II GSK 1838/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2003/10 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oraz odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz J. B. 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając skargę E. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego uchylił tę decyzję w punkcie 1 o powołaniu J. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. oraz odmowie powołania na to stanowisko E. M. i B. P. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. w opisanym zakresie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydaną na podstawie art. 62 i art. 104 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, Minister Sprawiedliwości powołał J. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., odmawiając powołania na to stanowisko E. M., J. T.-M. oraz B. P. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne wymienione w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, zamieścił też informacje o każdym z kandydatów dotyczące ukończonych studiów, odbytej aplikacji i doświadczeniu zawodowym. Po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie uznał, że odpowiednim kandydatem na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. jest J. B., który od [...] grudnia 2009 r. pełni obowiązki zastępcy komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. i w związku z tym zna specyfikę, problematykę egzekucyjną oraz warunki społeczno-gospodarcze na obszarze właściwości przedmiotowego rewiru, co pozwoli mu od początku objęcia stanowiska na sprawne i skuteczne prowadzenie egzekucji. Od decyzji tej odwołała się E. M., która złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że organ przyjmując jako decydujące o przydatności na stanowisko komornika, kryterium stażu pracy pominął takie kryteria jak doświadczenie zawodowe, opinie od niezależnych osób i instytucji, poziom wiedzy oraz dodatkowe szkolenia. Uzupełniając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy E. M. wniosła o wystąpienie przez Ministra Sprawiedliwości do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. o zaświadczenie, z którego będzie wynikać, czy i za jaki okres pracodawca – komornik sądowy M. M. – odprowadzał składki za asesora J. B., sugerując, że oświadczenie J. B. może być nieprawdziwe jeśli okazałoby się na podstawie zaświadczenia ZUS, że okres składek nie pokrywa się z oświadczeniem J. B. odnośnie stażu pracy. Wystąpiła też o zażądanie informacji od dyrektora szkoły, w której pracuje kandydat o zaświadczenie czy w okresie ostatnich 12 miesięcy J. B. przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia celem sprawdzenia czy złożył zgodne z prawdą oświadczenie o stanie zdrowia. Zarówno zaświadczenie z ZUS jak i informacja dyrektora szkoły zdaniem E. M. mogły ewentualnie wskazywać, że kandydat J. B. nie jest osobą uczciwą, która spełniałaby wymóg nieskazitelnego charakteru. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Minister Sprawiedliwości odniósł się do wniosku o uzupełnienie postępowania wyjaśniając, że dokumenty, o które wnioskowała skarżąca nie mają znaczenia w sprawie, bowiem prawidłowość odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne oraz kwestia związana z nauczycielskim urlopem dla poratowania zdrowia pozostają w gestii innych instytucji i organów. Jednocześnie organ stwierdził, że powołany kandydat przedstawił zaświadczenie lekarskie i psychologiczne o swojej przydatności do zawodu komornika i nie ma podstaw aby kwestionować te dokumenty. Organ wyjaśnił, odpowiadając na zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że nie pominął kryterium doświadczenia zawodowego i wskazał, że to właśnie J. B. posiada największe doświadczenie zawodowe pracując od około ośmiu lat w kancelarii komorniczej. Zaznaczył też, że zarówno E. M. jak i J. B. pracują w kancelarii komorniczej w niepełnym wymiarze, jednak staż pracy powołanego kandydata jest ponad trzykrotnie dłuższy niż E. M. Organ przyznał, że skarżąca uzyskała lepszą ocenę z egzaminu komorniczego niż J. B., ukończyła też studia prawnicze, jednak nie dysponuje tak dużym doświadczeniem zawodowym jak powołany kandydat. Na powyższą decyzję E. