II SA/Sz 199/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2010r. sprawy ze skargi Klubu Sportowego na postanowienie Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...]r. działając na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) nałożył na Klub Sportowy "S." w likwidacji z siedzibą w [...]grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...]z dnia z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia Inspektor Pracy ustalił, że kontrola przeprowadzona w dniu [...]r. wykazała, że pomimo upomnienia z dnia [...]r. zobowiązany nadal nie wykonał obowiązków nałożonych decyzjami nr [...] zawartymi w nakazie inspektora pracy z dnia [...]r. Nr [...]dotyczących niewypłacenia świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku pracy pracownikom wskazanym w decyzjach nakazowych. Organ wyjaśnił, że niewykonanie nakazu inspektora pracy stanowi – w świetle przepisu art. 2 § 1 pkt 11 w związku z art. 6 § 1 powołanej wyżej ustawy – podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego obowiązki wynikające z ww. decyzji oraz do zastosowania, zgodnie z art. 119 § 1 w związku z art. 121 i 122 § 2 wskazanej ustawy, środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Uzasadniając wysokość nałożonej grzywny organ egzekucyjny wskazał, że jest to środek mający na celu skłonienie zobowiązanego do realizacji obowiązków wskazanych w decyzji, a wysokość grzywny ustalona została z uwzględnieniem art. 121 ustawy w taki sposób, aby zapewnić efektywność prowadzonej egzekucji. Organ kierował się rodzajem obowiązków objętych egzekwowanymi decyzjami oraz ich znaczeniem dla zapewnienia środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych pracowników i ich rodzin. Inspektor Pracy wyjaśnił ponadto przesłanki umorzenia nieuiszczonej lub nieściągniętej grzywny (art. 125 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej) oraz zwrotu grzywny uiszczonej lub ściągniętej (art. 126 ustawy). Likwidator Klubu Sportowego "S." w [...]na wyżej opisane postanowienie wniósł zażalenie, w którym powołując się na trudną sytuację Klubu podniósł, że jej powodem jest nieuregulowanie należności Klubu w kwocie [...]zł przez X. Wyjaśniono, że Likwidatorzy Klubu jego likwidację przeprowadzają nieodpłatnie. W tej sytuacji kwota nałożonej grzywny jest niemożliwa do spłacenia. Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia [...]. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...]r. zobowiązanego Klubu Sportowego "S." z siedzibą w [...]– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ II instancji rozpatrując zażalenie ustalił, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych u pracodawcy: Klub Sportowy "S." z siedzibą w [...]stwierdzono naruszenie przepisów prawa pracy i wydano nakaz o nr rej. [...] z dnia [...]r. zawierający dwie decyzje, dotyczące wypłacenia pracownikom należnych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, podlegające natychmiastowemu wykonaniu na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.) W postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez inspektora pracy nie wniesiono zastrzeżeń do protokołu, jak również nie złożono środka odwoławczego od decyzji nakazowych. W czasie kontroli sprawdzającej wykonanie przedmiotowych decyzji, której czynności utrwalono w protokole nr rej. [...]ustalono, że decyzja Nr [...] dotycząca wypłacenia [...] pracownikom odpraw pieniężnych, należnych z tytułu rozwiązania umów o pracę na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 z późn. zm.) nadal nie została wykonana w całości. Tylko pani E. O. w dniu [...]r. wypłacono kwotę [...] zł. Decyzja nr [...], dotycząca wypłacenia I. A. odprawy rentowej w wysokości [...]zł netto nie została wykonana. W związku z tym w dniu [...]r. organ wydał upomnienie z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku niewykonania objętych nim obowiązków. W wyniku kolejnej kontroli, przeprowadzonej w dniu [...]r. ustalono, że pracodawca nadal w całości nie wykonał obowiązków wynikających z decyzji nakazowych. W celu doprowadzenia do wykonania wyżej wymienionych obowiązków zostało wszczęte administracyjne postępowanie egzekucyjne. Niewykonane obowiązki zostały określone w tytule wykonawczym z dnia [...]r. doręczonym zobowiązanemu wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...]zł. w dniu [...]r. Odnosząc się do zażalenia na powyższe postanowienie organu I instancji Okręgowy Inspektor Pracy wyjaśnił, że Państwowa Inspekcja Pracy, będąc organem powołanym do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, jest zobowiązana do zastosowania przewidzianych przepisami prawa środków prawnych zmierzających do spowodowania, aby pracodawca wykonał ciążące na nim obowiązki, wynikające z Kodeksu pracy, włącznie z grzywną nakładaną w celu przymuszenia. Uznając nałożenie w niniejszej sprawie takiej grzywny za w pełni uzasadnione, organ odwoławczy wskazał, że wysokość zastosowanego środka została podyktowana względami celowościowymi i mieści się w granicach zakreślonych w art. 121§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tej wysokości zastosowany środek jest na tyle dolegliwy aby uczynić zadość obowiązkom nałożonym na pracodawcę. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Likwidator Klubu Sportowego "S.’’ w likwidacji z siedzibą w [...]wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej opisane postanowienie ostateczne. Skarga poza stwierdzeniem, że Klub Sportowy S. nie zgadza z zaskarżonym postanowieniem nie zawiera sprecyzowanych zarzutów. W treści skargi, podobnie jak poprzednio w zażaleniu, wskazano na brak środków finansowych i wyjaśniono, że Klub obecnie jest w likwidacji będącej wynikiem nieuregulowania przez X. [...]zł należności Klubu. Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że rozstrzygając sprawę w granicach przedmiotowo-podmiotowych wynikających z zaskarżonej decyzji administracyjnej, sąd ma obowiązek uwzględnić wszystkie istotne naruszenia prawa nawet, jeśli nie były podniesione w skardze. Taka sytuacja uzasadniająca rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem stwierdzonych przez sąd z urzędu naruszeń prawa, a nie podnoszonych skargą, wystąpiła w niniejszej sprawie. Wymaga wyjaśnienia, że we wstępnej fazie kontroli sąd bada skargę pod względem spełnienia warunków formalnych. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 w związku z art. 57 § 1 zd.1 P.p.s.a. skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarga podpisana została przez jednego z likwidatorów Klubu Sportowego "S.", mimo że z pieczątki pod skargą wynikało, że ustanowiono trzech likwidatorów. Ten brak formalny skargi uzupełniony został przez pozostałych dwóch likwidatorów w zakreślonym przez sąd terminie (art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 P.p.s.a.), poprzez jej podpisanie (k. [...] akt sądowych) i poprzez złożenie odpisów dokumentów, z których wynika sposób reprezentacji strony skarżącej (k. [...]akt sądowych). Nie zaistniała zatem podstawa do odrzucenia skargi. Również wnoszony w toku postępowania administracyjnego środek zaskarżenia (odwołanie, zażalenie), podobnie jak każde inne podanie składane w sprawie administracyjnej – stosownie do art. 63 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego - powinien zawierać podpis strony lub jej ustawowego albo statutowego przedstawiciela, gdy strona nie jest osobą fizyczną (art. 30 § 3 kpa), albo pełnomocnika, jeśli został przez stronę w sprawie ustanowiony (art. 32 kpa.). Z cytowanego przepisu art. 63 § 3 kpa wynika, że brak własnoręcznego podpisu wnoszącego zażalenie (podanie) lub osoby upoważnionej stanowi brak formalny, wymagający wezwania strony do jego usunięcia w trybie i warunkach określonych w art. 64 § 2 Kpa, zgodnie z którym nieusunięcie tego braku przez wnoszącego pismo w zakreślonym przez organ terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika to z akt administracyjnych przedłożonych przez organ Sądowi, tytuł wykonawczy wystawiony został na zobowiązanego określonego jako Klub Sportowy "S.". Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...]r. nałożył grzywnę w celu przymuszenia na Klub Sportowy "S." w likwidacji z siedzibą w [...]. Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrzył zażalenie podpisane nieczytelnie przez dwie osoby, mimo że podpisy te zostały złożone na pieczątce o treści: "Likwidator Klubu Sportowego "S." J. B., E. B. T. J." Organ odwoławczy nie dostrzegł braku jednego podpisu na zażaleniu i w konsekwencji w ogóle nie badał kto jest uprawniony do działania w imieniu Klubu Sportowego "S." w [...], mimo że posiadał informację, że Klub ten znajduje się w likwidacji. W świetle treści dokumentów, do złożenia których sąd zobowiązał stronę skarżącą celem wyjaśnienia kwestii prawidłowości podpisania skargi oraz reprezentacji tej strony przed sądem tj. postanowienia Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...], zaświadczenia o dokonaniu wpisu w KRS (k. [...] akt sąd.), odpisów z KRS aktualnych na dzień [...]r. oraz na dzień [...]r. (k. [...]akt sąd.) nie ulega wątpliwości, że Klub Sportowy "S." został w dniu [...]r. zarejestrowany w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...]. Z Rejestru tego wynika, że Klub Sportowy "S." jest stowarzyszeniem kultury fizycznej, wpisanym także do rejestru przedsiębiorców. Organem uprawnionym do reprezentacji w dacie wskazanego wyżej odpisu z KRS był zarząd. Do reprezentacji uprawnieni byli dwaj członkowie zarządu w tym prezes lub wiceprezes zarządu Klubu albo osoba, której zarząd udzielił pełnomocnictwa. Z wyżej wskazanego postanowienia Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...]r., a także z wyjaśnienia likwidatora J. B. złożonego na rozprawie w dniu [...]r. (k. [...] akt sąd.), będącego jednocześnie w niniejszym postępowaniu sądowym pełnomocnikiem pozostałych dwóch likwidatorów (pełnomocnictwo - k. [...] akt sadowych) nie ulega wątpliwości, że uchwałą nr [...] z dnia [...]r., Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków podjęło decyzję o rozwiązaniu Klubu Sportowego "S." w [...], otworzyło jego likwidację i wyznaczyło trzech likwidatorów w osobach J. B., T. J. i E. B. oraz ustanowiło sposób reprezentacji podmiotu przez likwidatorów tj. reprezentację trzyosobową wymagającą trzech podpisów na każdym dokumencie. W ocenie sądu, w takiej sytuacji, rozpatrzenie przez organ odwoławczy zażalenia, które podpisane zostało osobiście przez dwóch z trzech likwidatorów stanowi rażące naruszenie prawa. Zaniechanie przez organ II instancji wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez jego własnoręczne podpisanie przez trzecią osobę upoważnioną do reprezentacji Klubu Sportowego "S." znajdującego się w likwidacji spowodowało bowiem bezskuteczność zażalenia i konieczność pozostawienia tego bez rozpoznania. Rozpatrzenie bezskutecznego zażalenia przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 Kpa, (podobnie: Wyrok NSA z dnia 15.09.2000r., sygn. III SA 417/00, LEX nr 47217). Skoro Klub Sportowy "S." do dnia podjęcia uchwały o rozwiązaniu był stowarzyszeniem kultury fizycznej, prowadzącym działalność gospodarczą (o czym świadczy wpis do rejestru przedsiębiorców), to znaczy, że jest organizacją, do której zastosowanie mają między innymi przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) Zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy, "w razie rozwiązania się stowarzyszenia na podstawie własnej uchwały likwidatorami stowarzyszenia są członkowie jego zarządu, jeżeli statut lub, w razie braku odpowiednich postanowień statutu, uchwała ostatniego walnego zebrania członków (zebrania delegatów) tego stowarzyszenia nie stanowi inaczej". Uchwała o rozwiązaniu stowarzyszenia powinna bowiem określać datę rozwiązania stowarzyszenia, która jest równocześnie datą rozpoczęcia jego likwidacji. Uchwała taka może wskazywać likwidatora (likwidatorów), a w razie braku takiego wskazania w uchwale i w statucie likwidatorami stowarzyszenia są członkowie ostatniego zarządu. Zdaniem sądu, z momentem podjęcia przez walne zebranie członków stowarzyszenia uchwały o rozwiązaniu stowarzyszenia i o wyznaczeniu likwidatorów zachodzą w sytuacji prawnej stowarzyszenia istotne zmiany. Z art. 36 i art. 37 ustawy Prawo o stowarzyszeniach wynika bowiem, że likwidator swoje obowiązki wykonuje od momentu wskazanego w uchwale, a nie od momentu dokonania wpisu w KRS, a zatem uzasadnione jest również uzupełnienie nazwy likwidowanego podmiotu poprzez dodanie "w likwidacji", tak jak określił stronę w niniejszej sprawie organ I instancji, a czego niezasadnie zaniechał organ odwoławczy Do obowiązków likwidatora – zgodnie z art. 37 ustawy - należy przeprowadzenie likwidacji w możliwie najkrótszym czasie, w sposób zabezpieczający majątek likwidowanego stowarzyszenia przed nieuzasadnionym uszczupleniem, a w szczególności likwidator powinien: 1) zawiadomić sąd o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania, jeżeli nie zachodzą warunki określone w art. 36 ust. 2, 2) dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, podając do publicznej wiadomości o wszczęciu postępowania likwidacyjnego, 3) po zakończeniu likwidacji zgłosić sądowi wniosek o wykreślenie stowarzyszenia z Krajowego Rejestru Sądowego. Nie można zatem uznać, że dopóki nazwisko likwidatora i pozostałe zmiany wprowadzone uchwałą walnego zgromadzenia członków stowarzyszenia nie zostanie wpisane w KRS, to likwidator nie jest upoważniony do działania, a działa zarząd stowarzyszenia Skoro tak, to rozpatrzenie zażalenia podpisanego przez dwóch tylko likwidatorów w sytuacji, gdy uchwała Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków stowarzyszenia z dnia [...]r. wymagała dla skuteczności czynności podejmowanych przez likwidatorów stowarzyszenia postawionego w stan likwidacji podpisów wszystkich trzech likwidatorów stanowi – jak już to zostało wyżej wywiedzione – rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazane wyżej rażące naruszenie zaskarżonym postanowieniem prawa procesowego, czyni bezprzedmiotową dalej idącą sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza – w aktualnej sytuacji procesowej – zbędne jest, a nawet byłoby przedwczesne, ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi, skoro nie została przesądzona przez organ II instancji kwestia skuteczności zażalenia. Z powyższych względów należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz orzec o niewykonalności tego aktu na podstawie art. 152 p.p.s.a.