I FSK 1577/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Spółki jawnej A. i E. K. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1998/10 w zakresie odrzucenia skarg w sprawie ze skarg A. Spółki jawnej A. i E. K. w B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 grudnia 2010 r. nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2004 r. oraz styczeń, marzec, maj i grudzień 2005 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) oddalić wniosek A. Spółki jawnej A. i E. K. w B. o zasądzenie kosztów postępowania. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1998/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargi A. Spółki jawnej A. i E. K. w B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 5 października 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i grudzień 2004 r. oraz styczeń, marzec, maj i grudzień 2005 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wezwano spółkę o usunięcie braków formalnych skarg poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej na dzień złożenia skargi – tj. odpisu oryginału KRS zgodnie z art. 29 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) z pouczeniem o rygorze niedokonania tej czynności w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania. Spółka w tym terminie nadesłała jednak kserokopię odpisu aktualnego opatrzoną pieczęcią o treści ,,za zgodność z oryginałem" i podpisem. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bowiem uznał, że strona nie spełniła wezwania o uzupełnienie braków, skoro przesłała nieuwierzytelnioną kserokopię odpisu z KRS. 3. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu w skardze kasacyjnej: 1) art. 49 § 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a., art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 45 Konstytucji RP poprzez niepełne, niejednoznaczne i wprowadzające w błąd sformułowanie wezwania do usunięcia braków formalnych skarg; 2) art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. poprzez niewskazanie bądź ewentualnie nieprawidłowe wskazanie w zarządzeniu i wezwaniu braku formalnego, jakim dotknięte były odrzucone skargi; 3) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1, § 5, § 6 ust. 2 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 grudnia 2006 r. o ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasadach udzielania informacji z Rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. Nr 247, poz. 1811 ze zm.) oraz Załącznikami nr 1 i 2 do tego rozporządzenia poprzez wezwanie do złożenia dokumentu niemożliwego do uzyskania z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (KRS); 4) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646 ze zm.) poprzez niepołączenie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi z wezwaniem do uiszczenia wpisu; 5) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skarg pomimo nieprawidłowego wezwania do usunięcia ich braków formalnych, co spowodowało, iż termin do uzupełnienia braków nie zaczął biec, a wezwanie pozbawione było sankcji, a zatem nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skarg na podstawie tego przepisu. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Rację ma bowiem jej autor, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez odrzucenie skarg pomimo nieprawidłowego wezwania do usunięcia ich braków formalnych. Przede wszystkim należy zacytować, co w kwestii wezwań, skądinąd słusznie, stwierdził Sąd pierwszej instancji po obszernym omówieniu przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie: Wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego musi być zatem na tyle precyzyjne, aby nie budziło wątpliwości, a zwłaszcza należy w nim dokładnie określić braki formalne oraz sposób ich usunięcia. Niezachowanie tego wymagania uniemożliwia zastosowanie sankcji określonej w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. [...] W przypadku, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1999r., sygn. akt: III RN 6/99, OSNC 2000, nr 9, poz. 343). Trudno w tej sytuacji zrozumieć, dlaczego WSA nie zauważył, że wezwanie nie było sformułowane prawidłowo (odwracało sens zarządzenia Przewodniczącego Wydziału) i odrzucił skargi, wyprowadzając tym samym niekorzystne dla strony skutki niefrasobliwości redakcyjnej pracownika sekretariatu tego Sądu. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wskazywało, iż w celu uzupełnienia braku ma być złożony "oryginał odpisu KRS". Nie jest to precyzyjne sformułowanie, bowiem zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 grudnia 2006 r. odpis z rejestru może być pełny lub aktualny. Wezwanie strony o uzupełnienie tego braku – po pierwsze wskazywało, iż w celu uzupełnienia braku ma być złożony "odpis oryginału KRS" (vide k. 26 akt WSA), a po drugie wskazywało inną datę zarządzenia Przewodniczącego Wydziału (3 grudnia 2010 r. zamiast 30 listopada 2010 r.). Ten lapsus językowy wprowadził stronę działającą wówczas bez profesjonalnego pełnomocnika w błąd. Oryginał odpisu z KRS nie jest bowiem tym samym co odpis oryginału tego odpisu. Nic dziwnego, że strona sporządziła - w jej mniemaniu - odpis posiadanego oryginału odpisu aktualnego z KRS, a więc jego kopię potwierdzoną samodzielnie za zgodność z oryginałem i taki dokument nadesłała. WSA wypomniał w uzasadnieniu postanowienia, że spełnieniem wezwania mogło być nadesłanie odpisu, ale uwierzytelnionego w odpowiedni sposób, jednak nie zważył na to, że w wezwaniu nie ma żadnej wzmianki o takiej możliwości, co oznacza, że strona o nie została o niej pouczona. Tymczasem z art. 6 p.p.s.a. wynika, iż sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przepis ten wskazuje przy tym nie tylko na konieczność wyjaśnienia, jakiej czynności procesowej sąd żąda od strony, ale również konieczność ochrony strony występującej w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika przed skutkami nieprawidłowych wskazówek udzielonych w tym zakresie. Jak zatem słusznie wskazano w pkt 1 i 5 skargi kasacyjnej wezwanie Sądu nie spełniało podkreślanego przez WSA wymogu jednoznaczności i precyzyjności (nie było też odzwierciedleniem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału), więc brak było możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenia skarg z uwagi na nieuzupełnienie ich braków formalnych w terminie. Niewątpliwie uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. 5. Wobec powyższej konstatacji Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 6. Brak jest jednak w tej sytuacji podstaw prawnych do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).