II SA/Rz 981/10
WyrokWSA w Rzeszowie2011-02-24
Skład orzekający: SWSA Zbigniew Czarnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu choroby zawodowej może zostać wydana bez zapewnienia stronom postępowania dostępu do dokumentacji medycznej pracownika, która stanowi kluczowy dowód w sprawie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w szczególności zasad prawdy obiektywnej, praworządności i równego traktowania stron. Kluczowym błędem organów było odmówienie stronom dostępu do dokumentacji medycznej pracownika, co stanowiło naruszenie zasady jawności akt sprawy i uniemożliwiło prawidłową ocenę materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że przepisy k.p.a. mają pierwszeństwo przed przepisami o ochronie tajemnicy lekarskiej w kontekście postępowań administracyjnych, w których dokumentacja medyczna stanowi istotny dowód.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia choroby zawodowej u pracownicy, J.D., która pracowała jako laborantka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. ustalił chorobę zawodową, a decyzję tę utrzymał w mocy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. Skarżąca spółka INC P.R. S.A. zakwestionowała prawidłowość ustaleń organów, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. naruszenia zasad postępowania, braku dostępu do dokumentacji medycznej, wadliwego przeprowadzenia badań oraz nieprawidłowej oceny materiału dowodowego. Spółka argumentowała, że objawy chorobowe mogły mieć inne przyczyny niż narażenie zawodowe, a badania nie były wystarczająco rzetelne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zwrócił skarżącej kwotę 200 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2011 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi INC P.R. S.A. z/s w R. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [..] czerwca 2010 r., znak [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zwraca skarżącej INC P.R.S.A. z/s w R. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi na jej koszt.
Decyzją z dnia [..] sierpnia 2010r., znak: [...] P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. (dalej: "PPWIS") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (dalej: "PPIS") nr [...] z dnia [..] czerwca 2010r., znak: [...] ustalającą u J.D. chorobę zawodową w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia.
Decyzję PPWIS wydał na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz §8 ust. 1 w zw. z §11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2009, nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu organ wskazał, że J.D. w okresie od [..] listopada 1996 do [..] stycznia 2008r. pracowała w charakterze laboranta, a od dnia [..] lipca 2008r. jest pracownikiem biurowym. W pierwszym ze wskazanych okresów była narażona na czynniki szkodliwe, a badania jakim została poddana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (dalej "IMP") ujawniły ostrą reakcję z podrażnienia na preparat Fumaderm. Objawy te ustąpiły po ustaniu narażenia zawodowego na fumaran dimetylu, na co wskazuje IMP w orzeczeniach z [..].01.2009 r., [..].10.2009 r., [..].03.2010 r. , w których podkreślono, że kontaktowe zapalenie skóry z podrażniania może wystąpić także przy stosowaniu środków ochronnych u pracownika, m.in. poprzez przenikanie szkodliwych oparów, zaś na zawodową etiologię schorzenia wskazuje także ustąpienie stwierdzonych objawów chorobowych po ustaniu narażenia zawodowego.
PPWIS uznał decyzję PPIS za słuszną i zasadną. Wskazał, że pojęcie choroby zawodowej ma charakter prawny, a nie medyczny i dla rozpoznania choroby zawodowej należy ustalić: czy strona w środowisku pracy była narażona na działanie czynników szkodliwych mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową, biegli muszą rozpoznać daną chorobę w sensie medycznym. Między chorobą a narażeniem musi zachodzić związek przyczynowy. Kwestię narażenia i związek przyczynowy organ ustala samodzielnie, natomiast rozpoznanie choroby należy do medycznych jednostek orzeczniczych. Z treścią ich stanowiska organ nie ma prawa polemizować. Może jedynie ocenić ich spójność, zgodne, logiczne i należyte uzasadnienie. Orzeczenia zalegające w aktach tym warunkom odpowiadają. Spełnione zostały przesłanki dla rozpoznania choroby zawodowej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że pracownica była informowana o czynnikach szkodliwych na stanowisku pracy oraz wyposażenie jej w środki ochrony osobistej. Wina nie decyduje o rozpoznaniu choroby. Organ wyjaśnił, że ograniczenie dostępu do materiału dowodowego, jako zarzut odwołania, w zakresie dokumentacji medycznej wynika z przepisów ustawy z 5 grudnia 2006 r. o wykonywaniu zawodu lekarza i lekarza dentysty oraz z ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, gdyż są objęte tajemnicą zawodową. Co do zasady wgląd do tej dokumentacji mają lekarz i pacjent. Zasada jawności z k.p.a. odnosi się do postępowania administracyjnego, a nie lekarskiego. Podtrzymano stanowisko I instancji o niemożliwości składania wniosków dowodowych o innych biegłych przez strony i prawie organu do wezwania IMP o wydanie opinii uzupełniającej.
