II FZ 206/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 625/10 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe N. [...] sp. z o.o. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn.akt I SA/Bk 625/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek W. D. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 września 2010 r., wydaną w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe N. [...] sp. z o.o. Sąd odmowę wstrzymania wykonania decyzji uzasadnił brakiem wykazania przez skarżącego, że ewentualne wykonanie decyzji wyrządzi mu znaczne szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wskazano, że niebezpieczeństwa takiego nie uzasadnia lakoniczne stwierdzenie, że nie posiada majątku, żadnych środków finansowych i nie pracuje. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji, pomimo, że wysokość zobowiązania i realizacja egzekucji wskazuje na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższe na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie postanowienia, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym nieopłaconej ani w części ani w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu. Wniesienie skargi ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (vide postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, niepubl.). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednak sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi. W niniejszej sprawie skarżący dość ogólnikowo - w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. - uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jednak z uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie wynika, czy Sąd ten oprócz analizy wniosku badał także akta sprawy. Znajduje się w nich m.in. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który został uwzględniony. Oczywiście nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił, a w każdym razie z uzasadnienia jego postanowienia nie wynika, czy Sąd ten poza oceną wniosku baczył w ogóle na akta sprawy. Na konieczność uwzględniania całości akt sprawy zwraca się uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide postanowienia z 26 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 112/09, z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 9/10, z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 467/10 i II FZ 417/10 (publ: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy, co wskazuje na niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. W konsekwencji uzasadnia to uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy mieć także na uwadze wysokość zobowiązania podatkowego, która w rozpatrywanym przypadku wynosi 736.160, 20 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 §1 w związku a art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie mieści się w zawartym w art. 209 p.p.s.a.