I SA/Go 139/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o objęciu ubezpieczeniami społecznymi p o s t a n a w i a stwierdzić niewłaściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i przekazać sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uniwersytet jako płatnik wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2010 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o objęciu ubezpieczeniami społecznymi G.A. i ustaleniu wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne i na Fundusz Pracy za grudzień 2002 r. oraz styczeń i luty 2003 r. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Go 636/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę Uniwersytetu na wyżej wymienioną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2010 r. U podstaw odrzucenia skargi legło uznanie przez WSA, że skarga Uniwersytetu na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie należy do właściwości sądów administracyjnych, lecz do właściwości sądów powszechnych. W wyniku skarg kasacyjnych Uniwersytetu oraz Prokuratora Okręgowego, który w tej sprawie złożył sprzeciw inicjujący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. , postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. , sygn. akt II GSK 1284/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi Uniwersytetu. W motywach uzasadnienia NSA wskazał, że wynikająca z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 stycznia 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych reguła zaskarżania do sądu powszechnego decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych doznaje swoistej modyfikacji w przypadku, gdy od wyżej wymienionych decyzji nie zostanie wniesione odwołanie do sądu powszechnego. W myśl bowiem art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – który stanowił podstawę prawną zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r. – decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Na zasadzie wyjątku istnieje więc możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Z akt sprawy nie wynikało przy tym, aby od decyzji Zakładu z dnia [...] czerwca 2006 r. o objęciu G.A. ubezpieczeniami społecznymi, wniesiono odwołanie do sądu powszechnego, decyzja ta miała więc przymiot ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargi kasacyjne w niniejszej sprawie podzielił pogląd, ukształtowany już innymi orzeczeniami w podobnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, że art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację z urzędu w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych, ale wyłącznie pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Mając na względzie powyższe NSA uznał, że wspomniana decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. mogła być przedmiotem postępowania nieważnościowego – wszczętego z urzędu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zawiadomienie z dnia 9 marca 2010 r.), natomiast wydane w toku tego postępowania decyzje administracyjne z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r. podlegały kontroli sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według zasady wyrażonej w art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim jest właściwy dla obszaru województwa lubuskiego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o objęciu ubezpieczeniami społecznymi, wydane przez Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS, na podstawie udzielonego mu upoważnienia imiennego. Jak powyżej wskazano z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ubezpieczeń społecznych wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art. 66 ust. 1 tej ustawy Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną, a siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. Art. 67 ust. 1 ustawy określa, że w skład Zakładu wchodzą: centrala oraz terenowe jednostki organizacyjne. Z dalszych przepisów tej ustawy (art. 72) wynika, że organem Zakładu (obok Zarządu i Rady Nadzorczej) jest Prezes Zakładu, który kieruje działalnością Zakładu oraz reprezentuje Zakład na zewnątrz (art.73). Wskazać jeszcze można, że w statucie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. (Dz.U. Nr 28, poz. 164) zostało w § 2 ust. 2 pkt 2 określone, że Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. Zaskarżony akt pochodzi od organu (ZUS), mającego siedzibę w Warszawie, co oznacza, że na zasadzie art. 13 § 1 P.p.s.a. właściwy w zakresie sprawowania kontroli sądowoadministracyjnej tego aktu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zauważyć przy tym trzeba, że reguła, zgodnie z którą siedziba organu, którego działalność jest przedmiotem skargi, decyduje o właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego, może zostać zmieniona, bowiem zgodnie z art. 13 § 3 P.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Na tej podstawie zostało wydane m.in. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016). Zgodnie z § 1 pkt 2 tego rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28-29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przekazanie powyższe nie odnosi się jednak do niniejszej sprawy, gdzie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o objęciu ubezpieczeniami społecznymi osoby wymienionej w tej decyzji. Odstępstwo od ogólnej zasady ustalania właściwości miejscowej wojewódzkiego sądu administracyjnego, wprowadzone § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 sierpnia 2008 r. dotyczy bowiem wyłącznie spraw umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W świetle powyższego zasadnym jest więc stwierdzenie, że sądem właściwym w niniejszej sprawie jest, zgodnie z art. 13 § 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W myśl art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Mając na względzie powyższe, na podstawie cyt. przepisu art. 59 § 1 , Sąd orzekł zatem jak w sentencji.