Z decyzją PPWIS z dnia [..] sierpnia 2010r. nie zgodziła się ICN P.R. S.A. Podniosła zarzuty: naruszenia zasad postępowania (zasady równości stron, prawdy obiektywnej, praworządności - poprzez uniemożliwienie zapoznania się z opinią biegłych i braku możliwości formułowania pytań celem jej uzupełnienia); braku prawidłowej weryfikacji dokumentów medycznych oraz zaniechanie żądania wyjaśnienia od IMP i opisu przebiegu badań J.D., w tym stężenia użytego roztworu. B braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym opinii uzupełniających i zaniechanie ponownego badania w IMP w S. Skarżąca wskazała na nie przeprowadzenie badania stwierdzającego wystąpienie choroby zawodowej za pomocą roztworu mającego charakter uczulająco-drażniący wywołującego u każdej badanej osoby zaraz po zastosowaniu reakcję alergiczną i nie uwzględnienie tego faktu. Zarzuciła nie przyjęci, że choroba zawodowa to stan trwający długotrwale, cechujący się stałymi i utrzymującymi się objawami uniemożliwiający dalszą pracę w ogóle lub na danym stanowisku, a nie jedynie stan z objawami uczulenia, ustępujący po krótkim czasie, oraz nie zastosowanie wymienionych w skardze przepisów k.p.a. (k.4, strona 2 skargi).
Skarżąca podkreśliła, że J.D. dwukrotnie otrzymała od IMP decyzje o nie rozpoznaniu choroby zawodowej, a rozpoznanie nastąpiło dopiero po trzecim badaniu. Było ono wykonane z użyciem roztworu posiadającego właściwości drażniące (Fumaderm) wywołującego u każdego reakcję podrażnieniową, która ustępuje po kilku godzinach. Zakwestionowała, aby stwierdzone objawy mogły świadczyć o chorobie zawodowej. Z tego powodu w ocenie strony skarżącej zastosowana forma i sposób badania oraz jego wynik nie może być podstawą decyzji. Podkreśliła, że pracownica była informowana o właściwościach preparatu, z którym miała styczność, odbyła szkolenia i została wyposażona w środki ochrony osobistej. Skarżąca zwróciła uwagę, że pracowały z nią 4 inne laborantki, które takich objawów nie zgłaszały. Stężenie preparatu było małe, a więc nie szkodliwe, co prowadzi do znikomego ryzyka. Zdaniem skarżącej organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że objawy choroby J.D. zgłosiła po powrocie z urlopu, a nie bezpośrednio po kontakcie z substancją, zatem mogły zostać nabyte podczas urlopu. Orzeczenie lekarskie, które legło u podstaw decyzji było lakoniczne i nie zawierało uzasadnienia. Organ nie wezwał do jego uzupełnienia, ani nie zasięgnął opinii innej placówki. Skarżąca zarzuciła również, że organ odmawiał uwzględnienia jej wniosków dowodowych co spowodowało, że nie został w sprawie zgromadzony pełny materiał dowodowy. Skarżąca wskazała, że lekarz badający J.D. przez pewien okres nie stwierdzał istnienia przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku laborantki, a zmiana statusu na pracownika biurowego była jedynie inicjatywą pracodawcy podyktowaną dobrem i dbaniem o ochronę pracownika oraz oczekiwaniem na decyzję organu. Postępowaniu dowodowemu wytknięto braki w postępowaniu diagnostycznym w kierunku choroby zawodowej. Samej decyzji zarzucono brak należytego uzasadnienia i oceny materiału dowodowego, a szereg zarzutów skierowano przeciwko orzeczeniu IMP. Organowi postawiono zarzut naruszenia zasady równości stron.
