II OSK 1204/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz /spr. / Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 52/10 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną II OSK 1204 / 10 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi T. Z. uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku nie stwierdził u T. Z. choroby zawodowej: chorób układu wzrokowego wywołanych czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi, wymienionych w pozycji 25 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Wydając powyższą decyzję organ I instancji oparł się na orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2008 r. oraz orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 30 maja 2008 r., a także ocenie narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 29 lipca 2008 r. Organ stwierdził, że wskazane orzeczenia lekarskie zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami, których wynik nie pozwalał na rozpoznanie u strony choroby zawodowej, o której mowa w pozycji 25 ww. wykazu chorób zawodowych. W ocenie organu warunki pracy nie mogły też stwarzać możliwości powstania choroby zawodowej u strony. Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu T. Z. wniosła I. Z. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku na podstawie art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione jednostki medyczne. Ponieważ jednostki te nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, tym samym nie została spełniona jedna z przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej. Skargę na powyższą decyzję złożył T. Z. W skardze podniesiono, że stan zdrowia skarżącego ciągle się pogarsza i wymaga on pomocy przy codziennych czynnościach. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 26 października 2009 r. skarżący zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy spowodowane niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę wskazał na treść art. 145 a § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w razie wystąpienia którejś z przesłanek art. 145 § 1 pkt 1- 8 i art. 145a § 1 k.p.a. obowiązany jest uchylić wydane w sprawie rozstrzygnięcie, "chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub 2 k.p.a.". Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740), którym orzeczono o niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd stwierdził, że na skutek tego orzeczenia ww. rozporządzenie utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. Skoro w przedmiotowej sprawie organy obu instancji, wydając decyzje, oparły swoje rozstrzygnięcia m.in. na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., to z przedstawionego wyżej względu zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, a więc na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2008 r. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, organy administracji w tej sytuacji będą miały możliwość ponownej wnikliwej analizy sytuacji faktycznej strony skarżącej i rozpoznania sprawy w oparciu o obowiązujący stan normatywny, tj. z zastosowaniem przepisów rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A. w G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit b p.p.s.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż "w sprawie nie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca wznowienie postępowania, a w konsekwencji, że nie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia"; 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd oceny stanowiska organów inspekcji sanitarnej pod względem zgodności z prawem. Jak wskazano w kasacji powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit b p.p.s.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż "w sprawie nie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca wznowienia postępowania," spowodowało wydanie nieprawidłowego orzeczenia uchylającego decyzję administracyjną. Natomiast naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., polegające na nie dokonaniu przez Sąd oceny stanowiska organów pod względem zgodności z prawem, zdaniem strony wnoszącej kasację, utrudnia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji, a skarżącej skuteczną obronę swych praw. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przytoczyła treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz przyznała, iż pozytywna przesłanka warunkująca wznowienie postępowania wystąpiła w przedmiotowej sprawie ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostały wydane decyzje. Jednakże w ocenie skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, iż w sprawie nie zaszły okoliczności przewidziane w art. 146 § 2 k.p.a., tzn. okoliczności nakazujące uznać, że w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Obecnie, bowiem obowiązujące rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. nie różni się w treści w znacznym stopniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając w granicach określonych art. 183 § 1 p.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną, za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zauważyć przy tym trzeba, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie kwestionowano, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła pozytywna przesłanka do wznowienia postępowania ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. Zawartą w skarżonym wyroku ocenę Sądu pierwszej instancji zakwestionowano o tyle, że nie uwzględniała ona wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 146 § 2 k.p.a. Odnosząc się do tak przedstawionego problemu, stwierdzić przede wszystkim należało, iż ostatni z wymienionych przepisów wprowadza przesłankę negatywną, ograniczającą dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, a mianowicie nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej decyzji administracyjnej. Argumentacja skargi kasacyjnej, a także uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji zupełnie pomija jednak kwestię, iż przepis ten ma zastosowanie dopiero po przeprowadzeniu postępowania, którego wznowienie następuje w drodze wydania odpowiedniego postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Przesłanka z art. 146 § 2 k.p.a. obejmuje, bowiem tylko sytuacje, gdy organ prowadząc postępowanie w trybie wznowieniowym ponownie dokonuje rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak (w:) Komentarz 10, 2009, s. 537). Zważywszy na powyższe nie można w warunkach niniejszej sprawy mówić o możliwości zastosowania treści dyspozycji art. 146 § 2 k.p.a., bowiem rozpoznawana sprawa prowadzona jest w tak zwanym trybie zwykłym. W razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu, właśnie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., gdyż dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego. Przedstawione wyżej względy oznaczają, iż wbrew opinii wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku możliwość zastosowania jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w przypadku wystąpienia którejkolwiek z podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 i art. 145 k.p.a.) nie jest ograniczona warunkiem, o jakim mowa w art. 146 § 2 k.p.a., bowiem Sąd administracyjny nie jest upoważniony w uwarunkowaniach zaistniałych w niniejszej sprawie do badania możliwości wystąpienia tej okoliczności. Odmienna interpretacja oznaczałaby konieczność przeprowadzenia przez sąd administracyjny postępowania wznowieniowego, tak jak czynią to organy, co jest już z założenia sprzeczne z zakresem sprawowanej przez ten sąd kontroli (art. 3 § 2 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.). Do tego zresztą również sprowadzała się argumentacja przytoczona przez skarżącą Spółkę, która szeroko odnosząc się do wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich oraz porównując zmiany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., starała się wywieść, iż zarówno uchylone zaskarżonym wyrokiem decyzje administracyjne, jak i decyzje administracyjne, które zostaną wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy, będą tożsame. Wyraźnie podkreślić, zatem w tym względzie należało, że sąd administracyjny nie może antycypować wyników przyszłego postępowania, bowiem w tym zakresie w sposób nieuprawniony wkraczałby w sferę uprawnień organów administracyjnych. W związku z powyższym za zasadny należało uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 146 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji rozważał możliwość ograniczenia zastosowania podstaw uchylenia skarżonej decyzji. Wobec nie zakwestionowania faktu wystąpienia przesłanki wznowieniowej, nie można było uznać, iż powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a zatem nie mogło ono wywołać oczekiwanego przez stronę wnoszącą kasację skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Za pozbawiony zasadności uznać trzeba zarzut naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., polegający zdaniem strony wnoszącej kasację na "nie dokonaniu przez Sąd oceny stanowiska organów pod względem zgodności z prawem, co utrudnia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji, a skarżącemu skuteczną obroną swych praw". Stwierdzić trzeba, że tak sformułowany zarzut pozostawał w całkowitym oderwaniu od tego, co stanowiło podstawę prawną uchylenia wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji. Skoro, bowiem decyzje te zostały wydane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., których konstytucyjność została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, to tylko ta okoliczność była badana przez Sąd pierwszej instancji i tylko w tym zakresie można było zakwestionować legalność wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Sąd, zatem prawidłowo zlecił organowi I instancji ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie nowego, obowiązującego stanu normatywnego i po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji faktycznej sprawy. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną stwierdzając, że zaskarżony wyrok mimo błędnego częściowo i omówionego wyżej uzasadnienia odpowiada prawu.