II FZ 467/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Ewa Radziszewska – Krupa (spr.), po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 431/10 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych, odsetki i koszty egzekucyjne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. M. J. (dalej: "Skarżący") w skardze z dnia 15 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 8 marca 2010r. wniósł o wstrzymanie wykonania tej decyzji, ze względu na trudną sytuację ekonomiczną. W uzasadnieniu podniósł, że przyczyną złożenia wniosku było dokonanie zajęcia rachunku bankowego w banku P. w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 20 lipca 2001 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 10 maja 2010r. zwolnił spod egzekucji rachunki bankowe Skarżącego, zajęte zawiadomieniami z 24 marca i 1 kwietnia 2010 r. Wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji był podyktowany zajęciem w toku postępowania egzekucyjnego dwóch rachunków bankowych, co uniemożliwiało Skarżącemu swobodne dysponowanie zgromadzonymi na nich środkami. Skoro odpadła przyczyna, która spowodowała złożenie wniosku, a w sprawie nie występują przesłanki pozwalające na wstrzymanie zaskarżonego aktu, należało oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący w zażaleniu na ww. postanowienie WSA w Lublinie wniósł o jego zmianę oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że rachunki bankowe ponownie zajęto - zawiadomieniem z 16 czerwca 2010 r. W tym samym dniu zawiadomiono również Skarżącego o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Na tej podstawie zwrot podatku dochodowego przekazano na konto Urzędu Skarbowego. Zachodzi, więc wielkie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący stracił pracę dnia 5 lipca 2010 r. Obecnie jedyną osobą utrzymującą rodzinę jest żona, która cierpi na poważne schorzenia kręgosłupa. Starszy syn studiuje na prywatnej uczelni. Wynajęty pokój musi opłacać również w okresie wakacji. Koszty kształcenia syna przekraczają 2.000 zł miesięcznie. Kontynuowanie przez niego nauki stoi zatem pod znakiem zapytania. Młodszy syn cierpi na kłębuszkowe zapalenie nerek, co wymaga kosztownego leczenia. Jest również uczniem szkoły niepublicznej i czesne trzeba płacić przez okres wakacji. Skarżący i jego żona przekroczyli pięćdziesiąty rok życia. Zamieszkują w starym, nieotynkowanym domu jednorodzinnym, którego utrzymanie jest drogie i ma ogromny wpływ na poziom materialnego życia rodziny. Od około dziesięciu lat muszą pomagać finansowo rodzicom. Skarżący przed podjęciem pracy w C. był długo bezrobotny i ponowne bycie bezrobotnym powoduje bardzo trudną sytuację życiową. Skarżący podniósł, iż postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. WSA w Lublinie zwolnił go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w związku z wniesieniem skargi Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") - po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw (por. postanowienie NSA: z 4 marca 2010 r., II OZ 178/10, Wspólnota 2010/12/26, z 21 stycznia 2010 r., II OZ 1200/09, Wspólnota 2010/7/44). Skoro obowiązkiem strony składającej wniosek jest szczegółowe uzasadnieniem okoliczności, odnoszących się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508), to obowiązkiem sądu na podstawie art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest szczegółowa ocena uzasadnionych we wniosku okoliczności. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie, narusza dyspozycję art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. Biorąc, bowiem pod uwagę złożony przez stronę w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich zawartych w nim okoliczności. Argumentem skarżącego nie był bowiem tylko fakt zajęcia obu rachunków bankowych, ale również okoliczności związane z utratą pracy i związaną z tym utratą płynności finansowej, brak możliwości uzyskania pomocy od rodziny, choroby dzieci i małżonki oraz obciążenia kredytowe. Skarżący we wniosku uzasadnił też, dlaczego wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na te okoliczności. Oceniając złożony w sprawie wniosek sąd pierwszej instancji miał również do dyspozycji w aktach tej konkretnej sprawy dokumenty źródłowe, które wnioskodawca złożył w toku postępowania z zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokonując zatem oceny sąd pierwszej instancji powinien był również uwzględnić ten materiał źródłowy, z punktu widzenia dyspozycji art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie bez znaczenia dla złożonego wniosku pozostawał fakt, że na podstawie decyzji z dnia 8 marca 2010 r. ustalono skarżącemu, jako byłemu członkowi zarządu, odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w kwocie łącznej 34.702,84 zł, odsetki za zwłokę 23.042 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.433,40 zł. Dopiero w kontekście powyższych okoliczności, podniesionych przez Skarżącego argumentów we wniosku oraz znajdującego się w aktach sprawy materiału źródłowego, sąd pierwszej instancji mógł dokonać prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy także zauważyć, że przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania decyzji. Skutki te mają przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji znaczenie niejako potencjalne, nie chodzi, bowiem o to, że w jakimś zakresie rzeczywiście wystąpiły lub się ujawniły. Przepis ten wymaga tylko istnienia zagrożenia - "zachodzi niebezpieczeństwo", którego można się spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu wykonania zaskarżonej decyzji w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest wykazanie przez stronę we wniosku jednej z dwóch alternatywnych przesłanek tj. możliwości zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Ograniczenie się, zatem przez sąd pierwszej instancji tylko do jednego argumentu, że zwolniono spod zabezpieczenia rachunki bankowe skarżącego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niewystarczające i narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art.61 § 3 P.p.s.a. Zaistnienie, bowiem chociażby tylko jednej z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniałoby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I FSK 983/08, LEX nr 468877). Poza tym należy wskazać, że ze złożonego przez skarżącego zażalenia wynika, że oba posiadane przez niego rachunki bankowe został ponownie zajęte 16 czerwca 2010r. W załączeniu do zażalenia podatnik załączył wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Dlatego rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, dokonana ponownie oceny złożonego przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem całokształtu sprawy oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.