II GSK 676/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2956/10 w sprawie ze skargi P. F. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę P. F. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej jako: ustawa z dnia 7 marca 2007 r.), w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy (w ramach działań wskazanych w art. 22 ust. 1), podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę w tym przypadku można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że pismo ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r., informujące skarżącego o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych zostało mu doręczone w dniu 28 czerwca 2010 r. (k. 271 akt administracyjnych). Skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 7 lipca 2010 r. (data nadania pocztowego k. 276 akt administracyjnych). Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania - pismem z dnia [...] listopada 2010 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 listopada 2010 r. (k. 285 akt administracyjnych). Wobec tego, według Sądu, P. F. powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tj. do dnia 7 września 2010 r. Tymczasem skarżący wniósł skargę w dniu 3 grudnia 2010 r. (data nadania pocztowego – k. 15 akt WSA), tj. po terminie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., odrzucił skargę P. F. powołując w podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł P. F. zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na: A. Błędnej wykładni art. 53 § 2 w zw. z art. 54 p.p.s.a. z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., gdyż w pouczeniu zawartym w piśmie ARiMR W. Oddział Regionalny pominięto, iż 60 dniowy termin odnosi się do sytuacji, gdy organ w ogóle nie udzielił odpowiedzi, a nie do sytuacji, gdy pouczono błędnie stronę, że tej odpowiedzi nie udzieli w terminie 60 dni, przy czym pouczenie pochodzi od ARiMR WOR w P., a nie od organu, który rozpatrywał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tj. ARiMR w W. Departament Działań Inwestycyjnych. Wadliwie też zinterpretowano termin "od dnia wezwania o usunięcie naruszenia prawa". B. Błędnej wykładni art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż pismo z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] nie wypełnia normy z tego przepisu p.p.s.a., a przede wszystkim nie dotyczy obowiązków wynikających z przepisów prawa i nie kształtuje nowego stosunku prawnego. C. Niewłaściwym zastosowaniu art. 53 § 2 p.p.s.a., gdyż Sąd nie wskazał od kiedy liczyć 60-dniowy termin do wniesienia skargi, tzn. czy dzień od dnia wniesienia wezwania o usunięcie braków oznacza dzień nadania takiego wezwania do organu, czy też dzień faktycznego doręczenia tego wezwania organowi, a więc co uznać (tj. jaką datę) za datę "wniesienia" wezwania o usunięcie naruszenia prawa oraz jak traktować pismo ARiMR w P. z dnia 20 lipca 2010 r., tzn. zapis w nim "wezwanie to będzie podlegało weryfikacji, jednakże odpowiedź na nie zostanie udzielona w terminie późniejszym niż 60 dni" jako odmowę udzielenia odpowiedzi czy też jako przesunięcie terminu udzielenia tej odpowiedzi, a w związku z tym jaki charakter ma ten termin – tzw. instrukcyjny czy ustawowy powodujący prekluzję uprawnień i terminów. D. Błędnej wykładni art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie w treści uzasadnienia następujących okoliczności, tj. a. Dlaczego w piśmie [...] z dnia 20 lipca 2010 r. ARiMR WOR w P. ta Agencja podała, że w dniu 12 maja 2010 r. wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu o przyznanie pomocy z wniosku P. F. Czy chodziło o dwa wezwania już WSA nie wyjaśnił. b. W uzasadnieniu postanowienia WSA podał, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa miało miejsce 7 lipca 2010 r. chociaż na piśmie będącym wezwaniem do usunięcia naruszenia była inna data, tj. 8 lipca 2010 r. c. Sąd nie zauważył wadliwości pouczenia w piśmie z dnia 20 lipca 2010 r. ani kto je winien wysłać do strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że WSA w W. za aktami administracyjnymi przyjął, że pismo ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r. o odmowie przyznania pomocy doręczono stronie w dniu 28 czerwca 2010 r. (k. 271 akt). Skarżący wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nadał na poczcie w dniu 7 lipca 2010 r. (k. 276). Organ pismem z dnia [...] listopada 2010 r. (prawidłowo powinno być [...] października 2010 r. – patrz k. 282), doręczonym w dniu 5 listopada 2010 r. (k. 285) złożył P. F. odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Według Sądu I instancji 60 dniowy termin na wniesienie skargi na odmowę przyznania pomocy upłynął zatem w dniu 7 września 2010 r., natomiast skargę złożono w dniu 3 grudnia 2010 r. (k. 15 akt WSA), tj. po upływie terminu do dokonania tej czynności. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim wskazać, że WSA prawidłowo zinterpretował art. 53 § 2 p.p.s.a., który znajduje w sprawie odpowiednie zastosowanie z uwagi na brzmienie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Art. 53 § 2 p.p.s.a. przewiduje dwa terminy. Pierwszy z nich to 30 dni na wniesienie skargi, który dotyczy sytuacji gdy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i liczy się go od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Drugi termin, to 60 dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie strony. Termin ten liczy się od dnia wniesienia wezwania. Obydwa wskazane terminy są terminami ustawowymi, które nie podlegają skróceniu, ani wydłużeniu przez jakiekolwiek czynności. Są to jednak terminy procesowe na dokonanie czynności procesowej jaką jest wniesienie skargi do sądu. Zatem terminy te podlegają przywróceniu w razie ich uchybienia na zasadach określonych w art. 86 p.p.s.a. i następnych. Uchybienia któremukolwiek ww. terminowi do wniesienia skargi nie można usprawiedliwiać tym, że