II SA/Po 707/10
WyrokWSA w Poznaniu2011-02-11
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Maria Kwiecińska, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności dotycząca oceny ryzyka zawodowego, może być uznana za prawidłową, jeśli nie zawiera wystarczająco skonkretyzowanego uzasadnienia wskazującego na sposób realizacji nałożonych obowiązków?Ratio decidendi
Sąd uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nakazu uwzględnienia w ocenie ryzyka zawodowego określonych elementów, uznając, że organ nie przedstawił wystarczająco skonkretyzowanego uzasadnienia sposobu realizacji nałożonych obowiązków. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że ustalenia organów dotyczące niewłaściwego używania pojemników i śmieciarki do transportu gruzu oraz braku informacji dla pracowników o masie i środku ciężkości ładunku były prawidłowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, która nakazywała m.in. wstrzymanie eksploatacji pojemników i śmieciarki używanych do transportu gruzu, zapewnienie pracownikom informacji o masie ładunku oraz uwzględnienie określonych elementów w ocenie ryzyka zawodowego. Skarżący kwestionował zasadność większości nakazów, twierdząc, że przestrzega przepisów. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy większość decyzji organu I instancji, uchylając jedynie punkt dotyczący zapewnienia płynów w pojemnikach i nakazując ich uzupełnienie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą nakazu uwzględnienia w ocenie ryzyka zawodowego określonych elementów, a w pozostałym zakresie oddalił skargę. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" A. B. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień i wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń; I. uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje ona w mocy decyzję Nr 4 zawartą w nakazie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. – Oddział w K. z dnia (...) Nr (...), II. oddala skargę w pozostałym zakresie, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w zakresie wskazanym w punkcie I wyroku, IV. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz skarżącego kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ M. Kwiecińska
Decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r., nr (...), Okręgowy Inspektorat Pracy w Poznaniu Oddział w K., nakazał A. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "A" A. B., na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 ze zm.), po przeprowadzeniu w dniach 06 kwietnia 2010 r. – 20 czerwca 2010 r. kontroli: 1) natychmiastowe wstrzymanie eksploatacji pojemników metalowych na kółkach PA-1100 ( poj. 1,1 m3) stosowanych do ręcznego przemieszczania gruzu, przy jego załadunku i odbiorze śmieciarką MEDIUM Ekopres; 2) natychmiastowe zaprzestanie stosowanie śmieciarki samochodowej MEDIUM Ekopres do wywożenia gruzu; 3) zapewnienie do 30 lipca 2010 r. pracownikom wykonującym ręczne prace transportowe przy użyciu pojemników na kołach (PA-1100) informacje dotyczące przemieszczanego przedmiotu (ładunku), w szczególności jego masy i położenia jego środka; 4) uwzględnienie do dnia 20 lipca 2010 r. w ocenie ryzyka zawodowego: masy przemieszczanego przedmiotu, jego rodzaju i położenie środka ciężkości, warunków środowiska pracy, w tym w szczególności temperatury i wilgotności powietrza oraz poziomu czynników szkodliwych dla zdrowia, organizacji pracy, w tym stosowanych sposobów wykonywania pracy, indywidualnych predyspozycji pracownika, takich jak sprawność fizyczna, wiek i stan zdrowia; 5) natychmiastowe zapewnienie w pojazdach do transportu odpadów (w śmieciarkach) pojemniki z solą fizjologiczną lub wodą destylowaną oraz pojemników z czystą wodą.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że nakazy powyższe stanowią rezultat ustaleń zawartych w protokole przeprowadzonej w dniach (...) kwietnia 2010 r. – (...) czerwca 2010 r. kontroli "A" A. B. oraz uzyskanych wówczas dokumentów: protokołu z ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy J. W. (protokół nr (...)), deklaracji zgodności producenta pojemników na kołach PA-1100, instrukcji bezpieczeństwa pracy przy załadunku odpadów stałych na terenie obsługiwanym przez "A", instrukcji śmieciarki MEDIUM "Ekopres" uczestniczącej w odbieraniu gruzu w dniu wypadku J. W. oraz oceny ryzyka zawodowego sporządzonej przez D. P.