Skarżąca zarzuciła również wadliwy proces badań prowadzonych przez IMP, a także brak wyjaśniania zastosowanych metod badawczych. Będąca skutkiem użycia środka drażniącego reakcja podrażnieniowa u J.D. może w ocenie skarżącej świadczyć jedynie o uczuleniu na Fumaderm albo o terapeutycznym działaniu tej substancji. Ponadto IMP nie udzielił odpowiedzi co do stężenia i ilości użytego do badań roztworu. Przedmiotem zarzutu był także brak dostępu do dokumentacji medycznej J.D., zaniechanie wezwania lekarzy o uzasadnienie wydanego orzeczenia lekarskiego, zaniechanie skierowania J.D. na tożsame badanie w innej niezależnej placówce, aby pozyskać materiał porównawczy.
W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W zakresie naruszenia zasady równości stron organ wskazał, że brak udostępnienia skarżącemu całości materiału dowodowego wynika z objęcia części materiału tajemnicą lekarską. Pracodawca jak i organ nie mają prawa jej przeglądania. Jawność postępowania administracyjnego według organu nie rozciąga się na postępowanie medyczne jednostki orzeczniczej. Podkreślono, że wbrew stanowisku skarżącej, orzeczenie lekarskie wydane w sprawie nie są opiniami biegłych w ścisłym znaczeniu, a przepisy o dowodach z opinii biegłych stosuje się jedynie posiłkowo, gdyż są do tego dowodu najbardziej zbliżone. Powołując się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. organ podał, że o istnieniu choroby zawodowej orzeka instytut orzecznicy I i II stopnia, a sam organ nigdy nie był uprawniony do powołania innych biegłych niż instytuty. Podkreślono, że z żądaniem zbadania danej osoby przez instytut II stopnia może wystąpić jedynie pracownik, a nie pracodawca; odmienna wykładnia byłaby dokonana contra legem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, nie tylko z powodów w niej wskazanych.
rt.. nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie umowy.tóre odbywało się na podstawie przepisów ustawy Na podstawie art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002r., nr 153n poz.1269, ze zm.) i art. art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Sprawowana kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg w przypadkach określonych w art. 3 §2 pkt 1-8 p.p.s.a., w tym na decyzje administracyjne. Sąd orzeka w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 §1 p.p.s.a.). Ocena działalności organów administracji publicznej polega na zbadaniu, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowanie środków z art. 145-149 p.p.s.a.
Postępowanie w sprawie dotyczyło ustalenia choroby zawodowej, co wymaga uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. 1998, nr 21, poz.94, z późn.zm.). Art. 235 [1] k.p. stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Na podstawie art. 237 §1 k.p. Rada Ministrów w dniu 30 czerwca 2009 r. wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2009, nr 105, poz.869). Zawiera ono wykaz chorób zawodowych i okresy, o którym mowa w art. 235 [2] k.p. oraz tryb postępowania w tych sprawach. Dla rozpoznania choroby zawodowej określonej jako kategoria 18 - choroby skóry, pozycji nr 2 - kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia - niezbędne jest ustalenie, że okres, w którym wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym nie przekroczył 1 miesiąca (licząc od ostatniego dnia pracy w takim narażeniu).
Przy rozpoznawaniu choroby zawodowej właściwy lekarz jednostki orzeczniczej wydaje orzeczenie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zgodnie z §6 ust. 2 rozporządzenia narażenie zawodowe podlega ocenie według kryteriów określonych w punktach 1-5 przepisu. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, albo w toku podejmowania decyzji właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny (§6 ust. 3) – wypełniając formularz (§6 ust. 4).
Decyzję w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika, a jeżeli inspektor sanitarny uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający może żądać od lekarza orzecznika dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację albo podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§8). Nie ulega wątpliwości, że postępowanie toczy się w trybie przepisów k.p.a. i winno spełniać wszystkie wymogi tam określone.
Analiza akt sprawy i uzasadnień decyzji prowadzi do wniosku, że postępowanie toczyło się z naruszeniem reguł dowodowych określonych w k.p.a. Ustalenia w sprawie są bowiem następujące. J.D. jest pracownicą skarżącej spółki. Do dnia [..] stycznia 2008r. pracowała u niej na stanowisku laborantki, gdzie była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia. Ale od dnia [..] grudnia 2007r. do dnia [..] stycznia 2008r. przebywała na urlopie wypoczynkowym, a według oświadczenia skarżącej spółki nie przebywała na w narażeniu zawodowym od [..] grudnia 2007r. Po powrocie z urlopu ze zmianami skórnymi udała się do lekarza zakładowego i otrzymała zwolnienie od pracy do lipca 2008r. Dwukrotnie były wypełniane karty zgłoszenia narażenia na chorobę zawodową, w tym pierwsze w dniu [..] lutego 2008r., jednak wskazane w nich jednostki chorobowe nie zostały rozpoznane. Dopiero w dniu [..] stycznia 2009r., po uprzednim hospitalizowaniu i przeprowadzeniu testów, stwierdzono u J.D. chorobę zawodową - kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia. Zaświadczenie IMP o takiej treści stanowiło podstawę wydanych decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, a postępowanie w sprawie tej choroby zainicjowało zgłoszenie doręczone PPIS w dniu [..].04.2009r.
