II FZ 178/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 37/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z 3 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił T. N. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 7 lipca 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że decyzją z 7 lipca 2010 r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 6 marca 2009 r., ustalającą zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. Przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Skarbowej została w dniu 27 lipca 2010 r. zwrócona do nadawcy, z uwagi na jej niepodjęcie w terminie. 3. W dniu 14 grudnia 2010 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję. Wskazał, że o decyzji organu odwoławczego dowiedział się dopiero w dniu 9 grudnia 2010 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Izby Skarbowej w P. Do czasu tej rozmowy Skarżący nie miał wiedzy i świadomości o stanie sprawy oraz o tym, że organ podatkowy zakończył postępowanie i wydał już decyzję. Skarżący wyjaśnił, że w okresie od 13 lipca do 17 sierpnia 2010 r. przebywał za granicą, więc nie mógł odebrać decyzji i zapoznać się z jej treścią. Skarżący dołączył do wniosku dowody świadczące o jego pobycie w G., N. i P. oraz wskazał, że jego pobyt za granicą nie przekraczał 2 miesięcy, więc nie wystąpiła potrzeba ustanawiania pełnomocnika do spraw doręczeń. 4. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji odwołując się do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." wskazał między innymi, że przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy nie mógł on dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Zdaniem Sądu z przytoczonych przez Skarżącego okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w tej sprawie, choćby dlatego, że Skarżący mógł - i powinien był - zabezpieczyć możliwość doręczania przesyłek podczas swojego pobytu za granicą. Wyjazd Skarżącego za granicę nie może uniemożliwiać pracy organów administracji, zwłaszcza, że z akt administracyjnych nie wynika nawet, by Skarżący zawiadomił organ podatkowy o fakcie wyjazdu, co mogłoby być korzystne dla niego. 5. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 86 § 1 p.p.s.a. Powtórzył, że do dnia 9 grudnia 2010 r. nie miał wiedzy i świadomości o stanie sprawy oraz o tym że zakończono postępowanie i wydano decyzję, gdyż przebywał w tym czasie za granicą. Skarżący odwołując się do regulacji zawartej w art. 147 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) podkreślił, że jego pobyt za granicą nie przekraczał 2 miesięcy, a zatem nie wystąpiła potrzeba ustanawiania pełnomocnika do spraw doręczeń. Tym samym oczekiwanie, że w przypadku każdego wyjazdu zagranicznego podatnik będzie ustanawiał pełnomocnika do odbioru korespondencji wykracza poza zakres powyższego przepisu. 6. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie zażalenia. Zauważył, że pobyt Skarżącego w G. miał miejsce od 13 do 20 lipca 2010 r. podczas gdy pierwsza próba doręczenia zaskarżonej decyzji (I awizo) nastąpiła 12 lipca 2010 r. Skarżący miał zatem informację o próbie doręczenia decyzji jeszcze przed wyjazdem. Poza tym z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby Skarżący od 20 do 28 lipca 2010 r. przebywał w B., a od 28 lipca do 17 sierpnia 2010 r. w P. Wynika z nich jedynie, że Skarżący wykupił bilet na lot z D. do B. w dniu 17 sierpnia 2010 r. oraz że w paszporcie widnieje stempel z 17 sierpnia 2010 r. We wskazanych wyżej dniach Skarżący przebywał prawdopodobnie w Polsce i mógł odebrać skierowaną do niego przesyłkę. Dokumenty nie pozwalają także stwierdzić, czy Skarżący z G. bezpośrednio udał się – jak twierdzi – do B., a stamtąd bezpośrednio do P., czy też wyjazdy te poprzedzał pobytem w Polsce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 7. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Konieczną i jednocześnie podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 października 2010 r. (II FZ 534/10) ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien oceniać z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany przez Skarżącego jako przyczyna uchybienia terminu pobyt Skarżącego za granicą i niewiedza o zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji doręczonej w trybie zastępczym, co skutkować miało brakiem możliwości złożenia skargi w terminie, nie stanowi o braku winy Skarżącego w niedochowaniu tego terminu. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że okoliczność ta nie była przeszkodą od Skarżącego niezależną, której nie można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności. Skoro Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji (wskazując w nim wyraźnie adres, pod jaki należy dokonywać doręczeń), to powinien liczyć się z ewentualnością nadejścia korespondencji związanej z niniejszą sprawą. Przed wyjazdem za granicę powinien więc podjąć odpowiednie działania, zapewniające możliwość odbioru korespondencji, np. przez osobę trzecią. Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że - jak trafnie zasygnalizował Dyrektor Izby Skarbowej - przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję awizowano po raz pierwszy w dniu 12 lipca 2010 r., a zatem jeszcze przed wylotem Skarżącego do G., co miało miejsce w dniu 13 lipca 2010 r. Skarżący miał zatem możliwość odbioru powyższej decyzji z placówki pocztowej, w jakiej ją pozostawiono i zapoznania się z jej treścią. Z tych przyczyn zażalenie Skarżącego nie mogło zostać uznane za uzasadnione. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.