I FSK 334/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędziowie NSA Juliusz Antosik (spr), Dariusz Dudra, Protokolant Jan Jaworski, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skarg kasacyjnych D. M. od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt od I SA/Wr 1263/04 do I SA/Wr 1267/04 w sprawach ze skarg D. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr od [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i październik 1999, czerwiec 2000, sierpień 2001 oddala skargi kasacyjne Pięcioma postanowieniami z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. I SA/Wr 1263/04, 1264/04, 1265/04, 1266/04 i 1267/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargi D. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług odpowiednio za czerwiec, lipiec i październik 1999 r., czerwiec 2000 r. oraz sierpień 2001 r. W identycznie brzmiących uzasadnieniach postanowień podano, że Sąd pismem z 23 sierpnia 2004 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu i przedłożenie pełnomocnictwa procesowego. W dniu 2 września 2004 r. wpłynęła kwota wpisu, jednak nie przesłano wymaganego pełnomocnictwa. W związku z powyższym, pismem z 11 października 2004 r. Sąd zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie braku skargi przez jej podpisanie; pismo to zostało doręczone stronie w trybie art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dacie 2 listopada 2004 r. Jednak strona nie uzupełniła braku skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a więc m.in. zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jednocześnie, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taki odmienny skutek przewidziany jest w odniesieniu do skargi, bowiem zgodnie z art. 58 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. W sprawie będącej przedmiotem orzekania, Sąd zwrócił się do skarżącego z pismem wzywającym do usunięcia braków formalnych skargi, pouczając jednocześnie o skutkach niedopełnienia ww. czynności. Pomimo prawidłowego doręczenia pisma, skarżący nie uzupełnił braków skargi, co czyni koniecznym jej odrzucenie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Od wszystkich tych postanowień D. M. wniósł skargi kasacyjne, w których podniósł te same zarzuty, tzn.: 1/ rażące naruszenie przepisów postępowania mające zasadniczy wpływ na wynik sprawy w postaci art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 § 2 kpa, polegające na odrzuceniu skargi z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym terminie braku formalnego wniesionej skargi poprzez nieprzedłużenie pełnomocnictwa procesowego do występowania w imieniu skarżącego przed WSA, podczas gdy w złożonej skardze pełnomocnik strony powołał się na pełnomocnictwo realnie znajdujące się w aktach sprawy, złożone w toku postępowania administracyjnego, a z którego wynikało upoważnienie do działania w imieniu strony w konkretnej sprawie, tj. wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], obejmujące wszelkie czynności procesowe dotyczące tam zawartego stanu faktycznego oraz prawnego, co czyniło zbędnym dostarczenie drugiego pełnomocnictwa, 2/ obrazę przepisów postępowanie mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającą na przyjęciu, iż skarga nie czyni zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, gdyż nie zawierała podpisu strony ani jej pełnomocnika, podczas gdy skarga została podpisana przez adwokata, działającego w oparciu o ważne umocowanie znajdujące się w aktach sprawy, 3/ obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającą na przyjęciu, iż skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, podczas gdy w niniejszej sprawie brak formalny w postaci braku pełnomocnictwa nie występował, gdyż pełnomocnictwo szczególne znajdowało się w aktach sprawy przekazanych sądowi przez Izbę Skarbową we Wrocławiu. W takich samych uzasadnieniach skarg kasacyjnych podniesiono, że pełnomocnik strony nie nadesłał pełnomocnictwa, do którego złożenia został wezwany, bowiem należycie opłacone i skuteczne umocowanie do działania w imieniu strony w niniejszym postępowaniu znajdowało się w aktach sprawy, przedłożonych Sądowi przez Izbę Skarbową, skoro zatem strona raz udzieliła pełnomocnictwa szczególnego do działania w jej imieniu przez pełnomocnika, nie było podstaw do udzielania go powtórnie. Powołano się także na postanowienie Sądu Najwyższego z 27 września 1989 r., II ARN 29/89. Zdaniem strony skarżącej, nie występował brak formalny, bowiem skarga spełniała wymogi art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd wezwanie z 23 sierpnia 2004 r. w przedmiocie usunięcia braku przez złożenie pełnomocnictwa było wadliwe, a tym samym prawnie bezskuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej nie złożył odpowiedzi na skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 111 § 2 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączył sprawy ze wszystkich wymienionych skarg kasacyjnych (I FSK 334/05, 335/05, 336/05, 337/05 i 338/05) w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Rozpoznając te skargi, Sąd zważył, co następuje: Skargi kasacyjne z braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługują na uwzględnienie. Naruszenia wskazanych w skargach kasacyjnych przepisów postępowania strona skarżąca upatruje w nieistnieniu – w jej ocenie – braku formalnego wniesionych przez nią skarg w postaci niedołączenia pełnomocnictw przez jej pełnomocnika. Stosownie do art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. A przez akta sprawy, o których mowa w tym przepisie, należy rozumieć akta sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ przepisy tej ustawy normują postępowanie sądowe właśnie w sprawach sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których stosuje się przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy ustaw szczególnych (art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Należy zatem odróżnić sprawę administracyjną (czyli prowadzoną i załatwianą przez organy administracji publicznej) od sprawy sądowoadministracyjnej, w