I FZ 350/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 15/11 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg I. Sp. z o.o. w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 października 2010 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. 1. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 15/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, odmówił doradcy podatkowemu P. Z. przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. 2. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie niniejszej oddalił skargi I. Sp. z o.o. w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 października 2010r. W punkcie drugim tego wyroku Sąd przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz doradcy podatkowego P.Z. kwotę 17.797 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu, w tym kwotę 3.312 złotych tytułem podatku od towarów i usług. W dniu 19 sierpnia 2011r. pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy P. Z. złożył w WSA w Kielcach opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Jednocześnie pełnomocnik złożył wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wnosząc o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 7.200,00 zł oraz podatku od towarów i usług w wysokości 1.656,00 zł, oświadczając, iż wyżej wymienione koszty w całości nie zostały opłacone. Sąd pierwszej instancji przywołując art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011r. Nr 31, poz. 153), (dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości) uznał, że rola doradcy podatkowego - jako pełnomocnika ustanowionego z urzędu, przy sporządzaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, była w niniejszej sprawie znikoma. Sporządzając to pismo pełnomocnik ograniczył się do skopiowania tożsamej opinii złożonej w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 10/11. Pisma te różnią się tylko podaną w nagłówku sygnaturą akt sprawy oraz przedmiotem skarg objętych wyrokiem. Przy czym za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Ke 10/11 pełnomocnik został wynagrodzony przyznaniem mu kwoty w wysokości 7.490,70 zł. Z tych przyczyn zdaniem Sądu nie można było uznać, aby w sprawie I SA/Ke 15/11 pełnomocnik wykonał jakiekolwiek czynności procesowe, które wymagały zapoznania się z istotą sprawy, gdyż stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy był identyczny jak w sprawie I SA/Ke 10/11 a różnił się jedynie innym okresem zaskarżonych decyzji. Wkład pracy przy sporządzaniu opinii miał charakter tylko techniczny a i ten należy ocenić jako nikły. W tych okolicznościach nie uzasadniało to przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia, o którym mowa w rozporządzeniu. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucono naruszenie art. 250 u.p.p.s.a. w zw. z art. 41b ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym w zw. z par 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z par 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W uzasadnieniu środka zaskarżenia żalący podkreślił, że sporządzenie skargi kasacyjnej lub opinia o braku podstaw do wniesienia skargi to nie jedyne czynności, jakie uzasadniają przyznanie doradcy wynagrodzenia i że ich sporządzenie stanowi jedyny wkład pracy pełnomocnika. Ponadto, w sprawie zostały wydane dwa wyroku i stwierdzenie, że uzasadnienie w sprawie niniejszej jest niemal kopia tego ze sprawy I SA/Ke 10/11 wymagało zapoznania się z nim. W procesie badania dopuszczalności nie można było poprzestać na stwierdzeniu tej identyczności, albowiem poszczególne elementy stanu faktycznego w sprawie różniły się. Opinia, którą poznał sąd choć w swej istocie podobna do sporządzonej w innej sprawie nie jest jednak jej kopią. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę zarzuty zażalenia można w sprawie zakreślić kwestię sporną. Jej istotą jest to, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo, w oparciu o art. 250 u.p.p.s.a. w zw. z par 2 ust. 1 rozporządzenia, odmówił doradcy podatkowemu wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W sporze tym rację należy przyznać stronie żalącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przywołując art. 250 u.p.p.s.a w zw. z par 2 ust. 1 rozporządzenia pominął znaczenie następnych regulacji przedmiotowego rozporządzenia. Prawdą jest jak to podniósł Sąd, że w myśl par 2 ust. 1 zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Z ust. 2 par 2 rozporządzenia wynika jednak, że podstawę zasądzenia wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, stanowią kwoty określone w § 3. Wynagrodzenie to nie może być wyższe niż sześciokrotna kwota określona w § 3 ani nie może przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Dokonując analizy przywołanych regulacji, zwrócić należy uwagę, że w ust. 2 par 2 mowa jest o podstawie zasądzenia wynagrodzenia, którą stanowią kwoty określone w par 3. Zdanie drugie ust. 2 par 2 rozporządzenia mówi o możliwości podwyższenia wysokości kwot określonych w par 3. Z regulacji tych nie wynika aby Sąd zasądzając wynagrodzenie miał możliwość zasądzenia go poniżej wskazanych kwot. Podobnie wskazywano już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Tut. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2011r., sygn. akt I FZ 75/11, gdzie podniesiono, że uznanie, iż zasądzenie wynagrodzenia poniżej wskazanej podstawy jest możliwe (oczywiście pomijamy wprost wskazany szczególny przypadek limitowany wartością przedmiotu sprawy) prowadziłoby do wniosku, że zdanie pierwsze w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2011 r. pozbawione zostaje normatywnego znaczenia. W takim bowiem przypadku dla określenia ram wynagrodzenia wystarczające byłoby samo zdanie drugie § 2 ust. 2, statuujące maksymalną wysokość wynagrodzenia (górny pułap), gdyż ustalenie kwoty niższej następowałoby wprost według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1. [...] Za niemożnością zasądzania wynagrodzenia poniżej kwot wyszczególnionych w § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 2011 r. przemawiają również brzmienia zawartych w nich wstępów do wyliczeń. Prawodawca wskazując na wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym zarówno w pierwszej (ust. 1), jak i w drugiej instancji (ust. 2) użył formy czasownikowej "wynosi". Ni mniej ni więcej oznacza to, że wynagrodzenie ma odpowiadać wartościom kwotowym wskazanym w tych przepisach, ma się z nimi równać. Nie ma zatem możliwości zejścia poniżej ich poziomu. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynagrodzenie doradcy podatkowego określone w § 3 rozporządzenia z 2011 r. należy uznać za wynagrodzenie minimalne, które przy zasądzaniu przez sąd kosztów zastępstwa prawnego nie poddaje się obniżeniu według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Nie ma bowiem żadnych usprawiedliwionych racji przemawiających za tym, aby tylko z uwagi na nie posłużenie się zwrotem "stawki minimalne", jak uczyniono to w przepisach dotyczących kosztów zasądzanych dla adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych, przymiotu takiego im nie nadawać. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu w zakresie należnej za tę pomoc opłaty, ustalane są przez odwołanie się do kwot wynagrodzenia określonych w § 3 ze wskazaniem tylko ich górnej granicy na poziomie 150% tych kwot. W tym przypadku stwierdzić zatem należy, że ta sama zasada dotyczy zasądzania na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2011 r. opłaty z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu W sytuacji zatem, gdy w sprawie, jak to podniósł żalący, została sporządzona przez pełnomocnika strony opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej za której to sporządzenie par 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przewiduje wynagrodzenie, to Sąd pierwszej instancji odmawiając przyznania stosownego wynagrodzenia postąpił wbrew omówionym wyżej regulacjom. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.