II OSK 824/11

Dnia 10 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 770/10 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w oddalił skargę M.W. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Końskie z dnia [...] września 2010 r., orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego, z lokalu położonego przy ul. [...] w [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2010 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W trakcie postępowania ustalono, że powodem opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu był konflikt rodzinny między byłymi małżonkami (małżeństwo zostało rozwiązane wyrokiem z dnia 29 lipca 1997 r.). Powyższy fakt potwierdził skarżący, który podczas rozprawy administracyjnej oświadczył, że posiada dwa lokale i nie może jednoznacznie wskazać, w którym lokalu koncentruje swoje centrum życiowe, bowiem przebywa po kilka dni zarówno w przedmiotowym lokalu jak i w lokalu w miejscowości [...] 21. W ocenie organu, skarżący skoncentrował swoje życie w drugim z lokali, tam też znajdują się jego rzeczy, a także zwierzęta, którymi zajmuje się na co dzień. Natomiast do miejsca stałego zameldowania przyjeżdża wyłącznie w odwiedziny do córki. Nigdy nie nocuje w spornym mieszkaniu. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący zarzucając, że w toku postępowania uwzględniono jedynie zeznania świadków, z którymi pozostaje w konflikcie. Oddalając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że pod pojęciem "miejsca stałego pobytu" rozumieć należy lokal, w którym osoba fizyczna stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, podejmuje wizyty członków rodziny i znajomych. W sytuacji, gdy ktoś opuszcza swoje miejsce stałego pobytu, czyli przestaje w nim przebywać, a nie zgłasza powyższego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, zachodzą przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W ocenie Sądu I instancji, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ prawidłowo ustalił, iż skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego zameldowania. Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność ta została w pewien sposób potwierdzona także przez córkę skarżącego oraz samego skarżącego, pomijając nawet zeznania K.W. i H.S. i G.F. Z zeznań skarżącego wynika bowiem, że w domu w miejscowości Przybyszowy posiada podstawowe meble i sprzęt, trzyma 3 psy i 4 kury, a działkę, na której posadowiony jest dom, uprawia. Natomiast w przedmiotowym lokalu ma jedynie "trochę własnych rzeczy osobistych". Z kolei córka skarżącego zeznała, że jej matka do 2009 r. zamieszkiwała wraz z ojcem w domu w [...] i że córka także razem z nimi tam zamieszkiwała w latach 2002 – 2005. Zeznania te korespondują z zeznaniami byłej żony skarżącego, potwierdzającej, że od 1998 r. do sierpnia 2009 r. mieszkała wraz z byłym mężem w miejscowości [...], lecz są natomiast w sprzeczności z twierdzeniem skarżącego, że nieprzerwanie od 1979 r. zamieszkiwał on w przedmiotowym lokalu i że dom w miejscowości [...] nie spełnia podstawowych wymogów mieszkaniowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na przyjęciu, że w sprawie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały błędnie sformułowane, bowiem oczywistym jest, że nie może dojść do jednoczesnego niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji. Po drugie, podkreślić trzeba, że będąc związanym podstawami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał skargę kasacyjną tylko w zakresie, w jakim umożliwiał to zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa więc przesłanki, po spełnieniu których właściwy organ gminy, w tym przypadku Burmistrz Miasta i Gminy Końskie, może orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Aby było to możliwe, organ gminy musi ustalić, że strona w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce swojego zamieszkania, opuszczenie to trwało ponad 3 miesiące, a strona nie wymeldowała się. Dla takiego ustalenia konieczne jest przeprowadzenie pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego, zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, przede wszystkim zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji dokonał oceny zgodności z prawem zastosowania przez organy administracji orzekające w sprawie, wskazanych wyżej przepisów, a wobec braku wskazania tych przepisów jako podstawy skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny zakwestionować stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wyrażonego w tym zakresie. Z tej też przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do rozpoznania argumentów skargi kasacyjnej dotyczących wadliwego, w ocenie autora skargi kasacyjnej, ustalenia stanu faktycznego sprawy, skoro argumenty te nie zostały powiązane z właściwie skonstruowanym zarzutem naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Po trzecie, nie ulega wątpliwości, że ustalony i niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, pozwalał na przyjęcie stwierdzenia, że skarżący opuścił, na dłużej niż 3 miesiące, miejsce stałego pobytu w lokalu położonym przy ul. [...] 2 w Końskich i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak już wyżej wskazano, spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Po czwarte, podkreślić należy, że decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Oznacza to, że skarżący będąc wymeldowanym z przedmiotowego lokalu nadal pozostaje jego właścicielem, a do ewentualnych zmian w tym zakresie doprowadzić może jedynie orzeczenie właściwego sądu powszechnego bądź zbycie nieruchomości przez stronę. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1 2