II FSK 1977/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 27/11 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. I.1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r. o sygn. akt III SA/Wa 27/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2010 r. o nr [...] w przedmiocie określenia dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. oraz zwrócił stronie skarżącej z kasy Sądu kwotę 5326 zł tytułem uiszczonego po terminie wpisu od skargi. I.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, że Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 11 stycznia 2011r. wezwał P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. do uiszczenia wpisu stosunkowego w wysokości 5326 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Strona skarżąca wezwanie do uiszczenia wpisu otrzymała dnia 19 stycznia 2011r. Termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał zatem z dniem 26 stycznia 2011 r. Dnia 26 stycznia 2011r. strona uiściła wpis sądowy w mniejszej niż należna wysokości 5325 zł. Dwa dni później - 28 stycznia 2011r. uiszczono brakującą kwotę wpisu - 1 zł. Przechodząc do rozważań prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm., dalej: p.p.s.a.) zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Wyjaśniono też, że na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis sądowy. Następnie Sąd stwierdził, że strona pomimo prawidłowego pouczenia o wysokości i konsekwencjach nieterminowego uiszczenia wpisu sądowego, jedynie część wpisu sądowego wpłaciła w terminie. Uiszczona zaś przez stronę skarżącą w terminie kwota 5325 zł nie stanowi "należnego wpisu", o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a. Skoro brakującą część wpisu w wysokości 1 zł strona uiściła z dwudniowym uchybieniem terminu do wniesienia wpisu, należało uznać, że należny wpis został uiszczony z uchybieniem terminu do wniesienia wpisu. Z uwagi na dyspozycję art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. zasadne było zatem zdaniem Sądu I odrzucenie skargi, a w konsekwencji zwrot całego uiszczonego wpisu, a to ze względu na dyspozycję zawartą w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. II. P. sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyła od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci: -art. 220 § 1 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, -art. 6 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie -art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 220§1 p.p.s.a. stwierdzono, że Sąd I instancji mylnie przyjął, iż data uiszczenia wpisu nastąpiła w dniu 28 stycznia 2011r., bowiem jak jednoznacznie wynika z dowodu wpłaty przedmiotowy wpis został uiszczony w ustawowym terminie tj. w dniu 26 stycznia 2011 r., a jedynie jego uzupełnienie o kwotę 1 zł, spowodowane omyłką pisarską podczas wypełniania druku nastąpiło dwa dni później. Ponadto zauważono, że Sąd nie wskazał na jakiej podstawie dokonał ustalenia wysokości wpisu sądowego. Strona skarżąca, jako że nie działała przez profesjonalnego pełnomocnika po dokonaniu samodzielnego obliczenia wpisu tj. 1% od kwoty wskazanej w skardze dokonała odpowiedniej wpłaty w tejże wysokości. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nieznajomość treści art. 219 § 2 p.p.s.a. przez skarżącą nie może prowadzić do pozbawienia jej możliwości obrony własnego interesu. Brak zaokrąglenia skutkujący uiszczeniem opłaty w wysokości niższej od należnej powinien implikować pouczeniem wnoszącej o fakcie dokonania niższego wpisu. Naruszenie art. 6 p.p.s.a. polegało zaś zdaniem strony skarżącej na zaniechaniu przez Sąd I instancji wystosowania do strony pouczenia o fakcie uiszczenia niższego wpisu sądowego niż wymagany, w którym powinno być dodatkowo zawarte wezwanie do uzupełnienia wpisu. Zarzucono, że pomimo, iż uiszczona opłata była niższa od wymaganego wpisu sądowego tylko o 1 zł, WSA w Warszawie nie podjął żadnych czynności, czym ewidentnie naruszył słuszny interes stron, a także pozbawił skarżącą prawa do sądu i sądowego wymiaru sprawiedliwości, nie dając jej żadnej szansy do naprawienia błędu oraz obrony swych praw. Zdaniem strony Sąd I instancji w chwili powzięcia wiadomości o dokonaniu niepełnego wpisu powinien pouczyć stronę skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego. Zwrócono też uwagę, że wpis sądowy został zaledwie pomniejszony o 1 zł, przy kwocie 5 326 zł, a uzupełniony w ciągu dwóch dni, co potwierdza wolę strony skarżącej do uiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu sądowego. Naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. strona dopatruje się natomiast w tym, że Sąd I instancji przedwcześnie zastosował w.w przepis, nie uwzględniając dobrej woli strony, braku profesjonalnego pełnomocnika, a także nieznacznej różnicy pomiędzy wpisem uiszczonym a wymaganym i natychmiastowego jej uzupełnienia. Zdaniem strony Sąd błędnie przyjął, że datą spełnienia obowiązku był dzień wpłaty 1 zł, a nie dzień uiszczenia kwoty 5 325 zł, tj. 26 lutego 2011 r. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Wyjątki od przedstawionej wyżej zasady wynikają z przepisów dotyczących podmiotowo-przedmiotowych zwolnień od kosztów sądowych określonych w art. 239 p.p.s.a. Zgodnie z art. 220§1 w zw. z §3 p.p.s.a., w przypadku nieopłacenia skargi, przewodniczący wzywa stronę, aby pod rygorem jej odrzucenia uiściła opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie poza wszelkim sporem pozostaje fakt, że stronę skarżącą obejmował obowiązek uiszczenia wpisu, albowiem nie była ona objęta żadnym zwolnieniem w tym zakresie. Strona nie zakwestionowała także tego, że termin do uiszczenia wpisu upływał dnia 26 lutego 2011 r. ani wysokości zażądanego od niej wpisu. W opinii strony wyrażonej w skardze kasacyjnej termin ten został jednak dotrzymany. Z powyższym poglądem nie można się zgodzić. Z zacytowanego poprzednio art. 220§1 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że sąd podejmuje czynności jedynie na skutek pism, które zostały opłacone należnie, tzn. w pełnej wysokości wynikającej z przepisów oraz wezwania sądowego. Uiszczenie kwoty nawet w nieznacznie niższej wysokości, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie przesądza o tym, że pismo nie zostało opłacone należnie, przez co automatycznie zastosowanie musi znaleźć §3 cyt. przepisu. Należy podkreślić, że w przepisach brakuje jakiejkolwiek podstawy do złagodzenia bądź wyłączenia tego rygoru w sytuacji, gdy różnica pomiędzy uiszczoną a wymaganą kwotą jest niewielka, bądź w przypadku niewielkiego tylko opóźnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie ocenił, że należny wpis został wniesiony w dniu 28 lutego 2011 r. – tego dnia bowiem dokonana została wpłata całej wymaganej kwoty. W odpowiedzi na argument, że uiszczenie kwoty niższej o 1 zł wynikało z nieznajomości treści art. 219§2 p.p.s.a. należy po pierwsze podkreślić, że nie można zasłaniać się nieznajomością prawa. W niniejszej sprawie uiszczenie prawidłowej wysokości wpisu nie wymagało jednakże znajomości przepisów lecz zastosowania się do wyraźnie, jasno i jednoznacznie sformułowanego wezwania do zapłaty wskazanej tam kwoty. W tym miejscu należy też stwierdzić, że argumenty zawarte w skardze kasacyjnej są wewnętrznie sprzeczne. Strona z jednej strony podniosła, że dokonanie zbyt niskiej wpłaty wynikało z niedokonania wymaganego zaokrąglenia kwoty, aby za chwilę bronić się zaistniałą pomyłką pisarską. Za chybiony uznać należy również ostatni zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Prawdą jest, że przepis ten zobowiązuje Sąd do udzielania stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Odpowiednie pouczenia odnosić się jednak mają do skutków prawnych danych czynności bądź zaniedbań. Przepisy nie wymagają natomiast od Sądu, aby pouczał stronę o działaniach, które należy podjąć w razie zaniedbań w celu zniwelowania ich skutków. Dlatego też żądanie, aby Sąd pouczał strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest za daleko posunięte. Sąd I instancji wywiązał się z powyższych obowiązków w sposób właściwy, wzywając stronę do uiszczenia wpisu i informując ją o tym, jaki będzie skutek zaniechania zapłaty w zakreślonym terminie. W razie niedostosowania się przez stronę do tego wezwania adekwatną odpowiedzią jest wydanie odpowiedniego rozstrzygnięcia w postaci odrzucenia skargi. Dokonywanie dalszych pouczeń przez Sąd nie tylko nie jest przez przepisy wymagane, ale byłoby przekroczeniem jego kompetencji i wejściem w rolę pełnomocnika procesowego strony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na zasadzie art. 184 p.p.s.a., albowiem w zaskarżonym postanowieniu nie dopatrzył się zarzucanych naruszeń.