II FSK 1376/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, , po rozpoznaniu w dniu 2 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 119/10 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 119/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 listopada 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego J. O.) wniósł skargę na powyższą decyzję. W związku z tym, że do skargi nie załączono pełnomocnictwa procesowego, pismem z dnia 8 lutego 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 10 lutego 2010 r.) wezwano do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pod rygorem jej odrzucenia. Z uwagi na fakt, że w zakreślonym terminie nie zostały uzupełnione braki formalne skargi, postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił wniesiony przez stronę środek zaskarżenia. Na powyższe postanowienie P. S. wniósł skargę kasacyjną, sporządzoną przez adwokata T. G. Do skargi kasacyjnej zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone adwokatom T. G. oraz T. G. do reprezentowania strony. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucił mu: I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 67 § 5 w związku z art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niedoręczenie pełnomocnikom skarżącego, tj. adwokatowi T. G. oraz adwokatowi T. G. wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i niewezwanie pełnomocników skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania skarżącego do podpisania skargi, w sytuacji, gdy radca prawny J. O. nie przedłożył pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, III. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem sprawy, tj.: - przez uznanie, że pełnomocnikiem skarżącego jest radca prawny J. O., - przez zaniechanie wyjaśnienia zakresu rzekomego pełnomocnictwa dla radcy prawnego J. O., - przez uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, w sytuacji, gdy pełnomocnik nie został wezwany do ich uzupełnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący ustanowił swoimi pełnomocnikami adwokatów T. G. oraz T. G., partnerów Adwokackiej Spółki Partnerskiej G. & G. w P. Dodano ponadto, że pełnomocnictwo dla ww. pełnomocników zostało złożone wraz z odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 5 sierpnia 2009 r. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że radca prawny J. O. nie był ustanowiony pełnomocnikiem substytucyjnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie. Był jedynie pełnomocnikiem substytucyjnym w postępowaniu przed organami podatkowymi. Udzielone pełnomocnictwo substytucyjne nie upoważniało mecenasa J. O. do występowania przed sądami administracyjnymi. Autor skargi kasacyjnej stanął na stanowisku, że Sąd pierwszej instancji zamiast wzywać do uzupełnienia braków formalnych skargi radcę prawnego J. O. powinien wezwać pełnomocników skarżącego, tj. adwokatów T. G. oraz T. G., których dokładne dane znajdowały się na złożonych w sprawie podatkowej pełnomocnictwach. Zarzucono również Sądowi pierwszej instancji, że nie wezwał skarżącego do samodzielnego podpisania skargi, w sytuacji, gdy rzekomy pełnomocnik nie złożył do akt sprawy pełnomocnictwa. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że aby można było uznać za skuteczne posiadanie pełnomocnictwa do występowania w imieniu innej osoby, z udzielonego pełnomocnictwa musi wynikać umocowanie do występowania w imieniu dającego takie zlecenie przed organami administracji czy sądami administracyjnymi w określonych konkretnie sprawach. Pełnomocnictwo musi być także opłacone opłatą skarbową. Tymczasem radca prawny J. O. nie przedstawił w wyznaczonym przez Sąd terminie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego. Z uwagi na brak przedłożenia pełnomocnictwa Sąd winien wezwać do podpisania skargi samego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona i podlega oddaleniu. W myśl art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych enumeratywnie w § 2 tego przepisu. Zakres sprawy sądowoadministracyjnej przed sądem kasacyjnym określają zatem zarzuty podniesione przez stronę w ramach podstaw kasacyjnych. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na obydwu podstawach kasacyjnych: na naruszeniu przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzutami zawartymi w skardze kasacyjnej, opartymi na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, próbuje dowieść, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została skierowana do radcy prawnego J. O., tj. osoby, która nie była pełnomocnikiem skarżącego. Skarżący podnosi w skardze kasacyjnej, że w sprawie zostali ustanowieni pełnomocnikami skarżącego adwokaci: T. G. oraz T. G., dla których zostało złożone pełnomocnictwo wraz z odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 5 sierpnia 2009 r. i to ich jako pełnomocników strony, Sąd powinien wezwać do złożenia pełnomocnictwa, ewentualnie w sytuacji, gdy radca prawny J. O. nie złożył pełnomocnictwa do akt sprawy, Sąd powinien wezwać skarżącego do samodzielnego podpisania skargi. Odnosząc się do powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na tle okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy, będących podstawą odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, argumentacja