II SA/Po 778/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej spółki kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ E. Brychcy /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), postanowieniem z dnia 15 września 2010 r., nr IR.IV-9.71110-264/10, po zapoznaniu się z odwołaniem "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka) od decyzji Starosty W. z dnia [...] 2010 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. L. pozwolenia na budowę budynku biurowo-warsztatowego, rozbudowę kotłowni o pomieszczenie socjalno-biurowe i warsztatowe na działce nr 1665 w S., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczony jest od daty doręczenia rozstrzygnięcia stronie. W przedmiotowej sprawie decyzja Starosty W. została doręczona Spółce w dniu 15 lipca 2010 r. a zatem termin do skutecznego wniesienia odwołania upływał z dniem 29 lipca 2010 r. Natomiast odwołująca Spółka odwołanie wniosła w dniu 2 sierpnia 2010 r. a więc z po terminie. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Wojewoda zwrócił również uwagę, iż Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz podkreślił, iż decyzja Starosty W. z dnia 13 lipca 2010 r. zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania. W imieniu Spółki skargę na powyższe postanowienie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adw. P.S. zarzucając: - naruszenie art. 40 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż doszło do prawidłowego doręczenia Spółce decyzji Starosty W.; - naruszenie art. 45 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie adresem do doręczeń powinien być lokal siedziby strony; - art. 129 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Spółka przekroczyła czternastodniowy termin do wniesienia odwołania; - art. 134 k.p.a. przez błędne przyjęcie, iż zaszły przesłanki do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia dowołania. Skarżąca Spółka wyjaśniła, iż we wszelkiej korespondencji kierowanej przez nią do Starosty W., przed datą wydania decyzji, jednoznacznie wskazywała, że jej adresem do korespondencji jest ul. Ś. [...] I. Adres przy ul. S. [...] w P. był wskazany jedynie jako adres siedziby Spółki. Decyzja Starosty W. została doręczona na adres siedziby Spółki w dniu 15 lipca 2010 r., ale dopiero w dniu 19 lipca 2010 r. została doręczona pod wskazanym adresem do korespondencji. W tej sytuacji składając w dniu 2 sierpnia 2010 r. odwołanie Spółka dochowała przewidzianego prawem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Spółka zaznaczyła, iż jakkolwiek zgodnie z treścią art. 45 k.p.a. miejscem doręczenia pisma jednostce organizacyjnej lub organizacji społecznej jest wyłącznie lokal jej siedziby, to wskazanie przez podmioty określone w tym przepisie innego miejsce doręczania im pism wiąże organ. W takiej sytuacji jedynie doręczenie dokonane we wskazanym miejscu, mimo że innym niż lokal siedziby jednostki organizacyjnej, będzie zgodne z prawem. Taka okoliczność miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Spółka jednoznacznie wskazała swój adres do doręczeń jako ul. Ś. [...] w I. i wszelkie pisma kierowane przez organ I instancji do skarżącej należy uznać za doręczone dopiero z dniem ich odebrania pod adresem w I.. Strona skarżąca zarzuciła także, iż doręczając wadliwie korespondencję i uniemożliwiając stronie złożenie skutecznego odwołania organ naruszył wynikającą z art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż cała kierowana do Spółki przez organ I instancji korespondencja była prawidłowo doręczana pod adresem siedziby Spółki w P. przy ul. S. [...]. Wojewoda przyznał, iż na pismach wnoszonych przez "A" Sp. z o.o. widniała pieczątką zawierająca adres do korespondencji, jednakże Spółka nie powiadomiła jednoznacznie organu o zmianie swojego adresu do czego była zobowiązana zgodnie z art. 41 k.p.a., odbierając jednocześnie korespondencję kierowaną na poznański adres. Zdaniem Wojewody również decyzja Starosty W. została prawidłowo doręczona na adres siedziby Spółki w dniu 15 lipca 2010 r. a fakt doręczenia tej decyzji na adres korespondencyjny w dniu 19 lipca 2010 r. nie może mieć wpływu na bieg ustawowego terminu do wniesieni odwołania i w szczególności nie otwiera na nowo biegu terminu dla strony. Uczestnik postępowania M. L. wniósł o oddalenie skargi z argumentacją analogiczną jak podnoszona przez organ administracji w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) oraz stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie doszło w ocenie Sądu do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i udzielać im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Nadto art. 45 k.p.a. stanowi, iż jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, przy czym zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przywołanie powyższych przepisów dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest w niniejszej sprawie o tyle zasadne, iż jak wynika z analizy akt administracyjnych organu I instancji skarżąca Spółka w szeregu pism procesowych składanych w toku tegoż postępowania (pismo z dnia 28 maja 20010 r., k. 21 akt administracyjnych, pismo z dnia 1 lipca 2010 r. k. 29 akt administracyjnych, pismo z dnia 1 lipca 2010 r. k. 31 akt administracyjnych) wskazywała zarówno w nagłówku jak i w pieczątce firmowej adres do korespondencji odmienny od adresu siedziby Spółki, to jest ul. Ś. [...] w I.. Pomimo takowej treści pism procesowych strony organ administracji I instancji decyzję z dnia 13 lipca 2010 r. doręczył na adres siedziby Spółki w P. nie informując strony o uznaniu jej oświadczenia woli co do wskazania adresu dla doręczeń za bezskuteczne i nie wyjaśniając w jakikolwiek sposób powodów uznania tegoż wskazania za bezskuteczne. Nadto jak wynika z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych nie sposób ustalić w oparciu o te akta osoby, która pod adresem siedziby Spółki dokonała w dniu 15 lipca 2010 r. odbioru decyzji z dnia 13 lipca 2010 r., albowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powyższej korespondencji (k. 40 akt administracyjnych organu I instancji) znajduje się jedynie nieczytelny podpis, brak natomiast wskazania danych osobowych odbierającego korespondencję i charakteru jego relacji ze Spółką będącą adresatem tejże korespondencji. Zauważyć przy tym należy, iż na zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji uprzednio kierowanej do Spółki "A" znajdują się również nieczytelne podpisy, jednakże różne od podpisu osoby potwierdzającej odbiór decyzji organu I instancji (k. 27 i 18 akt organu I instancji). W niniejszej sprawie występują zatem dwa zasadnicze problemy, wymagające analizy a następnie oceny, w aspekcie zarzutów stawianych w skardze przez skarżącą Spółkę. Pierwszy z tych problemów dotyczy tego, czy rzeczywiście, jak to przyjął organ administracji publicznej orzekający w sprawie treść art. 45 k.p.a. wskazująca, że jednostkom organizacyjnym (w tym jak w niniejszej sprawie spółkom) doręcza się pisma tylko w lokalu ich siedziby (przy równoczesnym braku w k.p.a. regulacji analogicznej jaka występuje w przepisach o postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych i postępowaniu sądowo-administracyjnym, umożliwiającej wskazywania przez te jednostki tzw. "adresu dla doręczeń") przesądza o tym, iż wskazanie takowego "adresu dla doręczeń" nie jest dopuszczalne prawnie i co za tym idzie jest prawnie nieskuteczne. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę z poglądem takowym nie można się zgodzić, albowiem choć nie budzi wątpliwości, iż jednoznacznie brzmiącego przepisu w tym zakresie faktycznie w k.p.a. brak, to nie oznacza to jednak bynajmniej, że jednostka organizacyjna jest pozbawiona możliwości korzystania z doręczenia jej pism urzędowych także pod innym niż adres siedziby, a wskazanym przez nią adresem, lecz jest wręcz skazana z woli ustawodawcy na to, że musi zorganizować sobie możliwość odbioru korespondencji w siedzibie. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie było bowiem kwestionowane, że strona postępowania administracyjnego ma prawo do ustanowienia pełnomocnika procesowego, przy czym takie pełnomocnictwo może dotyczyć także poszczególnych czynności procesowych. Jedną z takich czynności jest odbiór korespondencji kierowanej do strony. Jeżeli więc strona wskaże adres, pod jaki ma być kierowana do niej korespondencja, to zrozumiałe jest, iż pod tym adresem właśnie czynności odbioru będzie dokonywać upoważniony przez stronę do jej dokonania pełnomocnik. Tak wskazany "adres do doręczeń" a w istocie pełnomocnik do odbioru pism powoduje, że stosuje się art. 40 § 2 k.p.a., co oznacza że pisma doręcza się upoważnionemu do dokonania tej czynności pełnomocnikowi pod wskazanym przez stronę adresem (analogicznie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2010 r., sygn. II OSK 1650/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż nawet kwestionując możliwość takiej formy doręczania pism stronie skarżącej jedynie w oparciu o wskazanie "adresu dla doręczeń", a nie pełnomocnika dla doręczeń, organ I instancji, wobec jednoznacznego brzmienia przywołanych powyżej art. 9 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. winien poinformować stronę o bezskuteczności wskazywania przez nią adresu dla doręczeń w pismach procesowych, względnie o potrzebie doprecyzowania, czy wskazanie "adresu dla doręczeń" stanowi ustanowienie pełnomocnika dla doręczeń, nie mógł natomiast - jak miało to miejsce w sprawie - po prostu przemilczeć wielokrotnie powtarzanych oświadczeń strony, albowiem stanowiło to ewidentne naruszenie zasady informowania stron o okolicznościach prawnych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i skutkowało naruszeniem zasady umożliwienia stronom udziału