W aktach sprawy brak jest dowodu świadczącego o analizowaniu przez organy, czy w okresie – najpóźniej do dnia [..] stycznia 2008r. istnieją udokumentowane objawy choroby zawodowej. Nie można uznać za takowe wywiadu od pacjentki (treść zaświadczenia IMP), że objawy pojawiały się już w 2007r., ponieważ nie jest to objaw udokumentowany. Takie ustalenie nie spełnia wymogu k.p.a. Nie wyjaśniono, czy rzeczywiście rozpoznana choroba jest skutkiem czynników występujących w środowisku pracy. Trafny jest zarzut skarżącej wskazujący na korzystanie przez J.D. z urlopu wypoczynkowego w okresie od [..] grudnia 2007 r. do [..] stycznia 2008 r. Po powrocie do pracy ze zmianami skórnymi w tym samym dniu udała się do lekarza zakładowego i otrzymała zwolnienie, zatem organy nie wyjaśniły dokładnie źródła rozpoznanej choroby. Skoro na skutek przeprowadzonych przez IMP testów wykazano, że wywołane reakcje skórne ustąpiły po kilkudziesięciu minutach, a J.D. nie miała kontaktu z Fumadermem co najmniej przez okres urlopu to może budzić wątpliwości przyjęcie, że źródłem tego jest środowisko pracy. Nie zostało bowiem wyjaśnione, czy możliwe jest utrzymywanie się takich reakcji skórnych lub śladów na skórze po takiej reakcji przez okres 3 tygodni pozostawania poza środowiskiem pracy i narażenia zawodowego. W aktach sprawy brak jest także informacji o wcześniejszych podejmowanych leczeniach czy zgłaszanych dolegliwościach. Organy nie zajmowały się zagadnieniem, czy wobec powrotu do pracy z objawami skórnymi J.D. w okresie urlopu podejmowała próby leczenia tej dolegliwości, i czy mogła stosować preparaty mogące wpłynąć negatywnie na stan jej zdrowia, oraz na wyniki późniejszych badań. Można bowiem zasadnie za skarżącym podnieść wątpliwość, czy poza wpływem warunków pracy na stan zdrowia J.D. nie miały wpływu jeszcze jakieś pozazawodowe źródła takiej choroby. Wątpliwość ta jest tym bardziej uzasadniona, że brak w aktach odpowiedzi, czy biegli mieli możliwość dokonania oceny zakładowej dokumentacji medycznej badanej i jaka jest jej treść. Skoro J.D. nie pracuje jako laborantka od [..] stycznia 2008 r., a w środowisku pracy z czynnikami szkodliwymi nie przebywała już od co najmniej [..] grudnia 2007 r. to niezbędnym jest poczynienie ustaleń, czy istnieją udokumentowane objawy chorobowe w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych, czyli w okresie jednego miesiąca od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Błędny jest pogląd organów, że dokumentacja medyczna J.D., która podlega analizowaniu w przedmiotowym postępowaniu jako niezbędna dla dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia jego przedmiotu, objęta jest tajemnicą prawnie chronioną niepodlegającą ujawnieniu stronom postępowania i samemu organowi. Przepisy wskazanych przez organy ustaw nie zawierają regulacji szczegółowych względem przepisów k.p.a. Niewątpliwie w powołanych ustawach o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz o zawodach lekarza i lekarza dentysty rzeczywiście ustawodawca objął ochroną tajemnicy dokumentację medyczną. Natomiast przepisy k.p.a. jako zasadę ustanawiają nieograniczoną jawność akt sprawy dla stron. Powstaje zatem zagadnienie relacji tych regulacji w kategoriach ogólności i szczególności norm prawnych (lex specialis derogat legi generali), które należy rozstrzygnąć w wyniku procesu ich wykładni. O tym, czy dana regulacja ma charakter szczególny względem innej nie decyduje wyłącznie data uchwalenia przepisu, czy ogólny zakaz w niej zawarty, ale także zakres regulacji, w szczególności w wymiar podmiotowy. Ustawa o prawach pacjenta (...) oraz o zawodach lekarza i lekarza dentysty mają zastosowanie do ogółu osób korzystających w dowolnej formie ze świadczeń medycznych oferowanych przez różne podmioty. Tymczasem ustawa