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. domagając się jej zmiany lub uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w wyniku wydania decyzji bez rozpoznania wszystkich okoliczności sprawy oraz poprzez wydanie decyzji bez określenia jasnych kryteriów wyboru. Zarzuciła także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego a przede wszystkim logicznego uzasadnienia decyzji oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej w postaci zaświadczenia z ZUS o składkach odprowadzanych przez komornika M. M. za asesora J. B. i informacji ze szkoły czy J. B. był w okresie od [...] września 2009 r. do lutego 2010 r. na urlopie dla poratowania zdrowia. Zdaniem skarżącej te dokumenty miały być podstawą do podważenia składanych przez kandydata dowodów na spełnienie przez niego ustawowych kryteriów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (nieposzlakowana opinia) i pkt 7 (stan zdrowia pozwalający na pełnienie obowiązków komornika) a także prawdziwości oświadczenia o wymiarze czasu pracy jako asesora komorniczego. Uchylając zaskarżoną decyzję w punkcie 1 o powołaniu J. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. oraz odmowie powołania na to stanowisko E. M. i B. P., Sąd zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości niewyjaśnienie w sposób precyzyjny i jednoznaczny dlaczego odmawiając skarżącej i innym uczestnikom postępowania powołania na stanowisko komornika sądowego – uznał, iż interes społeczny w tej sytuacji jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga powołania J. B. na to stanowisko. Zdaniem Sądu, organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy w świetle pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2010 r., w którym wyrażając wątpliwości co do zgodności z prawdą oświadczeń złożonych przez wybranego kandydata wskazywała, że mogą być one podstawą podważenia przedstawionych przez tego kandydata dowodów na spełnienie przez niego ustawowych kryteriów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (nieposzlakowana opinia) i pkt 7 (stan zdrowia pozwalający na pełnienie obowiązków komornika) oraz prawdziwości oświadczenia o wymiarze czasu pracy jako asesora komorniczego. Wyrok powyższy został zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną przez J. B., w której podniesione zostały zarzuty naruszenia: 1) prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.) i przyjęciu, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. zostały wydane z przekroczeniem granic uznania administracyjnego; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) poprzez zaniechanie wydania wyroku na podstawie analizy całości akt sprawy oraz przyjęcie, że nieuwzględnienie wniosków dowodowych E. M. w toku postępowania administracyjnego stanowiło naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bez bliższego wyjaśnienia takiego stanowiska w uzasadnieniu wyroku i w sytuacji gdy skarżąca w żadnej mierze nie wskazała, z jakich przyczyn w toku postępowania administracyjnego zachodziła potrzeba weryfikacji informacji wynikających z przedstawionych przez J. B. dokumentów i oświadczeń. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że do postępowania w rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości zastosował art. 62 k.p.a. czyli połączył do wspólnego rozpoznania kilka wniosków osób ubiegających się o powołanie na jedno stanowisko komornika sądowego. W wyniku tak prowadzonego postępowania dochodzi do wydania jednej decyzji rozstrzygającej połączone sprawy. Oznacza to, że uwzględnienie jednego z wniosków, czyli powołanie na stanowisko komornika sądowego jednej z zainteresowanych osób zawsze będzie powodowało odmowę powołania wobec pozostałych. W związku z tym w sprawach, w których będzie więcej chętnych niż miejsc do obsadzenia, sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego będzie zawsze związana z jednoczesną kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego pozostałych zainteresowanych. Wobec powyższego z uzasadnienia decyzji powinno jasno wynikać, jakie jednolite dla wszystkich kandydatów kryteria oceny zostały ustalone oraz dlaczego jedne osoby spełniły te kryteria w stopniu większym niż pozostałe. Warunki jakie powinna spełniać decyzja w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego przemawiają za koniecznością szczególnie starannego wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza przeprowadzenia pełnej analizy poszczególnych kandydatów w aspekcie spełnienia przez nich warunków określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W