I SA/Kr 1646/10

Sygn. akt I SA/Kr 1646/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011r., sprawy ze skargi J.K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 25 sierpnia 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych). Wnioskiem z dnia 18 maja 2010r. J.K. zwrócił się do Wójta Gminy D. o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego z tytułu poniesionej szkody i utraconych korzyści, które powstały na skutek decyzji podatkowych, wydanych przez organ w 2006 roku, a których nieważność stwierdzono wyrokami WSA w Krakowie: z dnia 19 czerwca 2006 r. I SA/Kr 2397/03 oraz z dnia 24 lutego 2010 r. I SA/Kr 1855/09. Wnioskodawca zaznaczył także, że w przypadku odmowy wypłaty odszkodowania wnosi o wydanie stosownej decyzji zawierającej podstawę prawną zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 51/04. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. nr [...] Wójt Gminy D., działając w trybie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego odszkodowania w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji, wskazując w uzasadnieniu, że właściwą instytucją do rozpatrzenia tego rodzaju roszczeń jest sąd powszechny. Zażaleniem z dnia 7 lipca 2010r. J.K. domagał się uchylenia powyższego postanowienia, podając, że zgodnie ze wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 51/04 organ pierwszej instancji powinien wydać decyzję administracyjną, bo taką procedurę wyznaczył Trybunał. Tylko decyzja administracyjna, jak argumentował dalej wnioskodawca, kończy postępowanie administracyjne i otwiera możliwość realizacji roszczeń odszkodowawczych z zastosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy D., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu SKO zaznaczyło, że wbrew twierdzeniom strony, wystąpienie do sądu powszechnego z roszczeniem odszkodowawczym opartym o art. 417 Kodeksu cywilnego nie wymaga uprzedniego wydania przez organ podatkowy decyzji administracyjnej kończącej postępowanie. . Skargą z dnia 14 września 2010r. (uzupełnioną pismem z dnia 24 października 2010r.) J.K. wniósł o wydanie w rozważanej sprawie decyzji administracyjnej przez Wójta Gminy D., podtrzymując dotychczasowe zarzuty i ich argumentację. W odpowiedzi z dnia 7 października 2010r. na skargę SKO zażądało jej oddalenia, powtarzając swoje wcześniejsze wywody. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2010r. J.K., wyjaśniając swoje intencje, wskazał, że jego skarga dotyczy odmowy wydania w sprawie decyzji przez Wójta Gminy D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. W pełni podzielić należy stanowisko organów, wyrażone w zaskarżonych postanowieniach, że skarżący, jak wynika bez wątpienia z jego wniosku z dnia 18 maja 2010r. wystąpił do Wójta Gminy D. o wypłatę odszkodowania w oparciu o art. 417 Kodeksu cywilnego z tytułu poniesionej szkody i utraconych korzyści, których doznał na skutek decyzji podatkowych wydanych przez organ w 2006r., a których nieważność, w jego przekonaniu, stwierdzono wyrokami WSA w Krakowie z dnia 19 czerwca 2006r. I SA/Kr 2397/03 oraz z dnia 24 lutego 2010 r. I SA/Kr 1855/09. Zgodnie bowiem z treścią art. 417 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zdaniem orzekającego Sądu, bezsprzecznie dla tego rodzaju roszczeń właściwy jest sąd powszechny ponieważ w przepisach prawa podatkowego brak jest podstaw do ich rozstrzygania. Zauważyć ponadto należy, że podany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2008 r. SK 51/04 odnosi się do procedury dochodzenia roszczeń odszkodowawczych powstałych wskutek zdarzeń i stanów prawnych w okresie do dnia 1 września 2004r. w oparciu o art. 160 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.). W związku z czym orzeczenie to w żaden sposób nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ powoływane przez skarżącego decyzje pochodzą z 2006 roku oraz zapadły one w sprawach podatkowych. W tym zaś okresie decyzje podatkowe wydawane były w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, a nie w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym względzie podnieść natomiast należy, że do dnia 31 grudnia 2006r. przesłanki i zakres odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez decyzje podatkowe były określone w art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej. Wtedy także obowiązywała wskazywana przez skarżącego procedura tzw. przesądu, polegająca na, w pierwszej kolejności, wystąpieniu do organu z wnioskiem o odszkodowanie, a następnie, w przypadku odmowy orzeczenia odszkodowania lub orzeczenia o odszkodowaniu przez organ, co następowało w formie decyzji administracyjnej, na możliwości skierowania powództwa do sądu powszechnego w ustawowym terminie od dnia otrzymania decyzji odmownej (art. 261 § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007r.). Natomiast z dniem 1 stycznia 2007r. ww. art. 261 Ordynacji podatkowej został uchylony ustawą dnia 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1590). Na podstawie więc nowego brzmienia art. 260 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności odszkodowawczej stosować należy przepisy prawa cywilnego. Poza tym, stosownie do art. 5 wspomnianej ustawy nowelizującej z dnia 16 listopada 2006r., sprawy odszkodowań wszczęte i niezakończone przez organy podatkowe oraz przez organy kontroli skarbowej przed dniem wejścia w życie zmiany ustawy, podlegały umorzeniu. W tych sprawach, powództwo do sądu powszechnego można było wnieść do czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Oznacza to, że wszystkie sprawy o odszkodowanie wszczęte po dniu 1 stycznia 2007 r. (nawet jeśli dotyczą zdarzeń przed tą datą) regulowane są ww. art. 260 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007r. W związku powyższym, w chwili obecnej, strona, której służy roszczenie odszkodowawcze, może wystąpić bezpośrednio do sądu powszechnego. Nie obowiązuje już wyżej omówiona procedura tzw. podstępowania przedsądowego. Odesłanie przez art. 260 Ordynacji podatkowej do przepisów prawa cywilnego powoduje natomiast, że zastosowanie będzie miał art. 4171 Kodeksu cywilnego., który uzależnia naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie ostatecznej decyzji od stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności tej decyzji z prawem. Odnosi się to również do wypadku, gdy ostateczna decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego). Właściwym postępowaniem, stwierdzającym niezgodność z prawem ostatecznej decyzji podatkowej, jest postępowanie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 lub postępowanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego stwierdzić należy, że aktualnie jeżeli podatnik dochodzi roszczeń odszkodowawczych, spowodowanych wydaniem decyzji podatkowych, to swoje żądanie w tym zakresie winien skierować bezpośrednio do sądu powszechnego. Ich podstawą jest jednak nie art. 417 lecz art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim, o czym już wcześniej wspomniano, warunkiem jest pierwotne stwierdzenie w trybie administracyjnym tj. albo w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji albo w postępowaniu o wznowienie postępowania, niezgodności z prawem ostatecznej decyzji podatkowej. Podsumowując zatem, organy słusznie uznały, że na dzień złożenia wniosku przez J.K. tj. na dzień 18 maja 2010r., roszczenia dotyczące szkód wyrządzonych wydaniem decyzji podatkowych, nie mogą być kierowane przed organy podatkowe, ale do sądu powszechnego. Ich podstawą prawną jednak nie jest art. 417 lecz art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego. Organom umknęło także, że z treści art. 171 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, iż jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ podatkowy zwraca podanie osobie, która je wniosła, z odpowiednim pouczeniem. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle przytoczonego wyżej przepisu organy nie mogły zatem wydać postanowienia w trybie art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, lecz winny były wydać postanowienie w trybie ww. art. 171 §3 Ordynacji podatkowej o zwrocie wniosku wraz z pouczeniem, iż dochodzenie roszczeń spowodowanych wydaniem decyzji podatkowych następuje w oparciu o postępowanie cywilnoprawne przed sądem powszechnym. W ocenie Sądu, doszło więc do naruszenia art. 171 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i do naruszenia art. 165a § 1 tej ustawy na skutek jego wadliwego zastosowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.