k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do osób, które zgodnie z art. 28 k.p.a mając interes prawny, są legitymowane do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Nie każdy, kto korzysta ze świadczeń medycznych ma legitymację procesową do uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, która dotyczy pracownika świadczącego pracę w warunkach narażenia zawodowego. Zatem przepisy k.p.a. są szczególnymi względem ustaw wyżej powołanych, jako regulujące węższą materię w sposób od ogólnie przyjętej, dotyczącej dokumentacji medycznej. W regulacjach ustaw ogólnych chodzi o stworzenie ograniczonego dostępu do tzw. danych wrażliwych pacjentów, osobom postronnym, które wiedzy tej posiadać nie muszą i nie mają w tym interesu prawnego. Tymczasem treść dokumentacji medycznej związanej z rozpoznawaniem choroby zawodowej stanowi podstawę dla ustalenia istotnej okoliczności sprawy i nie można podzielić stanowiska organów, że ani skarżąca, ani nawet sam organ nie może zapoznawać się z ich treścią. To bowiem spowodowałoby wydanie decyzji, która nie podlegałaby żadnej kontroli, skoro jedynym dowodem leżącym u jej podstaw może okazać się orzeczenie właściwej jednostki orzeczniczej, której nie da się zweryfikować z materiałem źródłowym, który legł u podstaw jego wydania oraz karta oceny narażenia zawodowego. Niemożliwym byłoby ustalenie, czy dany pracownik wcześniej zgłaszał dolegliwości wskazujące na chorobę zawodową, czyli jako nieudowodnioną należałoby przyjąć jedną z przesłanek decydujących o możliwości rozpoznania choroby zawodowej, a mianowicie udokumentowanie objawów chorobowych z okresu po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym przez okres wynikający z rozporządzenia z 2009 r. To zaś prowadziłoby do tego, że ani organy ani Sąd nie mogliby zweryfikować trafności opinii instytutu z treścią dokumentacji medycznej. W takiej sytuacji musiano by przyjąć za pewnik, że treść opinii wiarygodnie odzwierciedla treść dokumentacji medycznej. Wyłączyłoby to prawo do swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie administracyjnej i zbliżyło do zasady formalnej oceny dowodów, zatem z pominięciem sfery merytorycznej z naruszeniem zasady obiektywizmu i prawdy materialnej. Skoro objawy z okresu po ustaniu zatrudnienia mają być "udokumentowane", to dokumenty te stanowią źródła i środki dowodowe w sprawie administracyjnej, winny być one częścią akt administracyjnych i podlegają równemu dostępowi wszystkich stron.
Organy trafnie zajęły stanowisko, że są związane treścią opinii i jej rozpoznaniem co do choroby, ale związanie to nie jest bezwzględne. Oznacza ono tyle, że jeżeli opinia spełnia wymogi proceduralne, jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności, wyjaśnia w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie i przedstawia metodologię tego rozpoznania oraz prowadzonych badań i nie jest lakoniczna, znajduje potwierdzenie w innych dowodach, na podstawie których ją wydano, to organ obowiązany będzie wydać decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej zgodnie z jej treścią i rozpoznaniem. Jednak, jeżeli opinia nie znajduje żadnego uzasadnienia w innych dowodach zgromadzonych w sprawie, w tym dokumentacji medycznej, to decyzja o rozpoznaniu choroby nie może być wydana, a organ jest zobowiązany do dalszego wyjaśniania okoliczności sprawy. Organ nie może uchylić się od oceny wydanej opinii, ale oceny nie tylko pod względem formalnym (czy opinię wydał uprawniony podmiot, czy zawiera niezbędne elementy), lecz musi ocenić ją także pod względem poprawności merytorycznej nie ingerując jedynie w sferę ustaleń (rozpoznań) wymagających wiadomości specjalnych. Nie oznacza to jednak, że treść opinii nie podlega weryfikacji merytorycznej, gdyż do oceny takiej organ jest obowiązany.