rozpoznawanej sprawie taka analiza została przeprowadzona bowiem Minister Sprawiedliwości rozważając poszczególne kandydatury przede wszystkim ustalił, że wszystkie osoby, ubiegające się o powołanie na stanowisko komornika sądowego spełniają warunki wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Następnie ocenił kandydatów przyjmując takie kryteria jak: wykształcenie, doświadczenie zawodowe a także znajomość problematyki egzekucyjnej i stanu spraw prowadzonych w konkretnym rewirze. W rezultacie przeprowadzonej oceny pod kątem wskazanych powyżej kryteriów, Minister Sprawiedliwości uznał, że J. B. posiada wprawdzie wykształcenie z zakresu administracji, a przy tym zdał egzamin komorniczy na ocenę o pół stopnia niższą niż E. M., to jednak za powołaniem J. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. przemawia znacząco długie doświadczenie zawodowe, a co za tym idzie, znajomość problematyki egzekucyjnej. Jako argument za powołaniem tego kandydata na wnioskowane stanowisko, organ wskazał również na znajomość warunków społeczno – gospodarczych panujących na obszarze właściwości wolnego rewiru, nabytą w trakcie wykonywanej od dnia [...] grudnia 2009 r. pracy na stanowisku zastępcy komornika sądowego M. M. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że J. B., jako wieloletni pracownik kancelarii odwołanego ze stanowiska komornika, posiada największą wiedzę odnośnie prowadzonych już spraw egzekucyjnych ze wszystkich ubiegających się o powołanie kandydatów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie zatem organ administracyjny uznał, że zdobyte w toku pracy doświadczenie zawodowe pozwoli temu kandydatowi na sprawne i skuteczne prowadzenie egzekucji i wykonywanie obowiązków zawodowych od początku objęcia stanowiska. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wadliwe jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości nie dokonał pełnej oceny przesłanek zawartych przez ustawodawcę w art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Nie można bowiem zgodzić się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w kwestii nieodniesienia się przez organ w sposób pełny do różnic w wykształceniu E. M. oraz J. B. Analiza uzasadnienia decyzji Ministra Sprawiedliwości daje podstawy do stwierdzenia, że ocena kandydatów została dokonana w oparciu o te same kryteria, przy czym w odniesieniu do kryterium wykształcenia należy mieć na uwadze, że w czasie wyboru osoby na stanowisko komornika spośród przedstawionych organowi kandydatów, nie istniał wymóg posiadania wyłącznie wykształcenia prawniczego. Na ówczesnym etapie orzekania przez organ wymóg posiadania odpowiedniego wykształcenia należało uznać za spełniony zarówno w sytuacji ukończenia wyższych studiów prawniczych, jak i administracyjnych, stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769). Wprawdzie powołaną ustawą zmieniono to wymaganie stawiane kandydatom na stanowisko komornika, ograniczając się wyłącznie do wykształcenia prawniczego (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), jednakże rozważając spełnienie tego kryterium należało mieć na uwadze treść art. 12 ustawy o zmianie ustawy (...), zgodnie z którym z dniem wejścia w życie tej ustawy dotychczasowi asesorzy komorniczy stają się asesorami w rozumieniu tej ustawy. Sąd I instancji zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości, że w związku z wydaną decyzją naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. gdyż nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy podniesionych w piśmie E. M. z dnia [...] czerwca 2010 r. przedstawiającym wątpliwości co do zgodności z prawdą oświadczeń złożonych przez J. B. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe pismo nie powinno być traktowane jako zawierające uzasadnione wnioski dowodowe, konieczne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jego treść i wymowa wskazują, że E. M. domaga się od organu poszukiwania ewentualnych negatywnych okoliczności przemawiających przeciwko powołaniu J. B. na stanowisko komornika sądowego. Brak jakiegokolwiek usprawiedliwienia do prowadzenia postępowania w tym aspekcie daje podstawę do uznania, że pismo E. M. nie zawiera wniosków dowodowych lecz insynuacje, które nie mogą stanowić podstawy do oceny warunków uzyskania stanowiska komornika sądowego przez J. B. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.