ta jest całkowicie chybiona. Z treści art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Chodzi tutaj o pierwszą czynność procesową z udziałem tego pełnomocnika. Może to być czynność polegająca na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi lub kolejna czynność dokonana przez tego pełnomocnika, który w trakcie trwania postępowania wstąpił do sprawy np. po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji i składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Z kolei art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepisy te wyraźnie zatem stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. Jeżeli wymóg ten nie zostanie zachowany przez pełnomocnika wnoszącego pismo w sprawie, sąd, zgodnie z art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, traktuje to uchybienie jako brak formalny pisma i wzywa pełnomocnika do jego uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skarga na decyzję ostateczną organu administracji publicznej jest kwalifikowanym pismem procesowym, dlatego skutkiem nieuzupełnienia braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie jest, zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jej odrzucenie. Z obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu np. administracyjnym. W takiej sytuacji pełnomocnik powinien dołączyć do akt sprawy nowy egzemplarz pełnomocnictwa albo sporządzić uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, o ile umocowanie w treści pełnomocnictwa obejmowało swoim zakresem dalszy etap postępowania w sprawie czyli przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie dominuje stanowisko, że obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy sądowej istnieje także wtedy, gdy zostało już złożone do akt administracyjnych pełnomocnictwo obejmujące działanie przed sądami administracyjnymi (por. np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1551/04, wyrok NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 334/05, wyrok NSA z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 322/05, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 707/06; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 120; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 127). Podkreślić trzeba, że wymóg przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego odpisu jest obligatoryjny w postępowaniu przed sądem administracyjnym i nie ma tutaj znaczenia fakt, że w postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego zostało udzielone adwokatom T. G. oraz T. G. i zgodnie z jego treścią obejmowało również postępowanie przed sądami administracyjnymi, gdyż wymóg złożenia nowego pełnomocnictwa wynika wprost z przepisu ustawy. Pomimo że sąd administracyjny bada legalność sprawy, którą załatwiono w postępowaniu przed organem administracji publicznej i istnieje pod tym względem ciągłość co do przedmiotu sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, to jednak z punktu widzenia procesowego są to dwa odrębne postępowania i dlatego pełnomocnik dokonujący w imieniu strony jakiejkolwiek czynności procesowej po raz pierwszy przed sądem administracyjnym w sprawie musi legitymować się pisemnym umocowaniem do występowania przed tym sądem. Z akt sądowych wynika, że skarga z dnia 30 grudnia 2009 r. została sporządzona przez radcę prawnego J. O., który został też wskazany jako osoba reprezentująca skarżącego. W związku z powyższym - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd pierwszej instancji słusznie skierował wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej do pełnomocnika skarżącego, tj. radcy prawnego J. O. Wezwanie zawierało stosowne pouczenie o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Powyższe wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej (karta nr 33 akt sądowych). Wobec powyższego należy stwierdzić, że argumentacja strony w zakresie podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 67 § 5 w związku z art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotycząca wadliwego doręczania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi radcy prawnemu J. O. zamiast adwokatom T. G. i T. G. jest chybiona, skoro z akt sprawy jasno wynika, że radca prawny J. O. sporządził skargę, podpisał ją oraz został wskazany jako osoba zastępująca skarżącego, a przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona na wskazany adres. Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania skarżącego do podpisania skargi, w sytuacji, gdy radca prawny nie przedłożył pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez radcę prawnego J. O., który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd pierwszej instancji w świetle art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. W związku z tym za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Słusznie bowiem Sąd ten odrzucił skargę wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skoro, pomimo wezwania wystosowanego w trybie art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnictwa procesowego nie złożono, oznacza to, że nie uzupełniono braku formalnego wniesionej skargi. Obligowało to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżone postanowienie nie narusza więc przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.