Obowiązek natychmiastowego wstrzymania eksploatacji pojemników metalowych na kółkach PA-1100 (poj. 1,1 m3) stosowanych do ręcznego przemieszczania gruzu, przy jego załadunku i odbiorze śmieciarką MEDIUM Ekopres wynikał z dokonanych przez organ ustaleń, iż rozmiary pojemników oraz ciężar właściwy gruzu powoduje, że przy ręcznym transporcie zespołowym, wykonywanym przez pracowników "A", przekraczane są dopuszczalne wartości ładunków przemieszczanych ręcznie, wskazanych w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 26, poz. 313 ze zm.), co zgodnie z zapisem § 63 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), jest praktyką niedopuszczalną. Co więcej, stosowanie pojemników PA-1100 do gromadzenia i transportu gruzu o ciężarze właściwym znacznie wyższym niż dla odpadów komunalnych, powoduje przekroczenie dopuszczalnej nośności środka transportowego (pojemnika), co jest niezgodne z § 64 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś samo używanie pojemników przeznaczonych na odpady komunalne do odbioru gruzu, narusza wymóg określony § 51 ust. 2 powyższego rozporządzenia.
Zobowiązanie "A" A. B. do natychmiastowego zaprzestania stosowania śmieciarki samochodowej MEDIUM Ekopres do wywożenia gruzu wynika z podjętych ustaleń, iż zgodnie z zapisem ust. 3 przedłożonej instrukcji obsługi śmieciarki Ekopres pt. "Zakres zastosowania i użytkowania zgodnie z przeznaczeniem", śmieciarkę samochodową Ekopres wolno stosować tylko zgodnie z przeznaczeniem tj. do wywożenia odpadów z gospodarstw domowych, odpadów objętościowych, jak również odpadów z rzemiosła i przemysłu podobnych do odpadów z gospodarstw domowych. Ponadto uwzględniając ciężar właściwy gruzu budowlanego zawarty w normach technicznych, masa normalnie załadowanego pojemnika PA-1100 stosowanego do jego odbioru przekracza dopuszczalny udźwig urządzenia załadunkowego śmieciarki Ekopres. Tym samym mając na względzie treść § 51 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wskazujący, że eksploatacja maszyn powinna odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno ruchowej, należało orzec jak w sentencji.
Nie zapewnienie pracownikom wykonującym ręczne prace transportowe przy użyciu pojemników na kołach PA-1100, informacji dotyczących przemieszczanego przedmiotu, w szczególności: jego masy i położenia jego środka ciężkości, naruszyło natomiast § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych.
Ponadto, wbrew § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, w przedłożonej ocenie ryzyka zawodowego nie uwzględniono: masy przemieszczanego przedmiotu, jego rodzaju i położenia środka ciężkości, warunków środowiska pracy, w tym w szczególności temperatury i wilgotności powietrza oraz poziomu czynników szkodliwych dla zdrowia, organizacji pracy, w tym stosowanych sposobów wykonywania pracy oraz indywidualnych predyspozycji pracownika, takich jak sprawność fizyczna, wiek i stan zdrowia.
