II OSK 1369/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. i W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 39/11 w sprawie ze skargi A. K. i W. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 39/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę A. K. i W. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Słupska decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] na podstawie art. art. 15 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2, pkt 2 i pkt 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) orzekł o wymeldowaniu małżeństwa A. i W. K. wraz z córką D. K. z lokalu przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w sprawie wymeldowania wyżej wymienionych osób zostało wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w S. Spółdzielnia informowała, że na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia [...] kwietnia 2002 r., zaopatrzonego klauzulą wykonalności, komornik Sądu Rejonowego w Słupsku w dniu [...] maja 2010 r. przeprowadził eksmisję wyżej wymienionych. Do wniosku o wymeldowanie załączono zaświadczenie komornika, potwierdzające dokonanie eksmisji z lokalu przy ul. [...] w S. do mieszkania nr [...] przy ul. [...] w S. W toku postępowania zainteresowani nie wyrażali zgody na wymeldowanie z przedmiotowego lokalu i podali, że zostali oszukani przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Potwierdzili przy tym, że zostali wykwaterowani z przedmiotowego lokalu do mieszkania o bardzo niskim standardzie. Podali adres do korespondencji w S. przy [...].[...]Spółka z o.o. w S. potwierdziło, że państwu A. i W. K. przyznano lokal przy ul. [...] w S. Prezydent podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż A. i W. K. wraz z córką D. od dnia 6 maja 2010 r. nie mieszkają w miejscu stałego zameldowania. Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia [...] września 2010 r. złożyli A. i W. K. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] października 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że posiadanie meldunku na pobyt stały związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że w tym lokalu osoba posiada tzw. centrum życiowe, czyli miejsce gdzie koncentruje się ogół spraw życiowych. W szczególności jest to miejsce, w którym osoba sypia, jada posiłki, odbiera korespondencję czy przyjmuje znajomych, jak również miejsce, z którego wychodzi i do którego wraca po pracy. Bez wątpienia takim centrum życiowym stron nie jest przedmiotowy lokal. Utrzymywanie zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową i byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2010 r. wnieśli A. i W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 39/11, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153., poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ugruntowanym orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie takie musi mieś charakter trwały i dobrowolny. Sąd podniósł, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisje danej osoby z lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 r. II OSK 579/09, Lex nr 597705). W rozpatrywanej sprawie skarżący wraz z córką zostali eksmitowani z przedmiotowego lokalu przez komornika sądowego który wykonał wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia [...] kwietnia 2002 r. sygn. akt [...]. W aktach sprawy znajduje się odpis zaświadczenia komornika sądowego o wykonaniu eksmisji A. K., W. K. oraz małoletniej D. K. i przekazaniu lokalu po jego opróżnieniu Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Dlatego też, zdaniem Sądu samo przeprowadzenie postępowania eksmisyjnego dawało podstawy do wymeldowania wymienionych osób. Postępowanie eksmisyjne było legalne, stanowiło wykonanie prawomocnego wyroku sądu. Odnośnie zarzutów skarżących Sąd podniósł że kwestie zapewnienia mieszkania odpowiedniego dla ich rodziny nie mają wpływu na sprawy meldunkowe. Sąd nie rozstrzyga w sprawie zapewnienia skarżącym właściwego lokalu. Podobnie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że skarżący wstąpili na drogę postępowania sądowego przeciwko Prezydentowi Miasta Słupska. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2011 r. wnieśli A. i W. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, iż komornik wykonał w stosunku do skarżących wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia [...] kwietnia 2002 r. sygn. akt [...], faktycznie zaś doszło do eksmisji niezgodnej z treścią prawomocnego orzeczenia. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż komornik wykonał w stosunku do skarżących wyrok eksmisyjny niezgodnie z treścią prawomocnego orzeczenia należy wskazać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z w/w przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące pobytu i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 Lex nr 78937). Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewoda Pomorski wskazał, że skarżący przebywali w przedmiotowym lokalu do czerwca 2010 r., kiedy to komornik sądowy dokonał ich eksmisji do przyznanego im lokalu socjalnego. Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Słupsku, wykonał on prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia [...] kwietnia 2002 r. r., sygn. akt [...], orzekający o eksmisji skarżących z lokalu. Organ drugiej instancji prawidłowo zatem uznał, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżących jest równoznaczna z zakończeniem ich pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w konsekwencji czego należało orzec o ich wymeldowaniu. Bezskuteczne jest w tym postępowaniu powoływanie się przez skarżących na fakt, że egzekucja ta została dokonana z naruszeniem art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) oraz art. 1046 k.p.c. ponieważ, przepisy te odnoszą się do postępowania eksmisyjnego które należy do właściwości sądu cywilnego. Przesłanką do uznania, że skarżący opuścili lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, było wyłącznie to, że w odniesieniu do skarżących wykonano prawomocne orzeczenie eksmisyjne. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącej powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.