II FZ 347/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 625/10 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) wstrzymać wykonanie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 5 maja 2010 roku nr [...]. II FZ 347/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Bk 625/10, oddalił wniosek W.D. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 września 2010 roku w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe N. sp. z o.o. Sąd podniósł, że W.D. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 14 września 2010 r., w której wniósł między innymi o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że nie posiada środków finansowych, nie pracuje i w dalszym ciągu leczy się. Tym samym, wszczęcie egzekucji będzie skutkowało wyrządzeniem mu znacznej szkody, jak również spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Podniósł, że skarżący nie wykazał, że ewentualne wykonanie decyzji wyrządzi mu znaczne szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu, takimi okolicznościami nie są lakoniczne stwierdzenia, że skarżący nie posiada majątku, nie pracuje i nie posiada żadnych środków finansowych. Postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II FZ 206/11 uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W uzasadnieniu wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby Sąd I instancji badał akta sprawy. Tym samym, Sąd I instancji nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy, co wskazuje na niedopełnienie obowiązku wynikających z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153, poz. 1270 ze zm.,) dalej u.p.p.s.a. . Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając wniosek zważył, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd podniósł, że w świetle art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania decyzji. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jednak zastosowanie tej tzw. tymczasowej ochrony skarżącego wymaga wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co wynika z art. 61 § 3 cyt. ustawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący w złożonym wniosku nie wykazał, że ewentualne wykonanie decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Także analiza akt sprawy, zarówno administracyjnych jak i sądowych, w szczególności wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 17-18, 22, 46 akt), jak i zażalenia strony skarżącej z dnia 11 kwietnia 2011 r. (k. 72-74 akt), pod kątem przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (art. 61 § 3 u.p.p.s.a.) nie uzasadniają zastosowania wobec skarżącego ochrony tymczasowej. Sąd przyznał, że kwota zobowiązania podatkowego wynikająca z zaskarżonej decyzji jest znaczna i wynosi 736 160,20 zł. Jednak w sytuacji, w której znajduje się skarżący, powyższe nie może mieć decydującego znaczenia w niniejszej sprawie. Sąd następnie argumentował, że z akt sprawy wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku, nie posiada środków finansowych, jak również nie pracuje. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości około 250 zł, dochód z prac dorywczych oraz pomocy finansowej rodziców. Sąd uznał też, że ewentualna egzekucja należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, z przyczyn obiektywnych będzie bezskuteczna. Brak jakiegokolwiek majątku, środków na rachunku bankowym, jak również stałej pracy uniemożliwia organowi skuteczną egzekucję ciążących na skarżącym należności, więc nie może spowodować pogorszenia jego aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dlatego też, w ocenie Sądu, brak było przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro jej wykonanie, z przyczyn obiektywnych, nie może spowodować skarżącemu żadnej szkody, bądź też trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 18 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia postanowienia, przez ten sam skład. Wskazano także na naruszenie art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Sąd miał niewłaściwie ustalić, że nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie przesłanki udzielenia stronie ochrony tymczasowej. W ocenie autora zażalenia wynikająca z decyzji wysokość zobowiązania podatkowego oraz jej egzekucja wskazuje na niebezpieczeństwo szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na te zarzuty autor zażalenia domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie zmiany zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić. W pierwszej jednak kolejności jako nieuzasadniony należy ocenić zarzut zażalenia wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 18 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a. W uchwale w składzie 7 sędziów NSA z dnia 15 września 2010 roku I GPS 1/10, wskazano bowiem, że w razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenia przewodniczącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie ma zastosowania art. 185 § 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. i art. 198 u.p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte we wskazanej powyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający obecnie sprawę w pełni podziela. Oznacza to, że rozpoznanie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji na skutek uchylenia wcześniej wydanego postanowienia, przez ten sam skład orzekający Sądu pierwszej instancji nie stanowi uchybienia ani art. 18 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a., ani art. 185 § 2 w związku z art. 197 § 2 tej ustawy. Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem przez skarżącego dobrowolnie lub w trybie przymusowym podatkowej decyzji wymiarowej utrzymanej w mocy decyzją będącą przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Rozstrzygając czy przyznać wnioskodawcy ochronę tymczasową, sąd ma obowiązek, po tym jak zapozna się z aktami sprawy, uwzględnić wszystkie istotne czynniki i interesy. Środek ochrony tymczasowej może zostać przyznany w szczególności, gdy wykonanie czynności administracyjnej może spowodować poważną szkodę, której naprawienie będzie wymagało znacznych wysiłków i w przypadku istnienia dostatecznych dowodów podważających ważność czynności. Wynika to nie tylko z art. 61 § 3 u.p.p.s.a. leż także z zasad uchwalonych w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (89) 8 z dnia 13 września 1989 roku w sprawie tymczasowej ochrony sądowej w sprawach administracyjnych. Skoro zatem wysokość wynikającego z decyzji zobowiązania podatkowego to 736.160,20 zł, zaś z akt sprawy wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest ciężka co wyklucza zdolność zapłaty tej kwoty bez konieczności przymusowego spieniężenia, także w trybie egzekucji administracyjnej, należącego do skarżącego majątku, to oznacza to, że wykonanie takiej decyzji przez skarżącego w rozpoznawanej sprawie wiąże się z ryzykiem powstania trudnych do odwrócenia skutków. Z tej przyczyny, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzą wymienione w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. przesłanki udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania utrzymanej w mocy decyzją stanowiącą przedmiot skargi decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. nr [...] z dnia 5 maja 2010 roku, na zasadach wynikających z art. 61 § 3-6 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny poucza jednocześnie stronę skarżącą, że wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd upada w razie wydania przez ten sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 u.p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 239g ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.,), wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawia strony dobrowolnego jej wykonania, zaś art. 239h tej ustawy stanowi, że wstrzymanie wykonania decyzji nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 tej ustawy, orzekł jak sentencji.