I SA/Kr 1855/09

Sygn. akt I SA/Kr 1855/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r., sprawy ze skargi J. K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 13 listopada 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowa wyjaśnienia treści postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 27 października 2009 r., II. określa, że wymienione w pkt I postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Pismem z dnia 9 czerwca 2009r J. K. wystąpił do Urzędu Gminy o wypłatę odszkodowania w kwocie 49 416 zł z tytułu poniesionej szkody i utraconych korzyści w związku z wydanymi przez gminę decyzjami w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1995 – 1997, których nieważność została następnie stwierdzona przez sąd administracyjny. Postanowieniem z dnia 1 września 2009r. Wójt Gminy– na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. – zwrócił J. K. wniosek ze względu na właściwość sądu powszechnego w sprawie. Skarżący w piśmie z dnia 8 września 2009r. stwierdził że nie jest zadowolony z treści postanowienia ponieważ jego sprawa podatkowa ciągnie się już 12 lat i zachodzi bezczynność w sprawie. W konsekwencji potraktowania pisma podatnika jako zażalenia - postanowieniem z dnia 13 października 2009r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie organu I instancji i zwróciło wniosek stronie. Organ zwrócił bowiem uwagę, iż sprawa w związku z którą podatnik domagał się odszkodowania jest sprawą podatkową, która rozstrzygana była w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.). W związku z tym podstawę prawną rozstrzygnięcia winny stanowić przepisy procedury podatkowej, a nie powołane przez organ pierwszej instancji normy Kodeksu postępowania podatkowego. Po doręczeniu postanowienia tego J. K. złożył pismo z dnia 20 października 2009r, którego treść jest niejednoznaczna. W piśmie zawarto wniosek o wyjaśnienie treści postanowienia z uwagi na "zawiłości terminologii i nazw sądów", co miało nie służyć wyjaśnieniu sprawy. Zarzucono też, że w postanowieniu pominięto przewlekłość postępowania w sprawie, a w ogóle wójt gminy powinien wydać nie postanowienie ale decyzję, która będzie podstawą dochodzenia roszczeń w sądzie powszechnym. W końcu podatnik stwierdził, że "konfabulacje prawno-administracyjne wójta gminy otwierają nowy etap w przewlekaniu sprawy a tymczasem wójt pozostaje w bezczynności". Bez wzywania strony o sprecyzowanie treści pisma i wyartykułowanie żądania, SKO traktując pismo jako wniosek o wykładnię postanowienia z dnia 13 października 2009r. postanowieniem z dnia 27 października 2009r. postanowiło odmówić wnioskowi z uwagi na brak przesłanek z art. 215 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż treść postanowienia, jego uzasadnienia i pouczenia jest jasna, klarowna i nie budzi wątpliwości. J. K. pouczony o możliwości wniesienia o ponowne rozpoznanie sprawy, skorzystał z takiej możliwości i wniósł o spowodowanie wydania przez Wójta Gminy decyzji w sprawie odszkodowania za szkodę wyrządzoną rażącym naruszeniem prawa, gdyż jego wnioski o wydanie decyzji administracyjnej pozostają bez rozpatrzenia. Podniósł też, że w przypadku złożenia przez niego - bliżej niesprecyzowanego - wniosku termin do wniesienia odwołania od decyzji winien ulec przesunięciu. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009r. nr [...] SKO utrzymało w mocy postanowienie z dnia 27 października 2009r. odmawiające wyjaśnienia treści postanowienia z dnia 13 października 2009r. Na powyższe postanowienie J. K. złożył skargę do WSA w Krakowie w której wniósł o "spowodowanie wydania decyzji administracyjnej w sprawie o odszkodowanie przez Urząd Gminy". W treści pisma skarżący powołał się na postanowienie z dnia 13 listopada 2009r, i wywodził, że dwukrotnie zwracał się do wójta o uzupełnienie i wyjaśnienie postanowienia, a w szczególności sprawy pominięcia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 51/04 bo "organy działające w tej sprawie zachowują się tam jakby na obszarze ich działania nie obowiązywały wyroki Trybunału". Zaznaczył też, że uzupełnienie i wyjaśnienie treści postanowienia spowodowało przesunięcie terminu do złożenia - bliżej nieokreślonej - skargi, biegnie on od daty otrzymania decyzji zawierającej stosowne uzupełnienie czy wyjaśnienie. Wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 111 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na odpowiedź na skargę skarżący zaznaczył, iż domaga się "zbadania zaskarżalności decyzji z uwzględnieniem art. 113 k.p.a. i spowodowanie wydania prawidłowych decyzji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dni 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punku widzenia legalności, tzn. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 powyższej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sad stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy dodatkowo zważyć, że w związku z treścią przepisu art. 134 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny po przeprowadzeniu kontroli postępowania toczącego się przed organami podatkowymi stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma stwierdzenie, że skierowane przez J. K. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo z dnia 20 października 2009r. było na tyle niejednoznaczne, iż brak było podstaw do jego merytorycznego rozpoznawania bez uprzedniego wyjaśnienia intencji wnioskodawcy. W tym miejscu przypomnieć należy, że organy podatkowe na mocy art. 122 Ordynacji podatkowej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją tej ogólnej zasady jest uregulowanie art. 169 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Treść art. 169 Ordynacji podatkowej przesądza przy tym ponad wszelką wątpliwość, że nie może mieć miejsca w postępowaniu podatkowym przerzucanie na stronę jakichkolwiek negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego wyartykułowania przez nią swego żądania bez uprzedniego zadośćuczynienia wymogom proceduralnym wskazanym w treści art. 169 Ordynacji podatkowej. Inicjatywa w tym względzie leży niepodzielnie po stronie organu postępowania. Tymczasem SKO sugerując się zapewne częścią wstępną pisma skarżącego potraktował je jako wniosek o wyjaśnienie treści postanowienia organu z dnia 13 października 2009r. Dokonując analizy treści przedmiotowego pisma nie można jednoznacznie przesądzić czy stanowiło ono w szczególności: - skargę od postanowienia SKO z dnia 13 października 2009r.; - skierowany do organu wniosek o wyjaśnienie treści rozstrzygnięcia w trybie 215 § 2 Ordynacji podatkowej; - oparty na art. 213 § 1 Ordynacji podatkowej wniosek o uzupełnienie postanowienia, co ex post sugerować mogłaby skarga podatnika, w której powołuje się on wyraźnie na przepis art. 111 k.p.a. przewidujący analogiczną instytucję prawną; czy też - skarga na bezczynność organu podatkowego I instancji, gdyż okoliczność ta przywoływana jest w kolejnych pismach podatnika. Co oczywiste, przepis art. 169 Ordynacji podatkowej nie oznacza dla organów podatkowych obowiązku przejmowania na siebie ciężaru działania na rzecz podatnika w konkretnej sprawie podatkowej. Jednakże już z ogólnej zasady postępowania wyrażonej w art. 9 Ordynacji podatkowej wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W świetle art. 169 Ordynacji podatkowej niezbędnym jest zatem ułatwienie przez organ precyzyjnego sformułowania w piśmie procesowym zamysłu leżącego u podstaw inicjatywy wszczęcia postępowania. Zadaniem organu podatkowego winno być więc uświadomienie wnioskodawcy konieczności wskazania określonych okoliczności faktycznych i prawnych, w oparciu o które organ rekonstruuje stan faktyczny i ocenia go w świetle uznanej przezeń za relewantną normy prawnej. Praktyka wskazuje, że żądania zawarte w podaniach bywają zredagowane niezręcznie, niedbale bądź niezrozumiale. W takich przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do jego precyzowania bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2004 r., sygn. akt 1047/04). W związku z powyższym należy z całą stanowczością podkreślić, że organ rozpoznał wniosek skarżącego nie zważając na zasadę, iż żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Wobec tak niejasnej treści żądania skarżącego, organ rozpoznający podanie mógł i powinien mieć wątpliwości co do rzeczywistej woli wnioskodawcy, zatem wydanie rozstrzygnięcia winien był poprzedzić ustaleniem przedmiotu sprawy (zakresu żądania), od którego zależał dalszy jej bieg. Obowiązkiem organu, do którego pismo zostało skierowane było wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony, pamiętając że jego sprecyzowanie należy wyłącznie do wnioskodawcy (tak odpowiednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/06). Kontynuowanie postępowania pomimo istniejących obiektywnie wątpliwości co do rzeczywistego przedmiotu wniosku było – w świetle obowiązujących przepisów – niedopuszczalne i bezcelowe. W konsekwencji wadliwie ustalony przedmiot postępowania stał się przedmiotem zarzutów skarżącego, których to zarzutów w okolicznościach sprawy nie można uznać za pozbawione słuszności. W tych warunkach nie może ulegać wątpliwości, iż wykazane uchybienie przepisom procedury miało bezpośredni wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinnością organu odwoławczego będzie dokładne ustalenie jaka była rzeczywista treść wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 20 października 2009r. zakwalifikowanym przez organy jako wniosek o wykładnię. Postępowanie w tym zakresie winno odbyć się w trybie przewidzianym w art. 169 Ordynacji podatkowej. Jednoznaczne i niewątpliwe określenie tej zasadniczej wątpliwości zaistniałej w toku rozpoznawanej sprawy pozwoli w dalszej kolejności na precyzyjne odniesienie się do przywołanych przez wnioskodawcę w jego pismach okoliczności. Na koniec należy jednoznacznie podkreślić, że wyrażone przez Sąd w niniejszej sprawie zapatrywania ograniczały się jedynie do kwestii proceduralnych, które miały przesądzający wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Stwierdzona wadliwość postępowania doprowadziła bowiem do sytuacji, gdy nie wiadomo czy końcowe rozstrzygnięcie jest adekwatne do żądania strony, a wszelkie okoliczności wskazują, iż adekwatności takiej brak. Oznacza to w konsekwencji, że Sąd nie mógł w żaden sposób odnosić się do rzeczywistych przesłanek zasadności żądania skarżącego, skoro nie zostało ono sprecyzowane na etapie postępowania przed organem odwoławczym, jakim było SKO. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 27 października 2009r. spowodowało zaś konieczność orzeczenia, że nie mogą być one wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, a to zgodnie z art. 152 cytowanej ustawy.