której sąd administracyjny nie przejmuje do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej, lecz jedynie dokonuje kontroli załatwienia tej sprawy (administracyjnej) przez organ administracji publicznej. Tak więc, skoro w przepisie art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest mowa o obowiązku dołączenia pełnomocnictwa (lub jego wierzytelnego odpisu) do akt sprawy, to oznacza to obowiązek dołączenia go do akt sprawy sądowoadministracyjnej (prowadzonych przez sąd administracyjny), a nie do akt sprawy administracyjnej (prowadzonych przez organ administracji publicznej), które po zakończeniu postępowania sądowego są zwracane organowi administracji. Wobec tego od obowiązku określonego w art. 37 § 1 i potwierdzonego w art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (stanowiącego, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa) nie zwalnia złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym (do akt administracyjnych); por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 84, B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 120, H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, s. 207. Jeżeli zatem pierwszą czynnością procesową dokonywaną przez pełnomocnika skarżącego jest, jak to miało miejsce w rozpatrywanych sprawach, wniesienie skargi, to – chociaż jest ona składana za pośrednictwem organu administracji – należy dołączyć do niej pełnomocnictwo (lub jego wierzytelny odpis) stosownie do art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nawet wówczas, gdy zostało złożone w postępowaniu administracyjnym. Zaś niedołączenie pełnomocnictwa powinno być traktowane jako brak formalny, powodujący konieczność wezwania pełnomocnika strony do jego usunięcia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi stosownie do art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanych sprawach jest niesporne, że pełnomocnik skarżącego do złożonych skarg nie dołączył pełnomocnictw (ani ich odpisów), informując jedynie, że udzielone mu pełnomocnictwa znajdują się "w aktach sprawy" (czyli w aktach spraw administracyjnych). W związku z powyższym zasadnie przewodniczący wezwał go do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skoro zaś pełnomocnik w podanym terminie nie uzupełnił braku przez złożenie pełnomocnictwa, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego – w świetle wcześniejszych rozważań – za niezasadne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 57 § 1 tej ustawy. Przepis ten w części wstępnej stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, co oznacza, że powinna spełniać wymagania stawiane w art. 46, w tym określony w jego § 3 wymóg dołączenia pełnomocnictwa (lub jego wierzytelnego odpisu – art. 37 § 1). I właśnie nieusunięcie tego braku w terminie stanowiło wystarczającą przyczynę odrzucenia skarg w rozpatrywanych sprawach. Co prawda Wojewódzki Sąd Administracyjny po bezskutecznym wezwaniu pełnomocnika skarżącego do złożenia pełnomocnictwa, wezwał skarżącego do podpisania skarg i odrzucił skargi dopiero po pływie terminu zakreślonego skarżącemu do ich podpisania, wskazując nieuzupełnienia tego braku jako przyczynę odrzucenia skarg, jednakże to ostatnie wezwanie było zupełnie niepotrzebne, gdyż w wypadku złożenia skargi przez pełnomocnika i przez niego podpisanej Sąd powinien ograniczyć się do wezwania o dołączenie pełnomocnictwa skierowanego do osoby określającej siebie jako pełnomocnika skarżącego. Tak więc, mimo błędnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień, że podstawą odrzucenia skarg było nieusunięcie braku formalnego (przez podpisanie skargi) przez skarżącego, a nie braku formalnego w postaci nieprzedłożenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika, zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu (art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto tego rodzaju uchybienie nie może być uznane za naruszenie art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale co najwyżej art. 141 § 4 tego Prawa; zarzut taki nie został jednak postawiony. Natomiast powołane w skargach kasacyjnych w związku z zarzutem naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 przepisy art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczą określenia rodzaju pełnomocnictwa – do prowadzenia poszczególnych spraw (art. 36 pkt 2) i jego zakresu (art. 39). Zaś odrzucenie skarg nastąpiło nie z powodu nieprzedłożenia pełnomocnictwa określonego rodzaju, tylko z powodu nieprzedłożenia żadnego pełnomocnictwa (lub jego odpisu). Z kolei przepis art. 33 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się do pełnomocnictw składanych w postępowaniu administracyjnym (jednakże z wyłączeniem postępowania podatkowego – p. art. 3 § 1 pkt 2 tego Kodeksu; w postępowaniu tym stosuje się odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej – p. art. 1 pkt 3), a nie sądowoadministracyjnym. Dlatego również zarzuty naruszenia tych przepisów należy uznać za niezasadne. Wobec przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska, że w każdym wypadku pełnomocnik skarżącego składający skargę jest obowiązany dołączyć do niej pełnomocnictwo, bez znaczenia pozostaje kwestia zakresu umocowania pełnomocnika w pełnomocnictwie udzielonym w postępowaniu przed organami administracji publicznej, w szczególności co do tego, czy obejmuje ono reprezentowanie skarżącego w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a właśnie tego zagadnienia dotyczyło powołane w skargach kasacyjnych postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1989 r., II ARN 29/89 (OSP 1990, nr 11 - 12, poz. 375). Nie mówiąc nawet o tym, że zostało ono wydane w innym stanie prawnym; nie było wtedy kompleksowej regulacji procedury sądowoadministracyjnej – w niewielkim stopniu regulowały ją przepisy ówczesnego działu VI Kodeksu postępowania administracyjnego, a w zakresie nieuregulowanym były stosowane odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Z powyższych względów na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne.