I SA/Gl 1363/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Granieczny, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2011r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. orzeka, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 116, art. 143, art. 239a, art. 207, art. 210, art. 107 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm. Zwanej dalej Ordynacja podatkowa), art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) oraz uchwały Rady Miasta C. Nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na rok 2006, orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej E. S. jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą A Sp. z o.o. i A Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanej zamiennie A lub Spółką) z tytułu zaległego podatku od nieruchomości za okres od sierpnia do grudnia 2006 r. w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji E. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. W odwołaniu E. S. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania "do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sporu". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu odwołania E. S., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 116 § 1, 2 i 4 oraz art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy w pierwszej kolejności odwołał się przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, wskazując, że w myśl tych przepisów członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Następnie organ podniósł, że E. S., będąc członkiem zarządu A w okresie od 30 czerwca 2006 r. do 15 lutego 2007 r., nie zgłosiła wniosku o upadłość, mimo iż Spółka zaprzestała regulowania zobowiązań podatkowych, w tym również podatku od nieruchomości. Odwołując się do karty podatkowej podatku od nieruchomości prowadzonej przez Urząd Miasta C., podatkowy organ odwoławczy wskazał, że z karty tej wynika, iż na koncie A od sierpnia 2006 r. "figurują zaległości (miedzy innymi w podatku od nieruchomości". Wobec tego organ podatkowy drugiej instancji nie podzielił stanowiska zawartego w odwołaniu, że spółka na bieżąco regulowała swoje zobowiązania. Nadto organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że z przedłożonego bilansu spółki wynika, że kondycja spółki z roku na rok pogarszała się. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. E.S., przekazując całość spraw i obowiązków wynikających z pełnienia funkcji prezesa spółki innemu członkowi zarządu, musiała mieć świadomość tego, że kierowana przez nią spółka na dzień 21 listopada 2006 r. posiada zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres 4 miesięcy. W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że z materiału dowodowego wynika, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny w stosunki do spółki okazało się bezskuteczne ze względu na częściowy brak możliwości uzyskania zaspokojenia przez organ podatkowy z jej majątku. Nadto, zgodnie z informacją organu egzekucyjnego z dnia 15 lipca 2010 r. nie nastąpiło jeszcze sądowe wyjawienie majątku spółki A, a postępowanie sadowe w tej sprawie będzie prowadzona przez sąd w K.. W konsekwencji organ podatkowy uznał, że wszystkie dotychczasowe zastosowane środki egzekucyjne okazały się bezskuteczne. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dokonanie zabezpieczenia zaległości podatkowych Spółki poprzez wpis hipoteki na je nieruchomości okazało się niemożliwe wobec sprzedaży nieruchomości. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że podatnik nie ustosunkował się do wezwania dotyczącego wskazania majątku spółki, mogącego zaspokoić należności Gminy Miasto C.. W świetle powyższego, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie podatkowe w stosunku do E. S. jako członka zarządu A w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe tej spółki. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności E. S. jako członka zarządu spółki z tytułu zaległego podatku. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów dotyczących odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, orzeczenie organu podatkowego pierwszej instancji jest zasadne. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy (k. 60). Przedmiotowa decyzja została wydana w składzie trzyosobowym, jednakże nie została podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. E.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 116, art. 229, art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. W ocenie Skarżącej błędnie przyjęto, że ponosi ona jako członek zarządu spółki odpowiedzialność podatkową z tytułu zaległego podatku od nieruchomości. Podniosła, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy nie dochowały należytej staranności przy ustalaniu faktów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Oświadczyła przy tym, że w czasie jej choroby całość praw i obowiązków wynikających z pełnienia funkcji prezesa przekazała innemu członkowi zarządu oraz że w dacie tego przekazania sytuacja spółki była dobra. Zdaniem, Skarżącej w okresie, gdy była członkiem zarządu, nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Zwróciła uwagę, że w lutym 2007 r. została odwołana z pełnionej funkcji z uwagi na zły stan zdrowia. Podniosła, że organ podatkowy nie zbadał kondycji finansowej spółki oraz nie wykazał, że w okresie, gdy była członkiem zarządu wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości spółki. Wskazując na powyższe zarzuty E.S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, a także o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W dniu 7 lutego 2011 r. wpłynęło do tutejszego Sądu pismo skarżącej z dnia 4 lutego 2011 r. wraz z kserokopią zaskarżonej decyzji. Z dokumentu tego wynika, że decyzja, którą doręczono Skarżącej również nie zawiera podpisu jednego z członków składu orzekającego w sprawie . nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 lutego 2011 r. sprawa została skierowania na posiedzenie niejawne celem jej rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Ponadto, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny niezbędnym jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Zgodnie więc z art. 145 §1 pkt 2 ppsa Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast w myśl art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. W pierwszej kolejności należało ocenić zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Wymagania formalne jakim powinna odpowiadać decyzja określa art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu podatkowego, datę jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym – jeżeli od decyzji służy odwołanie oraz podpis osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego (pkt 8 ww. przepisu). Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że decyzja jest wadliwa. Skutki tej wadliwości są jednak różne, w zależności od tego, których składników przewidzianych w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, dana decyzja nie zawiera. Do elementów, które muszą być zawarte w piśmie, aby można było uznać je za decyzję administracyjną zalicza się: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (zob. A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2006 r., s. 647, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r. sygn. akt SA 1163/81, publ. OSP 1982/9/169). Wymóg podpisania decyzji z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego przez osoby upoważnione do jej wydania jest ustawowym elementem decyzji podatkowej. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2001, Nr 79, poz. 856 ze zm.) kolegium orzeka w składzie trzyosobowym chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Orzeczenia kolegium podpisują wszyscy członkowie składu nie wyłączając przegłosowanego (art. 17 ust. 5 ww. ustawy). W świetle powyższego nie ulega więc wątpliwości, że w sytuacji wydania decyzji przez organ kolegialny (np. samorządowe kolegium odwoławczego) wszyscy członkowie składu orzekającego zobowiązani są do podpisania wydanego rozstrzygnięcia. Brak podpisu wszystkich członków składu może budzić wątpliwości co do autentyczności decyzji oraz stwarzać możliwości nadużyć np. w postaci wydawania decyzji w składzie innym niż określony w obowiązujących przepisach. Podpisy są tu gwarancją, że decyzja została rzeczywiście podjęta kolegialnie. Brak podpisu lub podpis niepełny (przy organach kolegialnych) uznać należy za rażące naruszenia prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji albo jej braku w ogóle (zob. H. Dzwonkowski [w:] Ordynacja podatkowa, Rok 2008, Komentarz, pod red. H. Dzwonkowskiego, Warszawa 2008, s. 889). W orzecznictwie sądowym utrwalony jest podgląd, iż decyzje wydawane przez organ kolegialny, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy - tworząc całość - są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisania decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 12 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 889/90, publ. OSP 1992, z. 2, poz. 27). Niekwestionowaną zasadą jest, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorących udział w podjęciu decyzji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1992 r., sygn. akt III AZP 17/92, publ. OSNCP 1993, nr 3, poz. 25, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 1997 r., sygn. akt III RN 65/97, publ. OSNAPiUS 1998, nr 14, poz. 411, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 149/91 – niepubl.). Stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 455/02, który stwierdził, że uchwała organu kolegialnego, stanowiąca decyzję administracyjną, wymaga podpisania przez wszystkich członków organu biorących udział w jej podjęciu. W związku z powyższym elementem koniecznym decyzji administracyjnej jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. W odniesieniu do organu kolegialnego warunek ten zostaje spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów przez wszystkich członków biorących udział w wydaniu tej decyzji. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w doktrynie podkreśla się, iż rażące naruszenie prawa wystąpi także wówczas, gdy w sposób oczywisty organ naruszył przepisy procesowe, których treść nie budzi wątpliwości (zob. T. Nowak [w:] Ordynacja podatkowa, Rok 2008, Komentarz, pod red. H. Dzwonkowskiego, Warszawa 2008, s. 1051). Decyzja organu kolegialnego podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 1991 r., sygn. akt SA/Kr 1304/90, publ. ONSA 1991/1/18, z dnia 22 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1109/00, publ. LEX nr 55019, z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 5/08, publ. LEX nr 526573). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Z treści oryginału zaskarżonej decyzji znajdującej się w aktach sprawy (k. 60 akt administracyjnych) wynika bowiem, że w rozpoznaniu sprawy uczestniczyli trzej członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. W skład orzekający wchodzili: przewodnicząca L. B. oraz członkowie – S. D. i B. Z.. Jednakże znajdująca się w aktach administracyjnych decyzja została podpisana jedynie przez przewodniczącego oraz jednego z członków składu orzekającego – S. D.. Nie została natomiast podpisana przez drugiego z członków składu orzekającego – B.Z.. Również decyzja doręczona skarżącej nie zawierała podpisu B. Z.. Każdy egzemplarz decyzji administracyjnej wydanej przez organ kolegialny powinien zostać podpisany przez wszystkich członków biorących udział w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Skoro sprawę rozpoznano w składzie trzyosobowym, to decyzja musiała być wydana, a zarazem podpisana przez tych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., którzy brali udział w rozpoznaniu sprawy. Brak podpisu wszystkich członków organu kolegialnego oznacza, że orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji spełniona została przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazać też trzeba, że stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc), a rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe rozważania, przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu podatkowego drugiej instancji będzie wydanie decyzji spełniającej wymogi art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy wobec rażącego naruszenia prawa, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art.119 pkt 1 ppsa Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 152 ppsa. Sąd orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto na mocy art. 200 ppsa w związku z art. 210 § 2 ppsa. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis sądowy od skargi.