I SA/Rz 45/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Tomasz Smoleń Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2011r. sprawy ze skargi M. R. i T. C. wspólników spółki cywilnej "A" na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia "G." s. c. M. R., T. Cz. – zwanej dalej spółką, na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] listopada 2009 r. nr US [...] w sprawie odmowy zwrotu na rzecz spółki kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],- postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt postępowania wynika, iż z uwagi na zaległość spółki z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2009 r. w kwocie 2.927.312,80 zł Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przesłał spółce w dniu 15 maja 2009r. upomnienie przedegzekucyjne, a następnie w dniu 10 lipca 2009 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], oraz dokonał zajęcia rachunków bankowych spółki. W ostatnim dniu terminu płatności- tj. 27 kwietnia 2009r. - spółka złożyła wniosek o rozłożenie powyższej zaległości na raty. Proponując częściowe spłaty w dniach 31 maja i 30 czerwca 2009r. Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. organ podatkowy odmówił spółce rozłożenia na raty. W związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi powstały koszty egzekucyjne na które złożyła się opłata manipulacyjna (1% kwoty egzekwowanej należności) w wysokości 29.922,00 zł oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego (5% kwoty egzekwowanej należności) w kwocie 149.609,70 zł. W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych uzyskano kwotę 103.788,20 zł, którą w całości przekazano na poczet kosztów egzekucyjnych. Kwota zaległości podatkowej została bezpośrednio wpłacona na rachunek Wierzyciela. Pozostałe koszty egzekucyjne w wysokości 75.743,50 zł zostały pokryte z nadpłaconego podatku VAT. Postępowanie egzekucyjne zostało ostatecznie zakończone z dniem 27 lipca 2009 r. Spółka, pismem z dnia 8 października 2009r., zwróciła się do organu o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej u.p.e.a., twierdząc iż wszczęcie oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego w okresie rozpoznawania wniosku Zobowiązanego o rozłożenie zaległości na raty, a także przed wydaniem decyzji w tej sprawie było niezgodne z przepisami, gdyż naruszyło zasadę celowości postępowania egzekucyjnego określonego w przepisie art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także sprzeczne z art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Strona podniosła, iż dokonane przez organ czynności egzekucyjne sprowadziły się w zasadzie do prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, a cała zaległość podatkowa została spłacona dzięki staraniom Zobowiązanego, który polecił swoim kontrahentom dokonywać zapłaty zobowiązań bezpośrednio na rzecz organu. Podkreśliła również, iż podatnik współpracował z organem egzekucyjnym i podjął działania mające na celu spłatę zobowiązania, a podjęte przez organ egzekucyjny czynności są niewspółmierne do wysokości kosztów egzekucyjnych, jakimi został obciążony Zobowiązany. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił zwroty kosztów postępowania egzekucyjnego a Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r. utrzymał w mocy to postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko organy stwierdziły, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku poprzez zastosowanie określonych w ustawie środków, za które to czynności egzekucyjne organ podatkowy pobiera opłaty obciążające w całości zobowiązanego. Od zasady tej wyjątek stanowi art. 64c§3 ustawy, zgodnie z którym nie obciąża się zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, gdy spowodowane zostały one niezgodnym z prawem wszczęciem bądź prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W ocenie organów jednak wszczęta w niniejszej sprawie egzekucja w stosunku do spółki prowadzona była zgodnie z obowiązującym prawem. Złożenie bowiem wniosku o rozłożenie podatku na raty, w sytuacji upływu terminu płatności podatku, nie zwalnia wierzyciela z obowiązku podjęcia czynności określonych przepisami ustawy. Nie wystąpiły zatem przesłanki uprawniające zobowiązanego do żądania zwrotu naliczonych mu kosztów egzekucyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucili naruszenie art. 7 § 2 oraz art. 64c § 3 ustawy a także art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc iż wszczęcie i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w okresie rozpoznawania wniosku zobowiązanego o rozłożenie na raty egzekwowanej zaległości oraz przed wydaniem decyzji w tej sprawie było niezgodne z wymienionymi zasadami postępowania. Wyrokiem z dnia 20 maja 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie, argumentując że postanowienia te naruszały zasady ogólne postępowania egzekucyjnego tj. zasadę celowości oraz zasadę niezbędności. Sąd wskazał, iż celem posterowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do ostatecznego wykonania przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania, jednakże egzekucja administracyjna powinna być powadzona tylko w przypadkach gdy jest to absolutnie niezbędne tj. kiedy dłużnik uchyla się od zaspokojenia należności. Tymczasem w ocenie sądu, fakt złożenia w ostatnim dniu upływającego terminu do zapłaty podatku, wniosku o rozłożenie przedmiotowej zaległości na raty, przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności sprawy, wyklucza przypisanie skarżącym zamiaru uchylania się od zapłaty przedmiotowej zaległości. Stanowisko organu, iż brak zapłaty należności w terminie płatności automatycznie upoważnia wierzyciela do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, sąd ocenił jako pozostający w sprzeczności z zasadami postępowania określonymi w art. 6 i art. 8 KPA. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w R., wnosząc o jego uchylenie, zarzucił naruszenie art. 1 §1 i 2, art. 3 §1 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit a oraz art. 134 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. z 2002r. nr 153 poz 1269 ze zm. ) poprzez wykroczenie poza wskazany przepisami zakres kognicji sądu administracyjnego, błędnie dokonaną kontrolę zaskarżonej decyzji polegającą na oparciu rozstrzygnięcia o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Organ podniósł, iż sąd dokonując oceny w kwestii możliwości przypisania skarżącym zamiaru uchylania się od wykonania ciążącego na nich obowiązku, dokonał samodzielnych ustaleń, do czego nie był uprawniony, a także iż badając stan faktyczny sprawy pominął fakt, że wszczęcie przez organ postępowania egzekucyjnego nastąpiło dopiero po upływie dwóch tygodni od zaproponowanej przez samych skarżących daty zapłaty drugiej i ostatniej rat zaległości. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2010r. sygn. akt II FSK 1957/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku podkreślił, iż nie można wyprowadzać prawnego obowiązku odstąpienia od czynności egzekucyjnych z przepisów normujących zasady postępowania w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż pogłębianie zaufania obywateli do organów państwa nie może oznaczać odstępowania przez organ od powinności nakazanych przez prawo, chociażby powodowały one negatywne skutki dla podatników. W przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o rozłożenia na raty zaległości podatkowej, wierzyciel mógł odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile nie przeczyłby temu wzgląd na interes publiczny, nie miał jednakże prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia czynności egzekucyjnych, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie do wystawienia tytułu egzekucyjnego doszło po bezskutecznym upływie wskazanych przez samych zobowiązanych terminów płatności raty zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia w całości uprzednio zapadłego w spawie wyroku, sąd ponownie rozpatrujący przedmiotową sprawę związany jest, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, do której istotnych elementów należy stwierdzenie, że na mocy art. 64c § 3 u.p.e.a. zwrot pobranych od zobowiązanych należności z tytułu kosztów egzekucyjnych następuje tylko w przypadku ustalenia, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, oraz że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel na podstawie art. 6 § 1 u.p.e.a. ma prawny obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, a także iż uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym zasadniczo należy wiązać z niezapłaceniem należności w terminie płatności a podjęcie w takim wypadku czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych może być uznane za pozostające w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadą prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób pogłębiający zaufanie do nich obywateli jedynie wtedy, gdy jedynym celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest naliczenie związanych z nim opłat, a nie wyegzekwowanie obowiązku. Rozpoznając okoliczności niniejszej sprawy należy zatem stwierdzić, iż prowadzone przez organy czynności egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania ciążących na spółce należności, pomimo iż podjęte przed ostatecznym rozstrzygnięciem przez ten organ w przedmiocie wniosku podatnika o rozłożenie przedmiotowej należności na raty, były czynnościami podjętymi zgodnie z obowiązującym prawem. Wobec samego faktu niezapłacenia należności w terminie, organy podatkowe były bowiem umocowane do wystawienia tytułu egzekucyjnego i podjęcia czynności w sprawie, dodatkowo zaś faktyczne wszczęcie czynności egzekucyjnych nastąpiło po upływie zaproponowanych we wniosku terminów spłaty należności w ratach. Koszty tego postępowania słusznie zatem obciążają podatnika i pomimo odmiennych twierdzeń wnioskodawcy opartych na treści art. 64c § 3 u.p.e.a., nie ma podstawy do ich zwrotu. Zasadnie zatem odmówiono wnioskodawcy zwrotu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr SM6/1092/09. W związku z powyższym, należy uznać zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z obowiązującym prawem, wobec czego przedmiotowa skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.