IV SA/Wa 2248/10

WyrokWSA w Warszawie2011-02-24

Skład orzekający: Anna Szymańska, Grzegorz Czerwiński, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, może być prowadzone na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r.?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r. stwierdził, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. nadal stanowi podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy nieruchomość podpada pod przepisy dekretu PKWN o reformie rolnej. Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r. nie ma mocy powszechnie obowiązującej i nie wiąże sądów administracyjnych. W konsekwencji postępowanie administracyjne w tym zakresie nie jest bezprzedmiotowe i powinno być rozpoznane przez organ administracji, a nie sąd powszechny.
Stan faktyczny
B. K. złożył wniosek o stwierdzenie, że dawny majątek ziemski pn. "K." nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Organ I instancji (wojewoda) umorzył postępowanie z powodu braku podstawy prawnej do rozstrzygnięcia sprawy, a Minister Rolnictwa utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o właściwości oraz umorzenie postępowania bez podstawy prawnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku [...] Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia, że dawny majątek ziemski pn. "K." nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 pkt. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister stwierdził, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem B. K. - następcy prawnego Z. i B. J., byłych współwłaścicielek majątku - w sprawie stwierdzenia, że dawny majątek ziemski pn. "K." nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W motywach decyzji organ pierwszej instancji powołał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt 107/08, zgodnie z którym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 10, poz. 51) wyczerpał moc prawną z chwilą zakończenia prowadzonych do lat 50-tych XX wieku działań związanych z przeprowadzaniem reformy rolnej. Trybunał wskazał w szczególności, iż w 1958 r. uporządkowana została sytuacja prawna licznych nieruchomości rolnych, które nie podpadały pod działanie przepisów o reformie rolnej, a mimo to zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17, poz. 71), nieruchomości rolne oraz leśne objęte we władanie Państwa do momentu wejścia w życie tej ustawy przechodziły na własność Państwa bez względu na ich obszar. Na podstawie art. 9 ustawy z 1958 r. doszło zatem do przejścia z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych i leśnych objętych we władanie państwa do dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. 5 kwietnia 1958 r. Z tą chwilą bezprzedmiotowe stały się postępowania administracyjne w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., mające na celu stwierdzenie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Ustawa z 1958 r. regulowała bowiem na nowo administracyjny tryb orzekania o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Trybunał stwierdził ponadto, iż § 5 ww. rozporządzenia nie może być obecnie dla organów administracji podstawą do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej podpadanie nieruchomości ziemskiej pod przepisy dekretu o reformie rolnej. Tryb administracyjny decyzji o podpadaniu nieruchomości ziemskich pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu pozostawał bowiem w nierozerwalnym związku z przeprowadzeniem reformy rolnej. Jego zastosowanie nie może wykraczać poza cele tego dekretu. Celem dekretu nie jest w żadnym razie odwracanie skutków reformy rolnej w związku ze zmiana ustroju prawno-politycznego w 1989 r. Nie może on zatem służyć jako podstawa do wydawania decyzji administracyjnych o zwrocie całości lub części nieruchomości ziemskiej. Minister zauważył, iż z powyżej przedstawionych względów, przesłankę umorzenia przez Wojewodę [...] przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a."], stanowił brak przepisu prawa materialnego, który upoważniałby go do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania B. K., Minister Rolnictwa wskazał w pierwszej kolejności, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie stanowił § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przepis ten stanowi, iż orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, należy w I instancji do wojewódzkich urzędów ziemskich. Od decyzji wojewódzkiego urzędu ziemskiego służy stronom prawo odwołania za pośrednictwem tego urzędu w ciągu 7 dni, licząc od dnia następnego po doręczeniu decyzji, do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na mocy dekretu z dnia 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej (Dz. U. nr 43, poz. 248) sprawy administracji reform rolnych zostały włączone do zakresu działania wojewodów i starostów, a urzędy ziemskie zostały zespolone z organami administracji ogólnej (art. 1 w zw. z art. 2). Kompetencje wojewódzkich urzędów ziemskich przekazane zostały wojewodom (art. 3 lit.a). Prawidłowo zatem, wbrew twierdzeniom odwołującego się, wniosek B. K. z dnia [...] lipca 2004 r. podlegał rozpatrzeniu przez Wojewodę [...]. Następnie organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie skutków prawnych płynących z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt 107/08 wskazał, iż w aktualnym stanie prawnym do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1945 r. nie ma mocy obowiązującej, w związku z tym nie stanowi szczegółowej regulacji, o jakiej mowa w art. 2 § 3 k.p.c., na podstawie której orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej mogłoby zostać przekazane organom administracji. W konkluzji Minister stwierdził, iż skoro Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r. stwierdził, iż nie ma obowiązującego przepisu prawa, na podstawie którego można by rozstrzygnąć wniesione żądanie, to wszczęte postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych. Ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości stwarza bowiem obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie z braku podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia [...] października 2010 r., B. K. wniósł o stwierdzenie jej nieważności decyzji obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej organu poprzez uznanie, ze Wojewoda [...] jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy, a nadto naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sprawie. W motywach skargi skarżący wskazał w szczególności, iż w sprawie niniejszej chodzi o stwierdzenie, że nieruchomość o powierzchni 50 ha i park z dworkiem należąca do jego spadkodawców nie była przeznaczona na cele reformy rolnej. Wbrew poglądowi zaprezentowanemu w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., nie chodzi tu o odwracanie skutków reformy rolnej, a usunięcie naruszenia dekretu o reformie rolnej, której celem było uporządkowanie stosunków własnościowych na wsi. To naruszenie nie wynikało z treści dekretu, było wynikiem niewłaściwego jego zastosowania do nieruchomości, która w związku z tym, że nie była przeznaczona na cele reformy rolnej, nie przeszła na własność Skarbu Państwa. Nadto skarżący podniósł, iż stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii reformy rolnej jest całkowicie niekonsekwentne i pozbawione jakiejkolwiek podstawy. Należy bowiem stwierdzić, iż tak długo, jak prawo pozwala na powrót do orzekania o sytuacjach z przeszłości, pozostaje konieczność stosowania "skonsumowanego" przepisu, a tym samym zachowuje on częściową (szczątkową) moc obowiązującą. Nie można uznawać, że gdy "jednorazowy" przepis wywołał już skutek prawny, to tym samym utracił on moc obowiązującą. Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego zamykała drogę obywatelowi do dochodzenia naruszonych praw. Trybunał powołał się na przepis, który sam w sobie stanowi naruszenie podstawowej konstytucyjnej gwarancji, iż ustawa nie może zamykać nikomu drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 105 K.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzić musi do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W myśl powołanego wyżej przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest uznanie przez organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W niniejszym wypadku Wojewoda [...] jako organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia, że dawny majątek ziemski pn. K. nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uznał, że brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że określona nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w drodze postępowania administracyjnego. Zdaniem Wojewody sprawa taka winna zostać rozpoznana przez sąd powszechny. Organ I instancji, a w ślad za nim Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stając na takim stanowisko wzięły pod uwagę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. (sygn. akt P 107/08), argumentując jak wskazano w stanie sprawy. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem w istocie do oceny, jaka droga - postępowania przed sądem powszechnym czy przed organami administracyjnymi jest właściwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów dnia 5 czerwca 2006 r. podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 2/06), w której stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.). Tym niemniej postanowieniem z 5 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w tożsamej rodzajowo sprawie, wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) w zakresie w jakim na jego mocy orzekanie w przedmiocie podpadania nieruchomości ziemskich pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) przekazano do kompetencji organu administracji publicznej jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP?". Postanowieniem z 1 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. W uzasadnieniu jednak Trybunał wskazał, iż ww. rozporządzenie nie może być obecnie stosowane przez organy administracji publicznej, a w szczególności nie może stanowić podstawy do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości w związku z przeprowadzeniem reformy rolnej. W efekcie powyższego postanowieniem z 7 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 176/10, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie reformy rolnej, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości – "czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 z późn. zm.)?". Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż po wydaniu postanowienia przez Trybunał Konstytucyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając moc wiążącą orzeczenia Trybunału z 1 marca 2010 r. w kilku sprawach stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji w sprawach, w których orzekano na podstawie ww. przepisu rozporządzenia, przyjmując iż zostały one wydane bez podstawy prawnej. Uznanie, iż § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. utracił moc obowiązującą z chwilą zakończenia reformy rolnej mogłoby skłaniać do odstąpienia od stanowiska sformułowanego w uchwale NSA z 5 czerwca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10), podjął uchwałę, w której stwierdził, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. nie prowadzi do konieczności odmowy stosowania przez sądy i organy administracji publicznej § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., a także nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej w trybie określonym w tym przepisie. Postanowienie to nie jest bowiem "orzeczeniem" Trybunału, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem nie posiada mocy powszechnie obowiązującej. Trybunał Konstytucyjny nie posiadał przy tym kompetencji do wiążącego stwierdzenia nieobowiązywania § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. Oznacza to, że pogląd prawny Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym wymieniony przepis utracił moc obowiązującą, nie wiąże sądów administracyjnych. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny w swojej uchwale przeprowadził szczegółową analizę zagadnienia mocy obowiązującej § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. dochodząc do wniosku, że dekret z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej – jako że nigdy nie został derogowany przez prawodawcę – nie utracił mocy obowiązującej i stanowi w dalszym ciągu element prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym również § 5 rozporządzenia nie utracił mocy obowiązującej. Nie można też mówić o jego "skonsumowaniu" z chwilą przejścia na rzecz Państwa nieruchomości podlegających reformie rolnej. Prawodawca dostrzegał bowiem, że wejście w życie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej będzie generowało spory w indywidualnych sprawach wynikające z wątpliwości co do tego, czy konkretna nieruchomość posiadała w dniu wejścia w życie dekretu cechy określone w powyższym przepisie dekretu. Oczywiste jest więc, że analizowany przepis rozporządzenia wyrażał normy generalne i abstrakcyjne, które miały być stosowane w przyszłości, jako procedura rozstrzygania tego typu sporów. Przepis § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. jest w dalszym ciągu stosowany w praktyce organów władzy publicznej jako podstawa kompetencji do rozstrzygania o podpadaniu konkretnej nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W obecnych realiach ustrojowych funkcje wojewódzkich urzędów ziemskich wykonują organy administracji rządowej (wojewodowie). Decyzje tych organów podlegają natomiast kontroli sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł nadto, iż nie można przyjąć, że rozstrzyganie sporów dotyczących przeprowadzenia reformy rolnej w drodze administracyjnej zakończyła ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Zgodnie z art. 187 § 2 ustawy P.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest wiążąca w danej sprawie. Z kolei art. 269 tej ustawy określa tryb postępowania w sytuacji, gdy jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów. Z art. 269 § 1 ustawy P.p.s.a. wynika tzw. ogólna moc wiążąca wskazanej uchwały. Wspomniana ogólna moc wiążąca uchwały wyraża się w tym, że żaden skład orzekający jakiegokolwiek sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć kwestii objętej zakresem uchwały w sposób sprzeczny ze stanowiskiem w niej zawartym, niż przy zastosowaniu reguł wynikających z tej normy (tj. przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi). Mając zatem na uwadze dyspozycję art. 269 § 1 ustawy P.p.s.a sąd obecnie rozpoznając tego rodzaju sprawę w pierwszej kolejności winien był odpowiedzieć na pytanie, czy podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale. Jeśliby uznał tezę tej uchwały za odbiegającą od jego poglądu, miałby obowiązek przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi NSA. Sąd w obecnym składzie stwierdza jednak, że przywołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10) formułuje przekonywująca tezę, co do której skład orzekający nie wywodzi żadnych wątpliwości. Z tego powodu jest nią związany i przyjmuje pogląd tamże wyrażony za wiążący. W takiej sytuacji nie może ostać się stanowisko organów obydwu instancji opierające się na tezie, iż właściwą drogą orzekania w sprawach podpadania lub nie podpadania nieruchomości pod regulacje dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest droga przed sądem powszechnym, a w konsekwencji prowadzenie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe. Z tego względu zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona, jak również decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010r. co oznacza, że obecnie organ I instancji winien rozpatrzeć na nowo wniosek B. K. o stwierdzenie, że majątek ziemski pn. K. nie podlegał przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło