I SA/Wa 2333/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi [...] w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz strony skarżącej [....] w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1650/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 252/09 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [..] stwierdzono uchybienie terminu do złożenia zażalenia przez [...] sp. z o.o. w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. Organ wskazał, że strona otrzymała postanowienie w dniu [...] września 2008 r., termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu [..] września 2008 r., natomiast zażalenie jest datowane na dzień [...] września 2008 r. i przesłane pocztą w tym samym dniu, o czym świadczy data stempla pocztowego. Oznacza to, że zażalenie złożono po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 252/09 oddalił skargę [...] sp. z o.o. Sąd uznał, że postanowienie dotyczące interesów skarżącej powinno być doręczone w lokalu siedziby strony jako spółki z o.o., będącej jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera bowiem norm obowiązujących w postępowaniu przed sądem powszechnym lub sądem administracyjnym, dających możliwość doręczenia przesyłki sądowej na wskazany adres dla doręczeń. Tym samym prawidłowo organ uznał, że przesłanie postanowienia na adres siedziby spółki jest doręczeniem pod właściwym adresem. Sąd wskazał, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej, a w szczególności spółki prowadzącej działalność gospodarczą, jest przy tym takie zorganizowanie odbioru pism kierowanych do tej spółki, aby odbiór dokonywany był wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności. Nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. W ocenie Sądu nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo działa na podstawie stosownego upoważnienia, a w szczególności, czy upoważnienie to nie zostało ograniczone, cofnięte lub wygasło. Odpowiednie wyjaśnienia organ powinien poczynić w razie ujawnienia się jakichkolwiek okoliczności podważających skuteczność dokonanego doręczenia. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie ujawniły się żadne okoliczności, które mogłyby stwarzać wątpliwości co do skuteczności doręczania skarżącej postanowienia z dnia [...] września 2008 r. Na zaistnienie takich okoliczności nie wskazano również w skardze. Naczelny Sad Administracyjny uwzględniając wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt [...] skargę kasacyjną [...] sp. z o.o. w W. od powyższego wyroku wskazał, że w niniejszej sprawie występują dwa zasadnicze problemy, wymagające analizy a następnie oceny, w aspekcie stawianych przez skarżącą zarzutów w skardze, a następnie w skardze kasacyjnej. Pierwszy z tych problemów dotyczy tego, czy wobec brzmienia art. 45 k.p.a. stanowiącego, że jednostkom organizacyjnym (w tym spółkom jak w niniejszej sprawie) i organizacjom społecznym doręcza się pisma tylko w lokalu ich siedziby i wobec braku w Kodeksie postępowania administracyjnego regulacji analogicznej jaka występuje w przepisach o postępowaniu sądowym i sądowoadministracyjnym, uniemożliwia wskazywanie przez te jednostki tzw. "adresu dla doręczeń". Sąd wskazał, że istotnie jednoznacznie brzmiącego przepisu w tym zakresie w k.p.a. brak. Nie oznacza to jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jednostka organizacyjna jest pozbawiona możliwości korzystania z doręczenia jej pism urzędowych także pod innym, wskazanym przez nią adresem i jest wręcz skazana z woli ustawodawcy na to, że musi zorganizować sobie możliwość odbioru korespondencji w jej siedzibie. NSA zauważył, że strona postępowania administracyjnego ma prawo do ustanowienia pełnomocnika procesowego, przy czym takie pełnomocnictwo może dotyczyć także poszczególnych czynności procesowych. Jedną z takich czynności jest odbiór korespondencji kierowanej do strony. Jeżeli więc strona wskaże adres, pod jaki ma być kierowana do niej korespondencja, to zrozumiałe jest, iż pod tym adresem właśnie czynności odbioru będzie dokonywać upoważniony przez stronę do jej dokonania pełnomocnik. Tak wskazany "adres do doręczeń", a w istocie pełnomocnik do odbioru pism powoduje, że stosuje się art. 40 § 2 k.p.a., co oznacza że pisma doręcza się upoważnionemu do dokonania tej czynności pełnomocnikowi pod wskazanym przez stronę adresem. Kwestionując zresztą możliwość takiej formy doręczania pism stronie skarżącej organ wydający zaskarżone orzeczenie faktycznie z niej korzystał, o czym świadczy materiał zgromadzony w aktach sprawy. Kolejnym problemem – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny - jest prawidłowość doręczenia postanowienia w sytuacji, gdy wprawdzie odbiór korespondencji nastąpił w siedzibie strony skarżącej, jednakże jak to jednoznacznie wynika ze zwrotnego powiadomienia odbioru, czynność tę dokonała osoba prowadząca własną działalność gospodarczą pod określonym adresem i brak jest przy tym jakiejkolwiek wzmianki co do tego, że podjęła się tej czynności w imieniu strony skarżącej i była do tego przez tę stronę upoważniona. Naczelny Sad Administracyjny zarzucił, iż całkowicie nieprawidłowo uznano czynność doręczenia za wywołującą skutki prawne wobec niepotwierdzenia przez osobę odbierającą pismo niezbędnego dla skuteczności doręczenia warunku, to jest działania "w lokalu" siedziby strony oraz działania w ramach udzielonego upoważnienia do odbioru pisma (art. 45 k.p.a. w zw. z art. 46 k.p.a.). W takiej sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, jak też gdyby strona nie wskazała tzw. "adresu dla doręczeń", czyli pełnomocnika pod określonym adresem do dokonania tej czynności, właściwym było awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [..] września 2008 r. nr [...] naruszają prawo. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1650/09 uznał, że do doręczeń pism jednostce organizacyjnej stosuje się art. 40 § 2 k.p.a. w ten sposób, że pisma doręcza się upoważnionemu do dokonania tej czynności pełnomocnikowi pod wskazanym przez stronę adresem. Skoro bowiem pełnomocnictwo może dotyczyć poszczególnych czynności procesowych, jedną z takich czynności jest odbiór korespondencji kierowanej do strony. Jeżeli więc strona wskaże adres, pod jaki ma być kierowana do niej korespondencja, to pod tym adresem właśnie czynności odbioru będzie dokonywać upoważniony przez stronę do jej dokonania pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że w rozpoznawanej sprawie korespondencję odebrała osoba prowadząca własną działalność gospodarczą pod określonym adresem w siedzibie skarżącej spółki, jednakże nie ustalono, czy podjęła się tej czynności w imieniu strony skarżącej i była do tego upoważniona. To spowodowało, że nieprawidłowo uznano czynność doręczenia za wywołującą skutki prawne. Wobec powyższego uznać należy, że organy orzekające w sprawie uznając, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu naruszyły przepisy art. 40 § 2, art. 45 w związku z art. 46 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § pkt lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.