II SA/Wa 1656/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Jacek Fronczyk, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 55/10 postanawia: – odrzucić skargę – P. M. w dniu 19 października 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 55/10. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę P. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej. P. M. jako podstawę wznowienie postępowania wskazał przepis art. 273 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dalej jako p.p.s.a.). Fakultatywnie wniósł o stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazując na brak zdolności sądowej lub procesowej stron lub niedopuszczalności drogi sądowej do rozpoznawania przedmiotowej sprawy z uwagi na brak pozytywnych przesłanek procesowych, wynikających z przepisów art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141., poz. 892 ze zm.) w związku z art. 132 tejże ustawy oraz w związku z § 25 ust. 2 pkt 8 Zarządzenia nr 40/MON z dnia 22. listopada 2006 r. w sprawie Regulaminu Organizacyjnego MON ( Dz. Urzęd. MON z dnia 12. grudnia 2006 r., Nr 21 poz. 270), upoważniającego Dyrektora Departamentu Kadr MON do zastępstwa Ministra przed sądami administracyjnymi w sprawach związanych z przebiegiem służby wojskowej żołnierzy zawodowych oraz uposażeń żołnierzy. Wniósł też o ewentualne wystąpienie z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie możliwości rozpoznawania przedmiotowej sprawy przed WSA. W skardze tej podał również, że w sytuacji braku przesłanek do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności: 1. postanowienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Rektora-Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. 2. postanowienia Rektora-Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w sprawie sprostowania decyzji Rektora-Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie zwolnienia go ze służby kandydackiej pełnionej jako służba czynna w Studium Oficerskim [...] tej Uczelni, 3. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2010 r. w przedmiocie odrzucenia jego wniosku z dnia 10 maja 2010 r. o uzupełnienie wyroku dnia 16 kwietnia 2010 r., 4. uchylenie pkt 2 postanowienia WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2010 r. w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej na wniosek z dnia 11 maja 2010 r. Wniósł też o dopuszczenie dowodu z akt postępowania II SA/Wa 877/10 i przeprowadzenie dowodu z zawartych w tych aktach dowodów tj.: • decyzji MON nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. na okoliczność, iż wydana ona została w 2008 r. a nie w 2009 r. jak zawarto w uzasadnieniu wyroku, • decyzji MON nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. na okoliczność dotychczas nie podnoszoną w sprawie, iż Minister Obrony Narodowej dokonał w sposób niezgodny z prawem kolejnego sprostowania decyzji Rektora-Komendanta [...] nr [...] w zakresie określenia daty zwolnienia ze służby kandydackiej przez zastąpienie wyrażenia zawartego w uzasadnieniu decyzji nr [...] "z dniem uprawomocnienia się decyzji" na wyrażenie zawarte w pkt 2 decyzji "z dniem [...] września 2009 r.", tj. z dniem uroczystej promocji kolegów ze Studium Oficerskiego oraz naruszył przepisy art 19 kpa o właściwości organów, dokonując nieformalnego rozpoznania zażalenia z dnia 18 sierpnia 2009 r. w przedmiocie zaskarżenia postanowienia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., skierowanego do organu pierwszej instancji, który tego zażalenia nie rozpoznał, przez zawarcie własnego stosunku do tego zażalenia i nie nadając mu formalnego biegu, • załączonego do n/n pisma dowodu nadania i ZPO zażalenia z dnia 18 sierpnia 2009 r. (data sporządzenia i nadania w urzędzie pocztowym) w przedmiocie zaskarżenia postanowienia Rektora-Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w sprawie sprostowania omyłki w decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. na okoliczność, iż podana na wstępie postanowienia MON nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. data [...] sierpnia 2009 r. (zbieżna z datą wydania zaskarżonej do WSA w Warszawie decyzji ostatecznej MON nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.) została przyjęta w sprzeczności z przepisami art. 57 § 5 kpa, gdyż w zaistniałej sytuacji organ pierwszej instancji zobowiązany był rozpatrzeć zażalenie, na które przysługiwał środek odwoławczy do drugiej instancji i skarga do sądu administracyjnego ( art. 3 par.2 pkt 2 p.p.s.a). Minister Obrony Narodowej ustosunkowując się do złożonej przez P. M. skargi o wznowienie postępowania sądowego, pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. uznał żądanie P. M. za nieuzasadnione. Stwierdził, że skarżący, powołując się na art. 273 § 2 i 3 ppsa nie podał jakie to zostały (później) wykryte okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, ani też nie wskazał późniejszego wykrytego prawomocnego orzeczenia, które dotyczy tej samej sprawy. Stwierdził też, że w jego ocenie, w sprawie nie zachodziła nieważność postępowania z uwagi na zarzucany brak pozytywnych przesłanek procesowych (art. 271 pkt 2). Uznał też, że skarżący nie wykazał zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o czym stanowi art. 277 p.p,s.a.; jak i sama skarga nie czyni zadość wymaganiom wskazanym w art. 279 p.p.s.a. Wskazał też, iż akta postępowania (dokumenty) w sprawie o sygn. II SA/Wa 877/10 - w ocenie strony przeciwnej - nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, gdyż okoliczności faktyczne tego postępowania jak i środki dowodowe zgromadzone w toku tego postępowania doskonale były znane skarżącemu - jako biorącemu czynny udział w tym postępowaniu - zatem, nie było jakichkolwiek przeszkód, zarówno natury faktycznej jak i prawnej, aby z tych środków - gdyby mogły mieć jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - skorzystać w toku postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 55/10. W ocenie strony przeciwnej nie zachodzi również zarzucana nieważność postępowania z uwagi brak pozytywnych przesłanek procesowych, gdyż Ministra Obrony Narodowej w postępowaniu przez sądami administracyjnymi zastępują ustanowieni przez niego pełnomocnicy procesowi a nie Dyrektor Departamentu Kadr MON. Pismem z dnia 3 lutego 2011 r. skarżący uzupełnił swoją skargę o wznowienie postępowania oraz wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie. Doprecyzowując swoją skargę o wznowienie postępowania sądowego wniósł o: 1. stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 271 w związku z art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a., wskazując na pozbawienie go możliwości obrony, wskutek naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 57 § 3 w związku z nierozdzieleniem skargi z dnia 14 grudnia 2009 r. na dwie sprawy, tj. skargi na postanowienie MON nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. oraz skargi na bezczynność MON w zakresie nierozpoznania zażalenia z dnia 18 sierpnia 2009 r ., 2. stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 271 w związku z art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. poprzez pozbawienie go możliwości obrony wskutek naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 111 § 2 ustawy p.p.s.a. przez niewydanie zarządzenia o połączeniu spraw o sygnaturach; II SA/Wa 1792/09, II SA/Wa 55/10 i II SAB/Wa 11/10, które pozostawały ze sobą w ścisłym związku. W piśmie tym wskazał również, że zachował trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a., wskazując na doręczenie mu w dniu 14 listopada 2010 r. uzasadnienia wyroku z dnia 21 października 2010 r., o sygn. akt II SA/Wa 877/10. W uzasadnieniu tego pisma podał, że stanowisko Sądu wyrażone w jego uzasadnieniu ściśle wiąże się z przedmiotową sprawą bowiem w skardze w sprawie II SA/Wa 55/10 twierdził, iż postanowienie nr [...] Rektora-Komendanta [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, powodowało, iż decyzja ta dotyczyła wyłącznie studenta uczelni wojskowej. Uznał też, że rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 877/10, może wykazać, czy decyzja pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r dotyczyła studenta uczelni wojskowej czy też słuchacza studium oficerskiego. W dalszej części swojego pisma skarżący zawarł zarzuty dotyczące orzeczenia o sygnaturze akt II SA/Wa 877/10, stanowiące w istocie polemikę z treścią jego uzasadnienia. Wniósł również na podstawie art. 106 § 5 p.p.s.a. o: 1. zobowiązanie pełnomocnika organu do złożenia imiennego upoważnienia wydanego przez Ministra Obrony Narodowej, w trybie art. 268a kpa dla byłego Dyrektora Departamentu Kadr MON gen. bryg. J. B. do podejmowania czynności określonych szczegółowo w upoważnieniu z dnia 18 czerwca 2008 r. lub złożenia oświadczenia o jego braku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania jest instytucją wyjątkową ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Instytucja ta tworzy możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, jeżeli zachodzą enumeratywnie wyliczone przyczyny wznowienia postępowania ściśle określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Powołana wyżej ustawa określa także tryb procedowania w sprawie. W pierwszej kolejności ocena dopuszczalności wznowienia postępowania odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 p.p.s.a, która ogranicza się wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, terminowości oraz dochowania przez wnioskodawcę warunków formalnych przewidzianych dla skargi wznowieniowej. Ocenę taką można również dokonać na rozprawie w myśl art. 281 p.p.s.a. i z tego uprawnienia skorzystał Sąd rozpoznając przedmiotową skargę. Zauważyć trzeba, że uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 55/10, którym oddalono jego skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Skoro zatem w sprawie zapadło prawomocne orzeczenie, a skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, to należało ustalić, czy skarga ta opierała się na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a W niniejszej sprawie skarżący, żądając wznowienia postępowania wskazał jako podstawę art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również fakultatywnie wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 273 § 2 można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że ze skargi P. M. z dnia 19 października 2010 r. w żaden sposób nie można wywnioskować jakie środki dowodowe lub wykryte okoliczności faktyczne legły u podstaw złożenia skargi o wznowienie postępowania, bowiem skarżący w istocie przytoczył jedynie treść wskazanego przepisu. Jeśli zaś chodzi o wykrycie prawomocnego orzeczenia, dotyczącego tej samej sprawy, o którym mowa w art. 271 § 3 p.p.s.a. to również odnośnie tej przesłanki wznowienia postępowania skarżący nie sprecyzował. Dopiero w piśmie uzupełniającym z dnia 3 lutego 2011 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wskazał, że orzeczeniem, o którym mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. jest wyrok o sygnaturze akt, II SA/Wa 877/10 z dnia 21 października 2010 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona lub jej przedstawiciel ustawowy. Tak więc w stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. W niniejszej sprawie skarżący podał, że uzasadnienie wyroku SA/Wa 877/10 z dnia 21 października 2010 r., otrzymane w dniu 14 listopada 2010 r. bardzo ściśle wiąże się z przedmiotową sprawą. Niewątpliwie zatem, jeżeliby nawet przyjąć, że przesłanką, o której mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. jest wskazany wyżej wyrok to niewątpliwie skarga, która została wniesiona przed wydaniem wskazanego orzeczenia, jest co najwyżej przedwczesna. Podkreślić należy, że dopiero w piśmie uzupełniającym skargę, P. M. wskazał na wyrok z dnia 21 października 2010 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 877/10, nie wskazał natomiast żadnego orzeczenia, dowodu ani też okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a które istniały w momencie składania przez niego skargi o wznowienie postępowania. Jeśli zaś chodzi o wskazaną fakultatywnie przez skarżącego podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, to w stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin do złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o się o orzeczeniu. W ocenie Sądu w sprawie nie zachodziła nieważność postępowania z uwagi na brak przesłanek procesowych, o których mowa w tym przepisie. Skarżący bowiem aktywnie uczestniczył w postępowaniu i nie był pozbawiony możliwości działania. Wskazać ponadto należy, że oparcie przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. powoduje, że nie został zachowany termin trzymiesięczny, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a., bowiem P. M. dowiedział się o niepołaczeniu spraw o sygnaturze akt II SA/Wa 55/10 i 877/10 do wspólnego rozpoznania już w dniu 16 kwietnia 2010 r., uczestnicząc w rozprawie o sygnaturze akt II SA/Wa 55/10. Oznacza to zatem, że od tej daty, należało liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarga taka została wniesiona w dniu 20 października 2010 r., a więc bez zachowania ustawowego terminu. Ustalenie, że nie została spełniona niezbędna przesłanka skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, powoduje odrzucenie skargi. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 zdanie pierwsze p.p.s.a. Jednocześnie Sąd zauważa, że pozbawienie możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Dla uznania, iż omawiana przesłanka wystąpiła wymaga się ponadto wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 216-217). Z akt sprawy wynika, iż skarżący brał czynny udział w postępowaniu przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym - został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, składał pisma i wnioski oraz otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na ograniczenie zawarte w art. 271 pkt 2: "nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała" w wypadku orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że strona mogła w toku postępowania, przez złożenie zwykłego środka odwoławczego, usunąć istniejącą wadliwość postępowania. Tym samym powołana podstawa z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie i nie może być rozpoznana merytorycznie. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 281 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w postanowieniu.