III SA/Kr 894/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. G. – K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2010 r., znak: [...],Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869; zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych) – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] 2010 r., znak: [...], orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. – K. choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego w niniejszej sprawie ustalono, iż skarżąca od 1971 r. do 1996 r. pracowała w placówkach szkolnych, jako nauczyciel zajęć praktyczno- technicznych i nauczania początkowego, a od roku 1996 r. na stanowisku nauczyciel – bibliotekarz. Od 1 września 2002 r. M. G. – K. przebywa na emeryturze. Wyrokiem z dnia z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 1044/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 października 2007 r. nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007 r., znak: [...], orzekające o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W związku z powyższym organ I instancji, realizując wskazania zawarte we wskazanym wyroku, w dniu 6 lutego 2007 r. wystosował pisma do Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o weryfikację wydanych wcześniej orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 29 października 2009 r., znak: [...], wskazał, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno - orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, tj. rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, stwierdzono, że treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 27 lutego 2007 r. nie uległa zmianie. Zmiany w wykazie chorób zawodowych, dotyczące określenia patologii w obrębie narządu głosu (pkt 15 aktualnego wykazu chorób zawodowych) nie mają wpływu na merytoryczną treść w/w orzeczenia, ponieważ zasadniczym powodem nie rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u M. G. – K. był brak mian chorobowych, typowych dla działania nadmiernego wysiłku głosowego, wymienionych w aktualnym wykazie. Rozpoznany u badanej prosty stan zapalny błony śluzowej krtani nie figuruje zarówno w poprzednim jak i aktualnym wykazie chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 23 listopada 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...], w którym podtrzymał w pełni stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym z dnia 5 czerwca 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania u M. G. – K. choroby zawodowej narządu głosu oraz w opinii z dnia 4 czerwca 2007 r. Wskazał, że podczas badań w Instytucie nie stwierdzono u badanej zmian typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu, spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionym w pkt 15 aktualnego wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Mając to na uwadze organ I instancji uznał, że brak jest, zatem podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej i w dniu [...] 2010 r., wydał decyzję odmowną, znak: [...]. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła M. G. – K. podnosząc w jego treści, że w jej ocenie, praca w bibliotece była związana z nadmiernym obciążeniem wysiłkiem głosowym, ponieważ w bibliotece prowadzone były zajęcia dydaktyczne (lekcje biblioteczne). Zaznaczyła, że choroby narządu głosu trwały przez cały okres pracy nauczycielskiej, tj. przez okres 30 lat, również w czasie pracy w bibliotece. Podniosła także, że w skierowaniu, jakie otrzymała na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, lekarz medycyny stwierdził: "praca wymagająca wzmożonego wysiłku głosowego". Organ odwoławczy podniósł, że Powiatowy Inspektor Sanitarny przed wydaniem decyzji administracyjnej w I instancji nie zawiadomił stron o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie. Mając jednakże na uwadze, że M. G. – K. nie wskazywała, że powyższe uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a ponadto w doręczonym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 2 października 2009 r., organ I instancji poinformował strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie w każdym stadium postępowania, organ odwoławczy uznał, że nie doszło do uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zaznaczono, że skarżąca miała możliwość przedstawiania kolejnych wniosków dowodowych oraz przeglądania akt sprawy zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jaki i w postępowaniu odwoławczym. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w obowiązującym od 3 lipca 2009 r. wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, pod pozycją 15 wymieniona jest przewlekła choroba narządu głosu spowodowana nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat w postaci: 1) guzków głosowych twardych, 2) wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, 3) niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W orzeczeniu lekarskim Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 27 lutego 2007 r. oraz w opinii z dnia 29 października 2009 r. a także w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 5 czerwca 2007 r. oraz orzeczeniu uzupełniającym z dnia 23 listopada 2009 r., zasadniczym powodem nie rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu był brak zmian chorobowych, typowych dla działania nadmiernego wysiłku głosowego, wymienionych w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Stwierdzony u M. G. – K. przez obie jednostki orzecznicze prosty stan zapalny błony śluzowej krtani nadal nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, co nie daje podstaw do zmiany treści w/w orzeczeń lekarskich. Wskazano również, że w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej zapadły dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia: 7 września 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 487/05 i z 17 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 1044/08. Wszystkie wskazania sądu zawarte w tych wyrokach zostały uwzględnione w trakcie postępowania. W ocenie organu odwoławczego zaświadczenie lekarskie z 14 maja 2010 r., z którego wynika, że skarżąca pozostaje w stałym leczeniu laryngologicznym Poradni Otolaryngologicznej, nie wnosi nowych faktów dla sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i utrzymał ją w całości w mocy. Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 26 maja 2010 r., znak: [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła M. G. – K. Skarżąca podniosła, że w pkt 15 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wyróżnione są 3 rodzaje zmian, jednakże nigdzie nie jest napisane, że zmiany te muszą występować razem. Skarżąca wskazała ponadto, że lekarz laryngolog stwierdził u niej podstawy do choroby zawodowej związanej z przewlekłymi chorobami narządu głosu, spowodowanymi nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat. Podobnie inny lekarz z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdził, że w 1998 r. nabyła chorobę zawodową. Skarżąca podkreśliła, że choroby głosu trwały, co najmniej 25 lat i związane były z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W związku z chorobami gardła przebywała w sanatoriach i na turnusach rehabilitacyjnych. Wskazała, że prowadziła lekcje biblioteczne, które wymagały narażania głosu cały czas. Ponadto prowadziła zastępstwa na zajęciach technicznych, plastycznych, przyrody za innych chorych nauczycieli. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W świetle art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie 3 lipca 2009 r.( rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r.). Stosownie do treści tego rozporządzenia na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. We wskazanym rozporządzeniu, co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi wykazać, zatem bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej. Wówczas dopiero istnieje domniemane związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Inaczej mówiąc, jeśli można stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia. W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Wyniki przeprowadzonych u skarżącej badań wykonywanych przez Ośrodek Medycyny Pracy, zawarte w orzeczeniu nr [...] z dnia 27 lutego 2007 r., wskazują, że u pacjentki w badaniu laryngologicznym i stroboskopowym nie stwierdzono zmian chorobowych w obrębie narządu głosu. W zakresie błony śluzowej krtani stwierdzono jedynie prosty stan zapalny. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym z dnia 5 czerwca 2007 r. podał, że pacjentka przebywała w szpitalu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniach [...] 2004 r., jednakże u badanej nie uwidoczniono zmian chorobowych typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu. Z § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia wynika, że podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust.1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W związku ze zmianą przepisów dotyczących chorób zawodowych organy podjęły czynności w celu wyjaśnienia okoliczności istotnych dla treści rozstrzygnięcia i zwróciły się do biegłych lekarzy o weryfikację orzeczeń lekarskich z dnia 27 lutego 2007 r. oraz z dnia 5 czerwca 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu z uwzględnieniem obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia 29 października 2009 r. poinformował, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podtrzymuje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 27 lutego 2007 r. nr [...]. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 23 listopada 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] zweryfikowane wg rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W orzeczeniu tym Instytut podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i stwierdził, iż u badanej nie uwidoczniono zmian chorobowych typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionego w wykazie chorób zawodowych (zgodnie z punktem 15 aktualnego wykazu chorób zawodowych). Skoro z materiału dowodowego, zebranego w sposób wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, weryfikowanego z uwzględnieniem obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wynika bezspornie, że nie stwierdzono schorzeń w postaci ani guzków głosowych twardych, ani wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych ani niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną i trwałą dysfonią, wymienionych w pozycji 15 wskazanego rozporządzenia, a jedynie prosty stan zapalny, to trafne są orzeczenia organów o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat. Wskutek powyższego nie można zarzucić organom obu instancji naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organy, zgodnie z postanowieniami artykułów: 7 i 77 § 1 k.p.a. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, i stosownie do art. 80 k.p.a., dokonały jego prawidłowej oceny. Nie można w żaden sposób zarzucić też organom naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, gdyż przepisy te zostały przez organy w sposób właściwy i poprawny zastosowane. Brak zatem podstaw do uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji i uznania skargi za zasadnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.