Organ wskazał również, że w pojemnikach znajdujących się na wyposażeniu pojazdów do transportu odpadów nie zapewniono pracownikom soli fizjologicznej lub wody destylowanej oraz czystej wody, co jest niezgodne z § 28 pkt. 2 i pkt. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi (Dz. U. z 2009 r. Nr 104, poz. 868).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A" A. B. zarzucając mu sprzeczność ustaleń faktycznych będących podstawą wydania zaskarżonego nakazu z dokumentacja zgromadzoną w sprawie, które dowodzi istnienia odmiennych ustaleń faktycznych skutkujących uchyleniem nakazu. W opinii skarżącego nakazy określone w pkt. 1, 2, 3 i 5 decyzji z dnia (...) czerwca 2010 r. są całkowicie niesłuszne, bowiem założenia w nich przewidziane są aktualnie realizowane. Podkreślono, że kontenery PA-1100 nie mogły być przeładowane powyżej 680 kg, bowiem ich parametry techniczne nie pozwoliły by podnieść kontenera o wadze powyżej 700 kg, a przyjęta w protokole kontroli waga około 2200 kg jest niemożliwa do uzyskania. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu I instancji, śmieciarka MEDIUM Ekopres nigdy nie była wykorzystywana do wywozu gruzu, lecz jedynie do odbioru odpadów z gospodarstw domowych, odpadów objętościowych oraz odpadów z rzemiosła i przemysłu podobnych do odpadów domowych. Podczas dokonywaniu wywozu śmieci w dniu (...) marca 2010 r., podczas którego doszło do wypadku przy pracy, w kontenerze mógł się znaleźć element odpadu z przemysłu, co nie zmienia struktury odbieranych nieczystości. Nakazy określone w pkt. 3 i 4 kwestionowanej decyzji uznać należy zdaniem skarżącego za całkowicie bezzasadne, gdyż każdy z pracowników uzyskał przeszkolenie, co do sposobu toczenia pojemników. Wskazano, że przedsiębiorca nie może ponosić ujemnych konsekwencji działań swoich klientów oraz podniesiono, że w ramach prowadzonego wywozu nieczystości nie jest możliwe analizowanie, czy dany pojemnik jest pełen gruzu czy innych substancji. Odnosząc się natomiast do nakazu określonego w pkt. 5 decyzji wskazano, że w pojazdach znajdowały się niezbędne pojemniki na wodę, które, jak wyjaśniono w protokole kontroli, są uzupełnianie każdorazowo przed wyjazdem auta do pracy. Ponadto w samochodach znajdują się zbiorniczki do mydła bądź środków bakteriobójczych, które również są uzupełniane.
Decyzją z dnia (...) lipca 2010 r., nr (...), Okręgowy Inspektor Pracy w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 czerwca 2010 r. w pkt. 1, 2, 3, i 4 oraz uchylił powyższą decyzję w pkt. 5 i na podstawie art. 207 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz § 28 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dn. 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi nakazał natychmiast zapewnić w pojemnikach zainstalowanych w pojazdach do transportu odpadów (w śmieciarkach) roztwór soli fizjologicznej lub wodę destylowaną oraz czystą wodę.
W treści uzasadnienia przytoczono treść rozstrzygnięcia organu I instancji, a następnie wskazano, że jak wynika z treści odwołania przedsiębiorca co do części decyzji nie kwestionuje samych obowiązków, które zostały nałożone decyzjami inspektora pracy, podważając jedynie konieczność wydania nakazu w tym zakresie z uwagi na przestrzeganie tych obowiązków, w części natomiast podważa zasadność samych decyzji twierdząc, że nie ma konieczności wykonywać obowiązków wymienionych w decyzjach nr 3 i 4.
Zdaniem organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wbrew stanowisku przedsiębiorcy, pojemniki typu PA-1100 były świadomie wykorzystywane do gromadzenia i usuwania gruzu. Wskazują na to zarówno okoliczności wypadku jakiemu uległ w dniu (...) marca 2010 r. pracownik J. W., jak i dokumentacja fotograficzna – na pojemniku wyraźnie został umieszczony napis "gruz". Z uwagi na fakt, iż pojemniki powyższe nie mogą być użytkowane w taki sposób, jak w zakładzie odwołującego, co wynika zarówno z dokumentacji producenta wózków oraz przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, niezbędne stało się wydania nakazu, o jakim mowa w pkt. 1 decyzji z dnia (...) czerwca 2010 r. Dodatkowo wskazano, że przyjęte w obliczeniach wartości wywożonego gruzu stanowiły uśredniony jego ciężar, uwzględniający jego różnorodność. Następnie wskazano, że nie budzi również wątpliwości organu, że śmieciarka MEDIUM Ekopres była wykorzystywana wbrew jej instrukcji użytkowania.
