II SA/Po 859/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2011 r. sprawy ze skarg M.M., H.M., B.B., M.D., W.M., J.M., K.M., W.M. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. oddala skargę M.M., II. odrzuca skargi H.M., B.B., M.D., W.M., J.M., K.M. i W.M.. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ M.Kwiecińska Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. znak [...] Wojewoda Wielkopolski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania M.M., W.M., B.B., J.M., H.M., W.M., M.D. oraz K.M. od decyzji Starosty Kolskiego z dnia 25 marca 2010 r. znak [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej były "majątek K.", przejętych na własność orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowego Zarządu Rolnictwa w Kutnie z dnia 26 czerwca 1958 r. znak [...] w trybie art. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 25 marca 2010 r. znak [...] Starosta Kolski orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiących były "majątek K.". Od decyzji tej odwołanie wniósł adwokat G.K. działający "w imieniu następców prawnych S. i W. M.". Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania - na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. - dalej: K.p.a.) - Wojewoda Wielkopolski ustalił, że pełnomocnictwami z dnia 2 grudnia 2008 r. M.M., H.M., B.B., M.D., W.M., J.M. i K.M. umocowali adwokata G.K. do reprezentowania ich "w sprawie roszczeń wydobywczych i regresowych dotyczących wyzucia S.M. i W.M. z posiadłości K. w gminie C. (...)". Wojewoda wskazał, że decyzja Starosty Kolskiego z dnia 25 marca 2010 r. została wysłana na adres siedziby pełnomocnika wnioskodawców adwokata G.K. oraz na adres M.M. - jednej ze stron. Zdaniem organu odwoławczego z pieczęci widniejącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wynika, iż przesyłka została odebrana przez ustanowionego w postępowaniu pełnomocnika adwokata G.K. w dniu 29 marca 2010 r. Decyzja została również przesłana M. M. za pośrednictwem poczty, która podjęła próbę jej doręczenia. Przesyłka ta, dwukrotnie awizowana, została doręczona w trybie zastępczym (art. 44 § 4 K.p.a.) w dniu 12 kwietnia 2010 r., a pismo pozostawiono w aktach sprawy. Odwołanie od decyzji starosty Kolskiego zostało złożone dnia 14 kwietnia 2010 r. Następnie Wojewoda wyjaśnił, że w sprawie zasadnicze znaczenie mają art. 32, art. 40 § 2, art. 44, art. 129 § 2 oraz art. 134 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Doręczenia dokonuje się natomiast na adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony. Powołując się na powyższe przepisy Wojewoda uznał, że decyzja Starosty Kolskiego została doręczona adwokatowi G.K. w sposób prawidłowy w dniu 29 marca 2010 r. (co potwierdza data na potwierdzeniu odbioru). Oznacza to, że odwołanie złożone 14 kwietnia 2010 r. należało uznać za założone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy rozważył także ewentualne skutki doręczenia decyzji na adres M.M. Doszedł do przekonania, iż nie miało to znaczenia z punktu widzenia rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Przyjął, że skoro decyzję doręcza się stronie jedynie raz, to data tego doręczenia stanowi datę wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego i datę związania organu treścią decyzji. Na potwierdzenie swojego stanowiska Wojewoda powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania złożył adwokat G.K. wskazując w niej, że działa "w imieniu następców prawnych S. i W. M.". Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na stwierdzeniu, iż w sposób prawidłowy dokonano doręczenia decyzji Starosty Kolskiego pełnomocnikowi skarżących w dniu 29 kwietnia 2010 r., a w konsekwencji - że pełnomocnik nie zachował 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi G.K. wyjaśnił, iż nieprawdą jest jakoby decyzja została mu doręczona dnia 29 marca 2010 r. Jego zdaniem nie mogło to mieć miejsca, ponieważ w tym dniu pełnomocnika nie było w biurze. Co więcej, nie można również mówić o zachowaniu przesłanek warunkujących doręczenie w oparciu o art. 43 K.p.a., bowiem pomimo przekazania decyzji osobie trzeciej, która potwierdziła odbiór listu, nie pozostawiono w drzwiach Kancelarii żadnego zawiadomienia, że korespondencja została odebrana i powinna zostać przekazana. Pełnomocnik dopiero po kilku dniach otrzymał przesyłkę, przy czym nikt nie potrafił wskazać, kiedy została odebrana. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do podniesionych w niej zarzutów podkreślił, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż decyzja została doręczona adwokatowi G.K. w prawidłowy sposób w dniu 29 marca 2010 r., co potwierdza data na potwierdzeniu odbioru (tzw. zwrotka), na którym widnieje pieczęć firmowa Kancelarii opatrzona podpisem wskazującym na odbiór osobisty przez adresata pisma. Odwołanie od decyzji Starosty Kolskiego zostało wysłane przez pełnomocnika wnioskodawców dnia 14 kwietnia 2010 r. to jest 2 dni po terminie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego - skarżący zatem uchybili terminowi do jego wniesienia. Zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2010 r. (k. 1 i 11 akt sądowych) Przewodniczący Wydziału wezwał adwokata G.K. do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez podanie imion i nazwisk osób w imieniu których wniósł skargę oraz do złożenia pełnomocnictw (bądź ich uwierzytelnionych odpisów z akt administracyjnych) udzielonych mu przez te osoby do działania w ich imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 13 grudnia 2010 r. (k. 12 akt sądowych). Pismem z dnia 17 grudnia 2010 r. adwokat G.K. wyjaśnił, że: "reprezentuje, na mocy udzielonych mi pełnomocnictw, wszystkich spadkobierców S. i W.M. działających łącznie". Do pisma załączył kopie udzielonych mu pełnomocnictw z akt administracyjnych. Dołączył też osobne pełnomocnictwo udzielone mu przez M.M. - na wypadek, gdyby pozostałe pełnomocnictwa okazały się niewystarczające do reprezentowania skarżących przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skargi W.M., B.B., J.M., H.M., W.M., M.D. oraz K.M. podlegają odrzuceniu, ponieważ w odniesieniu do skarg tych osób nie uzupełniono braków formalnych. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez podanie imion i nazwisk osób w imieniu których wniósł skargę oraz do złożenia pełnomocnictw udzielonych mu przez te osoby do działania w ich imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi adwokat G.K. wyjaśnił, że reprezentuje "wszystkich spadkobierców S. i W.M. działających łącznie", a ich pełnomocnictwa powinny znajdować się w aktach administracyjnych. Do pisma dołączył dodatkowe egzemplarze pełnomocnictw umocowujących go do działania w postępowaniu administracyjnym. Odrębne pełnomocnictwo, dające mu podstawę do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, przedłożył tylko w odniesieniu M.M.. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych. W tej sprawie pełnomocnik profesjonalny G.K. zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2010 r. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia. Braki wymagające uzupełnienia zostały jednoznacznie wskazane. Pomimo wezwania pełnomocnik nie wymienił ani imion i nazwisk osób skarżących, ani nie przedłożył udzielonych przez nich pełnomocnictw do reprezentowania ich przez sądem administracyjnym (za wyjątkiem pełnomocnictwa M.M.). O ile brak wymienienia imion i nazwisk można uznać za usunięty (zważywszy, że do pisma z dnia 17 grudnia 2010 r. załączono egzemplarze pełnomocnictw z postępowania administracyjnego, co wskazuje jakie osoby reprezentuje pełnomocnik: M.M., W.M., B.B., J.M., H.M., W.M., M.D. oraz K.M.), o tyle nie można tego powiedzieć o drugim braku formalnym, jakim jest brak stosownych pełnomocnictw dla części skarżących. Profesjonalny pełnomocnik powinien wiedzieć, że umocowanie go przed sądem administracyjnym następuje na podstawie pełnomocnictwa do reprezentowania przed danym sądem lub sądami administracyjnymi (zob. postanowienie z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt II FSK 1376/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnictwa takie, w odniesieniu do W.M., B.B., J.M., H.M., W.M., M.D. oraz K.M. nie zostały w zakreślonym terminie przedłożone, pomimo że w wezwaniu wyraźnie wskazano na konieczność ich złożenia. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż ziściła się przesłanka do odrzucenia skarg wymienionych wyżej osób określona w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Merytorycznemu rozpoznaniu podlegała natomiast skarga M.M.. W tym zakresie adwokat G.K. złożył bowiem wymagane pełnomocnictwo, które umocowało go do reprezentowania skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. Skarga M.M. okazała się jednak bezzasadna. Działający w imieniu skarżącej adwokat G.K. skoncentrował się na wykazaniu, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania oparto na błędnych ustaleniach faktycznych dotyczących prawidłowości doręczenia decyzji Starosty Kolskiego w dniu 29 marca 2010 r. Jego zdaniem doręczenie w tym dniu nie mogło nastąpić, bowiem nie było go w tej dacie w siedzibie Kancelarii (wyjaśnienia te powtórzył podczas rozprawy oświadczając, że iż w dniach od 27 marca do 31 marca 2010 r. pozostawał poza Wrocławiem). Wywiódł z tego, że odbiór decyzji poświadczyła osoba trzecia, jednakże nie zachowano warunków doręczenia za jej pośrednictwem określonych w art. 43 K.p.a. (pozostawienie na drzwiach powiadomienia, że korespondencja została odebrana i powinna zostać przekazana). W ocenie Sądu wyjaśnienia pełnomocnika nie są przekonujące ani nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika wręcz okoliczność przeciwna - że adwokat G.K. osobiście odebrał decyzję Starosty Kolskiego w dniu 29 marca 2010 r. w siedzibie własnej Kancelarii adwokackiej przy ul. G. [...] we Wrocławiu. W aktach znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki nr [...] (k. 67 akt adm.), na którym widnieje pieczęć "KANCELARIA ADWOKACKA G.K." wraz z podpisem oraz datą odbioru - "29.03.2010". Nie znajduje się tam żadna inna adnotacja, co wskazuje, że przesyłkę na pewno odebrano i poświadczono jej odbiór w siedzibie Kancelarii pod adresem "G. [...], [...] Wrocław". Mając na uwadze treść opisanego wyżej dokumentu nie sposób przyjąć, że adwokat G.K. nie odebrał decyzji Starosty Kolskiego w dniu 29 marca 2010 r. Odbiór korespondencji doręczanej "za potwierdzeniem obioru" przez Pocztę-Polską może nastąpić tylko: w lokalu będącym miejscem zaadresowania przesyłki - w obecności listonosza albo w Urzędzie Pocztowym - za okazaniem przez adresata dowodu osobistego lub dowodu osobistego i pełnomocnictwa udzielonego przez adresata. W tej sprawie przesyłkę doręczono w lokalu. Przyjęcie założenia, że przesyłki w Kancelarii adwokackiej G.K. nie odebrał on sam oznaczałoby, iż w godzinach pracy Kancelarii musiałaby tam oczekiwać osoba podająca się za G.K., która dysponowała jego pieczęcią firmową i - co więcej - zdecydowała się sfałszować poświadczenie odbioru przesyłki. Taką ewentualność należy odrzucić jako dalece nieprawdopodobną, tym bardziej, że adwokat G.K. nie twierdzi, iż jego podpis sfałszowano, a jedynie wymijająco wyjaśnia, że podpis widniejący na dowodzie doręczenia "wygląda jak mój" (zob. protokół z rozprawy - k. 35 akt sądowych). To wszystko doprowadziło Sąd do przekonania, że adwokat G.K. nie przedstawił wystarczających dowodów na okoliczność, że decyzja Starosty Kolskiego nie została mu skutecznie doręczona w dacie wynikającej ze znajdującego się w aktach poświadczenia obioru. Od decyzji tej odwołanie złożył dopiero 14 kwietnia 2010 r. nie wnosząc o przywrócenie terminu (w którym mógłby się powoływać np. na fakt nie przekazania mu przesyłki), a to obligowało Wojewodę Wielkopolskiego do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w postanowieniu wydanym na podstawie art. 134 K.p.a. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż dla rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania nie miał znaczenia fakt, że decyzję wysłano także bezpośrednio do jednej ze stron - M.M.. Jak trafnie zauważył Wojewoda, w sytuacji, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi i jedynie takie doręczenie jest skuteczne z punktu widzenia rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania (art. 44 § 2 K.p.a.). Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględniania skargi, stąd - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O odrzuceniu skarg W.M., B.B., J.M., H.M., W.M., M.D. oraz K.M.postanowiono w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ M.Kwiecińska