IV SA/Wa 2213/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] wymierzającą w pkt I O. Sp. z o.o. opłatę za korzystanie ze środowiska, z tytułu poboru wód podziemnych za II półrocze 2008r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu w kwocie [...] zł i zobowiązującej w pkt II do wpłacenia tej kwoty wraz z odsetkami na konto Urzędu. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. O. Sp. z o.o. wystąpiło z wnioskiem do Wojewody [...] o przedłużenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej. Przedmiotowy wniosek został przekazany Marszałkowi Województwa [...] w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. z 2005 r., Nr 175, poz. 1462 i Nr 189, poz. 1604). Organ pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. poinformował wnioskodawcę, że obowiązująca ustawa Prawo wodne nie daje możliwości przedłużania decyzji pozwoleń wodnych i że wniosek powinien zostać złożony wraz z wnioskiem o wydanie tej decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Spółka złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Marszałek Województwa [...] wydał pozwolenie wodnoprawne. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. wymierzył O. Sp. z o.o. opłatę za korzystanie ze środowiska, z tytułu poboru wód podziemnych za II półrocze 2008 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło O. Sp. z o.o. podnosząc, iż zwłoka, z którą wydano decyzję jest wyłączną winą organu. Organ celowo przedłużał postępowanie, aby zyskać dodatkowe środki z tytułu powiększonej opłaty. W ocenie Kolegium postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłat za korzystanie ze środowiska wiąże się z postępowaniem w sprawie udzielania Spółce pozwolenia wodnoprawnego, albowiem brak tego pozwolenia spowodował naliczenie opłaty podwyższonej. Postępowanie administracyjne w sprawie udzielania pozwolenia wodnoprawnego wszczynane jest na wniosek. Wniosek powinien być złożony jako ,,wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego", ponieważ ustawa w tym czasie nie operowała pojęciem "przedłużenia pozwolenia wodnoprawnego". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ponadto wskazało, iż zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego tylko kompletny wniosek może wszcząć postępowanie w sprawie. Wbrew twierdzeniu odwołującej Spółki jej wniosku nie można było uznać ani za prawidłowy, ani za kompletny, o czym świadczy przeprowadzone postępowanie przed organem I instancji. Kolegium podniosło, iż złożenie wniosku przez Spółkę tuż przed upływem terminu ważności posiadanego przez nią pozwolenia czyniło niemożliwym załatwienie sprawy przez organ I instancji, tak by nie naliczać opłat podwyższonych w związku z korzystaniem przez Spółkę ze środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia. Organ odwoławczy podkreślił, że na terminy załatwienia sprawy przez organ I instancji miały również wpływ zmiany organów właściwych do załatwienia spraw oraz niejasności prawne związane z przejściem kompetencji tych organów. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r., złożyło O. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie ww. decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] ż dnia [...] grudnia 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżąca Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Marszałka Województwa [...] w sprawie udzielenia jej pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż fakt otrzymania przez skarżącą Spółkę pozwolenia wodnoprawnego dopiero w listopadzie 2008 r. było wyłącznie wadliwością działania Urzędu Marszałka Województwa [...], bowiem wniosek o wydanie pozwolenia został wysłany w dniu [...] grudnia 2007 r. do Wojewody [...] jako organu wówczas właściwego do jego rozpatrzenia. Strona skarżąca podkreśliła, iż wniosek na dzień jego złożenia był prawidłowy i Wojewoda [...] mógł wydać decyzję przedłużającą dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne. Natomiast nowelizacja ustawy Prawo wodne powodująca zmianę organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego i wynikające stąd konsekwencje w postaci znacznego wydłużenia postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] listopada 2008 r. decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, nie mogą, w ocenie skarżącej, obciążać strony postępowania. W skardze podkreślono, iż organ właściwy do wydania pozwolenia wodno- prawnego, w tym przypadku Marszałek Województwa [...], zajął się sprawą dopiero po upływie pół roku od wniesienia wniosku i przekazania go przez Wojewodę [...], co miało miejsce w dniu [...] stycznia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo i ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2010 r., utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., wymierzającą O. Sp. z. o. o. opłatę za II półrocze 2008 r. w kwocie [...] zł za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wody, której wysokość stanowi różnicę pomiędzy opłatą podwyższoną o 200%, a opłatą wynikającą z wykazu przesłanego przez stronę w dniu [...] lutego 2009 r. Zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r.-Prawo wodne (t.jed. Dz. U. z 2005r., Nr 239, poz. 2019 ) na szczególne korzystanie z wód, jakim jest - zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 tej ustawy pobór wód powierzchniowych lub podziemnych i wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, wymagane jest posiadanie pozwolenia wodnoprawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r.,Nr 25, poz. 150, z póź. zm.) zgodnie, z którym podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Stosownie do treści art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia -marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu. W rozpatrywanym przypadku O. Sp. z o.o. nie dysponowało wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wody podziemnej dla S. w O. w okresie od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] listopada 2008 r. Bezspornym jest także zakres przedmiotowy korzystania ze środowiska. Organ w tym zakresie przyjął dane przedłożone przez zainteresowane Przedsiębiorstwo zawarte w "Wykazie zawierającym zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat", złożonym w dniu [...] lutego 2009 r. Zauważyć przy tym należy, iż wskazane powyżej okoliczności nie były przez stronę kwestionowane także w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie. Kwestią natomiast sporną, a jednocześnie istotną dla jej rozstrzygnięcia, wymagającą rozważań, jest ustalenie, czy w świetle obowiązującego stanu prawnego dla odpowiedzialności podmiotu korzystającego ze środowiska bez wymaganego prawem stosownego zezwolenia, mają wpływ okoliczności wskazujące na brak przyczynienia się podmiotu korzystającego w określony sposób ze środowiska bez zezwolenia bądź zmniejszające jego udział poprzez przyczynienie się do utrzymania w przestrzeni czasowej tegoż bezprawnego stanu zachowaniem osób trzecich. W świetle art. 292 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska podwyższona opłata ponoszona jest m.in. za korzystanie ze środowiska, polegające na poborze wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wskazany przepis, podobnie jak przywołany wcześniej art. 276 ust. 1 tej ustawy wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. Należy zauważyć, iż przepisy te nie uzależniają obowiązku ponoszenia podwyższonych opłat od tego, z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia nie posiadał takiego pozwolenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2006r.,sygn.akt II OSK 646/05, Lex nr 198331). Gramatyczna wykładnia postanowień art. 276 ust.1 i art. 292 ustawy uzasadnia stanowisko, iż w przepisach tych nie ma jakichkolwiek podstaw pozwalających na odstąpienie od obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych. Zdaniem Sądu przyjęcie poglądu akceptującego możliwość zwolnienia podmiotu korzystającego ze środowiska bez wymaganego pozwolenia z obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych prowadziłoby do naruszenia przez organy administracji publicznej zasady praworządności, z której wynika, że są one zobowiązane z urzędu do przestrzegania przepisów prawa. Skoro zatem powołane przepisy art.276 i art. 292 w/w ustawy, które w sposób kompletny określają przesłanki ponoszenia opłaty podwyższonej, nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku wniesienia tej opłaty, to uprawniony jest pogląd, że ustawodawca ich po prostu nie przewidział i nie mogą być one wyinterpretowane. Mając powyższe na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy Sąd orzekając w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż organy administracji prawidłowo uznały, iż skarżąca Spółka w II półroczu 2008 r., korzystała ze środowiska dokonując poboru wód podziemnych na ujęciach S. w O. bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż decyzja organu pierwszej instancji utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego nie naruszała prawa. Ustalono w niej, zgodnie z dyspozycją art. 288 ustawy Prawo o ochronie środowiska, wysokość należnej opłaty podwyższonej zobowiązując do wpłaty jedynie co do kwoty, która nie została samodzielnie uiszczona przed podmiot korzystający ze środowiska. Ustalając wysokość opłaty uwzględniono niekwestionowany przez stronę zakres korzystania ze środowiska oraz fakt tego korzystania bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Nie można zatem uznać, aby istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego mocą, której utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Nie może być uwzględniony podniesiony w skardze zarzut błędnego ustalenia, że winę za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ponosi Marszałek Województwa [...] (jednostka samorządowa). Jeżeli skarżąca Spółka w wyniku niezałatwienia sprawy uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w terminie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. poniosła szkodę, to na zasadach określonych w art. 417 § 1 k.c. może domagać się odszkodowania od wskazanej jednostki samorządowej w postępowaniu przed sądem powszechnym, który ma również możliwość badania ewentualnego przyczynienia się np. poprzez fakt zbyt późnego wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie i miarkowania odszkodowania. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.