uległ on przedłużeniu wskutek działań organu. Ustalenie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony może być rozważone i ocenione jedynie w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, którego to wniosku w tej sprawie nie złożono. Zatem okoliczności związane z treścią pisma organu z dnia 20 lipca 2010 r. nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż pismo to nie stanowiło odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z dnia 20 lipca 2010 r. wynika jedynie, ze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z dokumentacją dotyczącą wniosku skarżącego o przyznanie pomocy zostało przekazane do rozpatrzenia właściwej jednostce organizacyjnej. Nadto, wbrew zarzutom strony, w pouczeniu zawartym w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. przytoczono treść art. 53 § 2 p.p.s.a. Pouczenie zawarto w informacji o odmowie przyznania pomocy, a więc udzielił je podmiot, który tę informację wydał. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej zgodnie z którym Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania poprzez błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż pismo z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] nie wypełnia normy z tego przepisu p.p.s.a., a przede wszystkim nie dotyczy obowiązków wynikających z przepisów prawa i nie kształtuje nowego stosunku prawnego, należy uznać ten zarzut za niezrozumiały. Gdyby bowiem informacja z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., nie stanowiła aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to wówczas skarga jako niedopuszczalna podlegałaby odrzuceniu. Ustosunkowując się do zarzutu C petitum skargi kasacyjnej należy podać, że 60 dniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. i którego charakter został już wyżej omówiony, należy liczyć od dnia następnego po dniu doręczenia wezwania organowi i tak rozumiane wniesienie wezwania stanowi zdarzenie, od którego należy liczyć nieulegający przedłużeniu termin do wniesienia skargi w przypadku milczenia organu wobec wezwania do usunięcia naruszenia prawa (tak też postanowienie WSA w Ł. z dnia 25 czerwca 2004 r., sygn. akt II Łd/SA 452/04 oraz postanowienie WSA w R. z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 482/08, baza orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że skarżący wysłał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 7 lipca 2010 r. Istotnie WSA błędnie wskazał datę nadania na poczcie, jako datę od której należy liczyć 60 dniowy termin do wniesienia skargi z art. 53 § 2 p.p.s.a. Z prezentaty pisma (k. 276) wynika, że wpłynęło ono do organu w dniu 9 lipca 2010 r. i od tego dnia należało liczyć ww. termin, który upłynął w dniu 7 września 2010 r. – ten termin Sąd I instancji określił prawidłowo. Skarżący skargę na informację o odmowie udzielenia pomocy wniósł jednak dopiero w dniu 3 grudnia 2010 r., co wynika z daty stempla na kopercie, a zatem po upływie 60 dni z art. 53 § 2 p.p.s.a. Należy ponownie podkreślić że trafnie WSA ocenił sporną treść pouczenia oraz pism skierowanych do strony w ciągu 60 dni, które to pisma nie stanowiły odpowiedzi na wezwanie w rozumieniu art. 53 § 2 p.p.s.a., jako niemających wpływu na bieg terminu ustawowego do wniesienia skargi. Z tego względu należało uznać, że nie doszło do przerwania terminu sześćdziesięciu dni do dokonania tej czynności i tym samym nie rozpoczął biegu termin trzydziestu dni liczony od dnia doręczenia stronie odpowiedzi na wezwanie. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej należy podzielić stanowisko kasatora, że istotnie, z akt administracyjnych wynika data doręczenia jego wezwania organowi i jest to dzień 9 lipca 2010 r., o czym świadczy stempel na prezentacie (k. 276 akt administracyjnych), co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Ponadto niezasadny jest zarzut, iż WSA podał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa miało miejsce w dniu 7 lipca 2010 r., podczas gdy na piśmie będącym wezwaniem była data 8 lipca 2010 r. Sąd I instancji określając wezwanie organu określił je (na stronie 3 uzasadnienia), jako wezwanie, które zostało przez stronę nadane na poczcie w dniu 7 lipca 2010 r., a ta data – data nadania, wynika z akt administracyjnych – k. 276). Sąd nie określił zatem pisma po dacie na nim zamieszczonej, lecz po dacie nadania i ten fakt nie stanowi uchybienia, gdyż nie ma wpływu na identyfikację pisma. WSA błędnie podał natomiast datę [...] listopada 2010 r., jako datę odpowiedzi na wezwanie, zamiast daty [...] października 2010 r. Sąd podał numer karty akt administracyjnych, z których data tego zdarzenia wynika (k. 285), stąd to uchybienie należy ocenić jako omyłkę pisarską. Wskazuje na to również logika, gdyż pismo z dnia [...] listopada 2010 r., nie mogło zostać doręczone w dniu 5 listopada 2010 r. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia ponadto wymogi zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a., zatem i ten zarzut jest chybiony. Z przyczyn wyżej wskazanych brak było podstaw do uznania zarzutów skargi kasacyjnej za zasadne. Podsumowując należy wskazać, że stanowisko Sądu I instancji co do tego, że okoliczności sprawy uzasadniały odrzucenie skargi jest prawidłowe. Sąd zasadnie przyjął bowiem przewidziany ustawą tryb wniesienia skargi w sprawie tj. art. 53 § 2 p.p.s.a., mający odpowiednie zastosowanie z uwagi na art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., dokonał analizy i oceny pism procesowych strony i organu, w szczególności przyjmując prawidłowość pouczenia w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. o odmowie przyznania pomocy oraz brak odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz wniesienie skargi w dniu 3 grudnia 2010 r., a następnie doszedł do uzasadnionego przekonania o uchybieniu 60-dniowego terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.