w postępowaniu. Reasumując uznać należy, iż wskazaniu adresu do korespondencji nie stoi na przeszkodzie - wbrew twierdzeniom organu II instancji - treść art. 45 k.p.a. Wymieniony przepis stanowi bowiem jedynie ogólną zasadę doręczania pism jednostce organizacyjnej. Zasada ta musi być zachowana, chyba że podmiot taki sam wskaże adres do korespondencji. Wskazanie takie powinno wiązać organ bowiem prawidłowe doręczenia mają na celu zachowanie prawa strony do czynnego udziału w sprawie. To prawo będzie realnie zachowane jeżeli doręczenia będą robione na wskazany przez podmiot adres (analogicznie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2009 r., sygn. V SA/Wa 397/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kolejnym problemem wymagającym ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jest kwestia oceny prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 13 lipca 2010 r. w sytuacji, gdy odbiór korespondencji nastąpił wprawdzie w siedzibie strony skarżącej, to jednak ze zwrotnego poświadczenia odbioru jak i z akt sprawy nie wynika, kto dokonał tej czynności, przy czym brak jest jakiejkolwiek wzmianki co do tego, że osoba, która podjęła się tej czynności w imieniu strony skarżącej była do tego przez tę stronę upoważniona. Taki stan rzeczy sam w sobie i niezależnie od wcześniejszych rozważań powoduje, że wobec niepotwierdzenia przez osobę odbierającą pismo niezbędnego dla skuteczności doręczenia warunku, to jest działania w ramach udzielonego upoważnienia do odbioru pisma, za nieprawidłową uznać należy ocenę wyrażoną przez organ administracji II instancji, jakoby czynność doręczenia wykonana w dniu 15 lipca 2010 r. wywołała skutki prawne. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym uczestnika postępowania M.L. zauważyć natomiast należy, iż w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 41 k.p.a., albowiem z żadnego z pism Spółki "A" nie wynika, by dokonała ona w toku postępowania zmiany adresu swojej siedziby na inny niż wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym, a jedynie, iż wskazała - odmienny niż adres siedziby Spółki - adres dla doręczania jej korespondencji. Stąd też, wobec ustalenia, iż zaskarżone postanowienie Wojewody Wielkopolskiego wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. i art. 45 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Wielkopolski winien ustalić - z uwzględnieniem wykładni przepisów prawa procesowego przedstawionej w uzasadnieniu niniejszego wyroku - w jakiej dacie doszło do skutecznego prawnie doręczenia decyzji organu I instancji Spółce "A" i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń odpowiedniego procesowego załatwienia wywiedzionego przez tą Spółkę odwołania. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zgodnie, z którym w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw. Stosownie do treści art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej m.in. przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa powyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002 r., nr 163, poz.1348 z późn. zm.). Jak wskazuje treść § 2 tego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład jego pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia. Opłatę zasądza się na podstawie stawek minimalnych, szczegółowo wyliczonych w tym rozporządzeniu, przy czym opłata nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu. W ocenie Sądu, uwzględniając wymienione powyżej wytyczne, stopień zawiłości sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, wystarczające będzie zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu. Należy zaznaczyć, iż jak wynika z akta sprawy aktywność adwokata w przedmiotowym postępowaniu ograniczyła się jedynie do sporządzenia i wniesienia skargi do sądu, w rozprawie uczestniczył zaś aplikant adwokacki. Zarówno w samej skardze jak i na rozprawie skarżący nie wskazał przy tym jakichkolwiek przesłanek przemawiających za uwzględnieniem zgłoszonego w skardze żądania zasądzenia od organu kosztów zastępstwa procesowego w poczwórnej wysokości przewidzianej przepisami prawa. W ocenie Sądu nie sposób zaś przyjąć by sprawa niniejsza była szczególnie zawiła, o czym świadczy chociażby krótki termin jej rozpatrzenia, niewielka objętość akt administracyjnych, lakoniczność skargi, czy wreszcie nieznaczna obszerność uzasadnienia wyroku, a wręcz uznać ją należy za sprawę o niewielkim stopniu skomplikowania prawnego i faktycznego. W tej sytuacji zdaniem Sądu zasadne było zasądzenie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika według stawki minimalnej, która zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. wynosi 240 zł. Sąd zasądził ponadto w oparciu o powołany wyżej art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu oraz kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ E.Brychcy /-/ T.Świstak /-/ M.Kwiecińska