Odnosząc się do nałożonego obowiązku informowania pracowników oraz uwzględniania w ocenie ryzyka zawodowego stosownych elementów, podkreślono, że skarżący nie wskazał dlaczego je kwestionuje. Zdaniem organu II instancji poczynione ustalenia wskazują, że pomimo obowiązków określonych w § 4 ust. 1 oraz w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych przedsiębiorca zaniechał ich realizacji. Równocześnie organ, mając na względzie, iż jak wynika z protokołu kontroli pojemniki na sól fizjologiczną lub wodę destylowaną oraz na czystą wodę znajdowały się w samochodach, lecz były puste, konieczna stała się zmiana pkt. 5 decyzji z dnia (...)czerwca 2010 r.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A" A. B. podtrzymując zarzuty zaprezentowane w treści odwołania od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji – nakazu w sprawie stwierdzonych naruszeń przepisów prawa pracy (w tym więc również przepisów regulujących bezpieczeństwo i higienę pracy) stanowi art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589). Zgodnie z tym przepisem w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione między innymi do:
– nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 11 pkt 1);
– nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn u urządzeń w sytuacji gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Podstawową zatem przesłanką umożliwiającą wydanie nakazu jest stwierdzenie naruszenia przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy.
Oceniając w tym aspekcie treść zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, iż w punkcie 4 nakazu nałożono na skarżącego obowiązek uwzględnienia w ocenie ryzyka zawodowego:
– masy przemieszczanego przedmiotu, jego rodzaju i położenia środka ciężkości,
– warunków środowiska pracy, w tym w szczególności temperatury i wilgotności powietrza oraz poziomu czynników szkodliwych dla zdrowia;
– organizacji pracy, w tym stosownych sposobów wykonywania pracy;
– indywidualnych predyspozycji pracownika, takich jak sprawność fizyczna, wiek i stan zdrowia.
Nałożone obowiązki stanowią powtórzenie przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polacy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz.U. Nr 26, poz. 313 ze zm.). Samo jednakże wskazanie podstawy prawnej i zacytowanie treści stosownego przepisu nie może być jednakże uznane za wystarczające dla przyjęcia, że doszło do konkretnych uchybień i nie może zastępować opisu i oceny stwierdzonego uchybienia oraz wydania zaleceń skonkretyzowanych i adekwatnych do stwierdzonego uchybienia.
W niniejszym przypadku zdaniem organu podstawą do nałożenia tego obowiązku były braki w przedłożonej w trakcie kontroli karcie oceny ryzyka zawodowego, w której nie uwzględniono wskazanych w cytowanym przepisie elementów.
Zarówno jednakże decyzja organu I instancji, jak i organu odwoławczego nie zawiera szerszego uzasadnienia wskazującego w jaki sposób i w jakiej formie treść powołanego przepisu winna znaleźć odzwierciedlenie w organizacji pracy skarżącego i w dokumentacji, którą zgodnie z przepisami prawa pracy winien pracodawca posiadać, w szczególności w zakwestionowanej karcie oceny ryzyka zawodowego.
W przedłożonej przez skarżącego karcie oceny w punkcie 4 ujęto ryzyka związane z przeciążeniem układu ruchu oraz przygnieceniem, a jako działania profilaktyczne wskazano m.in. odpowiednią organizację pracy i dodatkowe szkolenia z zakresy wykonywania ręcznych prac transportowych. Równocześnie jednak z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, czy w trakcie prowadzonej kontroli organ próbował ustalić, czy wyżej wskazane działania profilaktyczne (szkolenia, właściwa organizacja pracy w zakresie transportu ręcznego) były u skarżącego wdrażane, czy też nie.