Powyższe wskazuje na naruszenie przez organy art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., gdyż nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego do załatwienia sprawy. Nie uwzględniono w równym stopniu interesów obu stron. Brak dokumentacji medycznej jako jednego z istotnych dowodów w sprawie powoduje, że postępowanie zostało przeprowadzone wadliwie, a strona skarżąca została pozbawiona możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym na podstawie którego rozstrzygnięto o istocie sprawy. Dane zawarte w dokumentacji medycznej nie są objęte tajemnicą państwową i nie zawierają danych podlegających wyłączeniu ze względu na ważny interes państwowy (por. art. 74 §1-2 k.p.a.). Są dostępne dla obu stron postępowania. Wydanie decyzji o rozpoznaniu choroby zawodowej na podstawie niepełnego materiału dowodowego świadczy o naruszeniu wskazanych przepisów, co z kolei mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji.
Niezbędnym jest jeszcze wskazanie, że organ nie może powoływać się jedynie na to, że jakieś okoliczności zostały ustalone w innym odrębnym postępowaniu bez jego identyfikacji, choćby strony postępowania były te same. Każde z prowadzonych postępowań co do poszczególnych jednostek chorobowych było odrębne i w każdym oddzielnie wymaga się dochowania wszystkich reguł procesowych przy gromadzeniu materiału dowodowego. Takie materiały powinny zostać przynajmniej na czas trwania obecnego postępowania dołączone do akt sprawy jako akta związkowe, albo w formie uwierzytelnionych odpisów dołączone do nich jako część składowa tych akt. Odzwierciedlenie w aktach niniejszej sprawy muszą znaleźć wszystkie ustalanie istotne dla rozstrzyganej sprawy.
Obie decyzje naruszają przepis art. 107 §3 k.p.a. ponieważ nie odnoszą się do okoliczności istotnej w sprawie jaką jest jednomiesięczny okres od zaprzestania pracy w warunkach narażenia zawodowego, mimo że został on niewątpliwie dostrzeżony, skoro organy podały daty korzystania przez J.D. z urlopu wypoczynkowego i zgłoszenia podejrzenia choroby. Nie wyjaśniono w uzasadnieniu, czy zostały udokumentowane objawy charakterystyczne dla rozpoznanej choroby w tym okresie, ewentualnie w okresie wcześniejszym - w trakcie świadczenia pracy w warunkach narażenia zawodowego. Ponadto organy nie ustosunkowały się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów, mimo że odnoszą się one do istotnego w sprawie dowodu. Niewątpliwie orzeczenie lekarskie jak i dalsze odpowiedzi IMP w Ł. nie opisują przebiegu prowadzonych badań i testów oraz nie odpowiadają na uwagi skarżącej spółki. Nie zostało także wyjaśnione, czy w postępowaniu badano narażenie na czynniki chemiczne i fizyczne, czy jedynie o działaniu uczulającym (alergenów), a ustalenie to jest istotne z uwagi na treść §6 ust.2 rozporządzenia z 2009 r., które w zależności od udzielonej odpowiedzi wymaga albo nie mierzenia stężenia danego czynnika. Wymagane jest wypowiedzenie się organu w tym zakresie.
Nie jest ostatecznie wiadome, czy organy uznały dokumentację medyczną J.D. za dowód w sprawie, czy też nie. Wskazane rozporządzenie nakazuje bowiem wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§8). Taka treść przepisu nie reguluje odmiennie postępowania decyzyjnego względem k.p.a., gdyż jako akt niższej rangi czynić tego nie może, ale poprzez użytą formułę "w szczególności" w sposób jednoznaczny wskazuje, że nie są to, i nie powinny być, jedyne dowody w sprawie. Organy zdają się pomijać także postanowienia rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U.2002, nr132, poz.1121).
Powyższe przemawiało za uchyleniem skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z podanych względów. Orzeczenie wydano na podatnie art. 145 §1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. wobec naruszenia art. 7, 77 i 107 §3 k.p.a. Decyzję organu I instancji uchylono na podstawie art. 135 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wskazania Sądu oraz przedstawioną wykładnię w zakresie jawności materiału dowodowego sprawy. Zapewni stronom równy dostęp do całości materiału, na podstawie którego rozstrzygać będzie o okolicznościach istotnych w sprawie. Wyjaśni wszystkie okoliczności, które są niezbędne przy rozpoznanej jednostce chorobowej. Zadba o jednakowe traktowanie obu stron, a sam jako uprawniony organ administracji publicznej rozstrzygnie sprawę po samodzielnej ocenie całości zebranego materiału dowodowego.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że skarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 225 w zw. z art. 239 pkt 1) lit c) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło