II GZ 155/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. Ż.- S. "G." na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 134/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. Ż.- S. "G." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z prawem postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie S. Ż. – S. "G." złożyło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. Ż. – S. "G." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podlegającej zwrotowi z tytułu wykorzystania dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem. Odpis postanowienia WSA w K. z dnia 15 lutego 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu został doręczony Stowarzyszeniu w dniu 28 lutego 2011 r. Stowarzyszenie złożyło zażalenie i wniosło o zmianę postanowienia poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu lub jego uchylenie. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie, oryginał sentencji kwestionowanego postanowienia został dotknięty wadą polegającą na braku podpisu sentencji postanowienia przez sędziego orzekającego, natomiast zostało podpisane uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja, w której w aktach sprawy o sygn. I SA/Ke 134/11 znajduje się oryginał sentencji postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym zawierający rozstrzygnięcie, na którym brakuje podpisu sędziego orzekającego, a podpisane jest tylko uzasadnienie. Stwierdzić należy, że sentencja każdego postanowienia, również postanowienia nierozstrzygającego sprawy co do istoty, mającego charakter formalnoprawny, musi być podpisana przez sąd, który je wydał, niezależnie od tego, czy sporządzone zostało uzasadnienie takiego postanowienia. W orzecznictwie sądowym nie wypracowano jednolitego stanowiska co do oceny takich wad ustrojowo-konstrukcyjnych orzeczeń i tym samym co do sposobu usuwania ich skutków. Przykładowo, w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 264/08 i z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt I GSK 1046/07 brak podpisanego przez skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartego w sentencji wyroku rozstrzygnięcia został oceniony jako uwzględniana z urzędu przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., pozbawiająca stronę możliwości obrony swoich praw. Natomiast w postanowieniu NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 49/09 Sąd stwierdził, że brak podpisu pod uzasadnieniem postanowienia powoduje, że należy uznać je za nieistniejące w sensie prawnoprocesowym, co skutkuje odrzuceniem złożonego na nie zażalenia. Wskazać należy, że każda z wymienionych wyżej okoliczności wydania przez sąd orzeczenia zawierającego tego rodzaju braki i wprowadzenia go do obrotu prawnego, zawsze obciąża sąd, który takie orzeczenie wydał. Okoliczność ta jest wynikiem błędu w działaniach samego organu wymiaru sprawiedliwości. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej oraz zasada uczciwości procesowej nakazują więc poszukiwać takich rozwiązań naprawczych, które doprowadzą do wyeliminowania powstałego błędu i które dadzą się przede wszystkim wyprowadzić z przewidzianych przez prawo instytucji procesowych. Podkreślić należy, że niedopuszczalne jest uzupełnienie brakujących podpisów (czy to jednego czy wszystkich) członków składu orzekającego po ogłoszeniu orzeczenia lub po doręczeniu stronom odpisu orzeczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za odpowiedzią na pytanie o wybór właściwego środka prawnego powinny w takiej sytuacji przemawiać indywidualne okoliczności sprawy, a wśród nich przede wszystkim etap, na którym sprawa się znajduje, a także dostępność i skuteczność środków prawnych możliwych do ewentualnego zastosowania. Skutek wyboru danego środka powinien najlepiej odpowiadać realizacji prawa do sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak podpisania sentencji orzeczenia przez sędziego, nie oznacza że chodzi o orzeczenie nieistniejące w sensie prawnym. Nie sposób nie zauważyć, że mimo tak istotnej wady (brak podpisu sędziego na sentencji) postanowienie to, poprzez doręczenie weszło w stosunku do strony do obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie, uznając że postanowienie dotknięte jest istotną wadą, należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a.