Z treści powołanego przepisu § 4 rozporządzenia, nakładającego na pracodawcę obowiązek oceny ryzyka zawodowego w szczególności biorąc pod uwagę:
– masę przemieszczanego przedmiotu, jego rodzaj i położenie środka ciężkości;
– warunki środowiska pracy, w tym w szczególności temperaturę i wilgotność powietrza oraz poziomu czynników szkodliwych dla zdrowia;
– organizację pracy, w tym stosowane sposoby wykonania pracy;
– indywidualne predyspozycje pracownika takie jak : stan zdrowia, wiek, prawność fizyczna
wynika po pierwsze, że nie jest to katalog zamknięty, a ponadto przepis nie określa, w jakiej formie ta ocena ryzyka zawodowego winna być udokumentowana.
Wskazując na kartę oceny ryzyka organ winien zatem określić, które obowiązki i w jaki sposób powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji związanej z przestrzeganiem przepisów prawa pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, którą pracodawca zobowiązany jest posiadać i to uwzględniając konkretne warunki kontrolowanego zakładu pracy. Nie może tego zastąpić przytoczenie jedynie treści przepisu z ogólnym powołaniem, że obowiązki wynikające z tego przepisu nie są realizowane.
Pracodawca otrzymując nakaz powinien dokładnie znać swoje uchybienia i konkretne obowiązki na niego nałożone oraz sposób w jaki ma je realizować. Wynika to zarówno z treści art. 11 ustawy, jak i (skoro nakaz stanowi decyzję administracyjną) art. 107 § 3 kpa, który to przepis szczegółowo określa elementy, jakie winno zawierać uzasadnienie decyzji administracyjnej.
Jeżeli chodzi o nałożenie wskazanych w punkcie 4 nakazu obowiązków, elementów tych zabrakło. W tej mierze zatem zarzuty skargi należało uznać za uzasadnione.
Przechodząc do kolejnych nakazów zawartych w decyzji organu I instancji należy wskazać, że wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącego, zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, iż kontenery stosowane przez skarżącego, jak również pojazd do przewozu nieczystości – śmieciarka Medium Ekopres – używane były do przewozu i załadunku również gruzu.
Ustalenia w tym zakresie zostały dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej u skarżącego w czerwcu 2010 r. w związku z wypadkiem, jakiemu uległ pracownik skarżącego J. W.
Z treści protokołu sporządzonego na okoliczność dokonanej kontroli wynika, że stosowane przez skarżącego kontenery służyły między innymi do załadunku odpadów budowlanych (gruzu) i taka sytuacja miała miejsce w dniu wypadku.
O takim zastosowaniu kontenerów świadczy również załączony do protokołu materiał fotograficzny (fotografie kontenera okazane w siedzibie skarżącego inspektorowi pracy z wyraźnym oznaczeniem rodzaju odpadów "gruz").
Ustaleń tych, dokonanych jak wynika z treści protokołu na podstawie między innymi zeznań poszkodowanego w wypadku pracownika, skarżący nie kwestionuje, ograniczając się w zastrzeżeniach zgłaszanych do protokołu jedynie d stwierdzenia, że kontener stosowany był zgodnie z przeznaczeniem.
Równocześnie jednak, jak ustalono w toku postępowania i na co wskazywał organ administracji w zaskarżonej decyzji, dokumentacja producenta wózka (pojemnika typu Pa-1100) wskazuje, że pojemnik ten posiada dopuszczalną ładowność 680 kg i jest przeznaczony na odpady komunalne. Pojemnik ten ma ponadto objętość 1,3 m3 i charakterystyczny kształt: jest węższy u podstawy i jego ściany boczne rozszerzają się ku górze.
Zgodnie z treścią § 64 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) masa ładunków przemieszczanych przy użyciu środków transportowych nie powinna przekraczać dopuszczalnej nośności lub udźwigu danego środka transportu, zaś zgodnie z § 51 ust. 1 tego rozporządzenia maszyny i inne urządzenia techniczne powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy określone w odrębnych przepisach, a eksploatacja tych maszyn powinna odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej.
Definicję odpadów komunalnych zawiera art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 185 poz. 1243), który stanowi, że przez odpady komunalne rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady nie zawierające odpadów niebezpiecznych, pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.
Niewątpliwie w powyższej definicji legalnej odpadów komunalnych nie mieszczą się odpady budowlane (gruz).
Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem organu, że używanie pojemnika PA-1100 przeznaczonego do odpadów komunalnych do odbioru gruzu, narusza przepis § 51 ust. 1 rozporządzenia i może prowadzić, z uwagi na objętość pojemnika (1,3 m3) oraz niewątpliwie wyższy ciężar właściwy gruzu budowlanego od ciężaru właściwego odpadów komunalnych, do naruszenia przepisu § 64 ust. 1 rozporządzenia.
Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wywożenia odpadów budowlanych (gruzu) śmieciarką Medium Ekopres, która zgodnie z instrukcją obsługi tej śmieciarki, przeznaczona jest do wywozu odpadów z gospodarstw domowych oraz odpadów objętościowych, jak również odpadów z rzemiosła i przemysłu podobnych do odpadów z gospodarstw domowych. Wywóz gruzu budowlanego nie mieści się we wskazanych wyżej kategoriach.
Wskazując na powyższe należało uznać, że zawarte w punkcie 1 i 2 decyzji organu I instancji nakazy zabraniające stosowania śmieciarki samochodowej Medium Ekopres do wywozu gruzu oraz eksploatacji pojemników metalowych PA-1100 do ręcznego przemieszczania gruzu oraz załadunku i odbioru przez śmieciarkę Medium Ekopres odpowiadają prawu, stwierdzono bowiem w toku kontroli także eksploatację w/w urządzeń, która narusza obowiązujące przepisy bhp.
Nie można przy ty, uwzględnić zarzutu skarżącego co do tego, że nie ma on wpływu na to jakiego rodzaju odpadami jego klienci napełniają podstawione pojemniki i nie ma też możliwości przeprowadzenia segregacji takich odpadów. Rzeczą bowiem skarżącego, jako podmiotu zawodowo trudniącego się wywozem odpadów, jest taka organizacja świadczonych usług, by wykonywane były one zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności przepisami określającymi zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty skargi co do nakazu zawartego w punkcie 3 decyzji organu I instancji.
Zgodnie z tym punktem skarżący został zobowiązany do zapewnienia pracownikom wykonującym ręcznie prace transportowe przy użyciu pojemników na kołach (PA-1100) informacji dotyczących przemieszczanego przedmiotu (ładunku), w szczególności jego masy i położenia jego środka ciężkości.
Obowiązek ten wynika wprost z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz.U. Nr 236 poz. 313 ze zm.), a jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego (Instrukcja bezpieczeństwa pracy przy załadunku odpadów stałych na terenie obsługiwanym przez "A") wymagane przepisami informacje nie zostały zawarte w istniejącej w zakładzie skarżącego i przedstawionej w toku kontroli instrukcji bhp. Prawidłowe przeszkolenie pracowników wykonujących ręczne prace transportowe winno uwzględniać informacje dotyczące masy i środka ciężkości przemieszczanego przedmiotu, czego nawet w formie podstawowej zabrakło w instrukcji bhp obowiązującej w zakładzie skarżącego.
Organ odwoławczy uchylił nakaz zawarty w punkcie 5 decyzji organu I instancji i w tym zakresie nakazał skarżącemu zapewnienie w pojemnikach zainstalowanych w pojazdach do transportu odpadów (śmieciarkach) roztworu soli fizjologicznej, wody destylowanej lub czystej wody, co zgodne jest z treścią § 28 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi (Dz.U. Nr 104 poz. 868) i uwzględnia zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu, że pojemniki na płyny znajdowały się (jakkolwiek puste) w kontrolowanych pojazdach (śmieciarkach).
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U, Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Nr 4 zawartą w nakazie organu I instancji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie.
O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 200,- złotych orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. mając na uwadze, ż skarga została uwzględniona częściowo.
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ M.Kwiecińska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło