nadesłania kserokopii wyciągów bankowych z trzech ostatnich miesięcy, jeśli posiada konto bankowe. Z nadesłanych wyjaśnień wynikało, że dochód jaki obecnie wnioskodawczyni uzyskuje to około 1 800 zł. i jest to jej jedyny dochód - pozostała część wynagrodzenia została zajęta przez Urząd Skarbowy z uwagi na egzekucję administracyjną. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że posiada samochód osobowy [...] i nie otrzymuje pomocy od osób trzecich i instytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając odmowę przyznania K. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że nie wykazała ona, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy - z nadesłanego formularza wniosku oraz nadesłanych wyjaśnień nie wynika, aby znajdowała się ona w trudnej sytuacji materialnej. Część dochodu wnioskodawczyni jest wprawdzie zajęta egzekucją administracyjną, jednakże pomimo tego uzyskuje dochód w wysokości ok. 1 800 zł. Z uwagi na to, iż nie wyszczególniła ona jakie ponosi koszty utrzymania i nie wskazała gdzie mieszka oraz czy posiada oszczędności pieniężna, a także z uwagi na nie nadesłanie wyciągów bankowych, nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny jej finansowych możliwości. W związku z tym Sąd uznał, że z obecnie uzyskiwanego dochodu stać ją uiszczenie wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. K. wniosła o jego uchylenie lub zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, o czym stanowi § 2 i § 3 powołanego wyżej przepisu. Instytucja "prawa pomocy" ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym jest to wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Zatem to strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszystkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Natomiast sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 28/10). Mając powyższe na względzie należy się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że K. K. nie wykazała w dostateczny sposób, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sytuacja wnioskodawczyni oceniana na podstawie przedstawionych przez nią okoliczności nie pozwala na uznanie jej za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji