VI SA/Wa 1663/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. C. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 11 maja 2009 r., na drodze krajowej nr [...], w okolicach miejscowości R. dokonano kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...]z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Samochód był w użytkowaniu przedsiębiorstwa Z. Z.C. z siedzibą w T., kierowany przez G. J. W chwili zatrzymania był wykonywany krajowy transport drogowy ładunku paszy z Ł. do S., kierowca okazał wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, wystawiony na ww. przedsiębiorcę oraz kartę opłaty miesięcznej wraz z winietą samoprzylepną, na pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 t, przedziurkowane w dniu 11 maja 2009 r. Odcinek kontrolny był niewypełniony w miejscu na nr rejestracyjny pojazdu. Ponadto na szybie przedniej pojazdu nie była nalepiona winieta. W związku z tym, że część okazanej karty opłaty - winieta samoprzylepna - nie została umieszczona w sposób trwały na szybie czołowej pojazdu oraz nie został wpisany nr rejestracyjny pojazdu na odcinku kontrolnym, przedmiotowy transport drogowy zakwalifikowano, jako przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty. Kierowca podpisał protokół nie wnosząc zastrzeżeń. Pismem z dnia 11 maja 2009 r., zawiadomiono przedsiębiorcę o wszczęciu postępowania, informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału w sprawie. Strona nie wniosła uwag oraz zastrzeżeń do protokołu kontroli, ani też nie złożyła dodatkowych wyjaśnień. Na podstawie art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej jako ustawa - i lp. 4.1 załącznika do tej ustawy oraz na podstawie ustaleń kontroli z dnia 11 maja 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Z. C. karę pieniężną w kwocie 3000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 42 ust. 1 ustawy stanowiący, iż podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Podkreślił, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089), uiszczenie opłaty następuje przez nabycie przez podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Wyjaśnił, iż karta opłaty składa się z dwóch części: 1) winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu; 2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. Natomiast nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwałe w sposób, zgodnie z wymaganiami § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Podkreślano, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca wykonujący przewóz drogowy na terenie Polski po drogach krajowych, jest obowiązany do okazania na żądanie organów upoważnionych do przeprowadzania kontroli m.in. kart opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz zgodnie z art. 87 ust. 3 tej samej ustawy, przedsiębiorca jest obowiązany do wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Organ podnosił, iż kierowca nie posiadał przy sobie dokumentu stanowiącego dowód uiszczenia opłaty, gdyż dopuszczono się dwóch naruszeń - okazana ww. karta opłaty (winieta samoprzylepna) nie została umieszczona w sposób trwały na szybie czołowej pojazdu oraz nie został wpisany nr rejestracyjny pojazdu na odcinku kontrolnym. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym to podniosła, że zgodnie z § 4 ust. 3 wymienionego rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. niewypełnienie, czyli nie wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu na odcinku kontrolnym karty, było jedynie dowodem na jej nieprawidłowe wypełnienie. Zdaniem strony, nie stanowiło to dowodu nieuiszczenia opłaty, za co organ I instancji niesłusznie nałożył karę. Strona podniosła, że zgodnie z treścią § 3 ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia, nie stanowiłaby dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 tego przepisu. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego spójnik "lub" łączy dwa zdania równorzędne, wskazując że każde z tych zdań jest alternatywne. Wobec tego strona uznała, że stanowisko organu I instancji było błędne, zaś stosowanie prawa przez zatrudnionych tam pracowników za niechlujne. W wyniku rozpoznania odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.1 załącznika do tej ustawy oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 86, poz. 721), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja organu I instancji była słuszna i wydano ją w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny, natomiast kara nałożona na stronę odpowiadała obowiązującym przepisom prawa. Organ wskazał, na fakt, że w chwili kontroli kierowca okazał przedziurkowaną winietę i odcinek kontrolny na dzień 11 maja 2009 r. Niemniej jednak winieta nie była przyklejona wewnątrz pojazdu w dolnym prawym rogu przedniej szyby, a dodatkowo na odcinku kontrolnym nie było wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu poddanego kontroli, zatem nie mogła stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Odnosząc się do odwołania, wyjaśnił, iż strona słusznie stwierdziła, że spójnik "lub" łączy dwa zdania równorzędne. W technice stanowienia prawa, spójnik "lub" oznacza, że ustawodawca zastosował w przepisie, tzw. alternatywę rozłączną, zgodnie z którą, w przypadku omawianego przepisu, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty albo odcinek kontrolny nieprzedziurkowany, albo winieta nieprzedziurkowana bądź nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, albo odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana bądź nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1. Powołując się na techniki legislacyjne stosowane przy tworzeniu prawa, organ odwoławczy uznał, że zarzut strony w tym zakresie nie był słuszny i nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ uznał ponadto, że kartą nieprawidłowo wypełnioną jest zarówno karta, której odcinek kontrolny w ogóle nie został wypełniony, jak również taka, na której odcinku kontrolnym został wpisany inny numer rejestracyjny, aniżeli kontrolowanego pojazdu. W każdym zatem przypadku taką kartę opłaty można byłoby wykorzystać do wielu pojazdów. W skardze z dnia 4 sierpnia 2009 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona podniosła, że zgodnie ze słownikiem języka polskiego spójnik "lub" łączy dwa zdania równorzędne, wskazując że każde z tych zdań jest alternatywne. Zarzuciła również organowi II instancji błędne wskazanie w zaskarżonej decyzji na przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, które obowiązują od dnia 10 czerwca 2009 r., a zdarzenie, którego dotyczyła kara miała miejsce dnia 11 maja 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w toku postępowania. Organ II instancji stwierdził dodatkowo, że samo tylko niewypełnienie odcinka kontrolnego przez niewpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu powoduje powstanie naruszenia w postaci wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych. Natomiast niewpisanie numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu do odcinka kontrolnego w połączeniu z nieumieszczeniem samoprzylepnej części winiety w odpowiednim miejscu w kontrolowanym pojeździe skutkuje powstaniem naruszenia w postaci wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W takim bowiem przypadku brak było przyporządkowania dokonanej opłaty do konkretnego pojazdu przez trwałe umieszczenie w nim samoprzylepnej części winiety i istniała możliwość umieszczenia takiej karty opłaty w innym pojeździe. Z tego też względu w tym stanie faktycznym kwalifikacja przedmiotowego naruszenia jako wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych była słuszna i zasadna. Odnosząc się do zarzutu skargi organ uznał, iż brak było podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji wobec błędnego wskazania w treści decyzji przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, które obowiązuje od 10 czerwca 2009 r. Organ II instancji podkreślił jedynie, że ww. rozporządzeniu ustawodawca nie wypowiedział się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, z tego powodu należało przyjąć, że nowe rozporządzenie miało z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jego wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej. Zgodnie z zasadą wprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 k.p.a. i art. 138 k.p.a., organy administracji publicznej wydając decyzje administracyjne, stosują przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji. Organ zauważył również, iż zmiana treści przepisów nie miała wpływu na obowiązki strony w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.1 załącznika do tej ustawy oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 86, poz. 721). Zdaniem organu administracji zastosowanie znowelizowanego rozporządzenia było uzasadnione przepisami art. 6 i art. 138 k.p.a. Należy zatem zwrócić uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. wydaną w sprawie I OPS 1/06, w której sąd ten podkreślał, że do stosunku administracyjnoprawnego, który nawiązuje się z datą zdarzenia (kontroli) należy stosować przepisy z daty zdarzenia, a więc powinny w niniejszej sprawie mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089). Według § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką". Skarżąca nabyła kartę uiszczając zatem opłatę za przejazd po drogach krajowych. Stosownie do § 3 ust. 3 tego rozporządzenia dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, tj. umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 6 stycznia 2009 r. (sygn. akt II GSK 593/08) i z dnia 28 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II GSK 895/08) stanął na stanowisku, że nie umieszczenie winiety w sposób wskazany w § 3 ust. 2 nie może stanowić o braku dowodu na uiszczenie wymaganej opłaty. Zatem zarzut nie wniesienia opłaty z tego powodu należało uznać za chybiony. Zarzut ten nie miał również oparcia w przepisie lp. 4.1 załącznika do ustawy, jako że przepis ten określa wysokość kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych dookreślając jednocześnie w jakich sytuacjach nie uwzględnia się karty opłaty - karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. Żadna z wymienionych sytuacji nie miała miejsca w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie III SA/Lu 183/09 podkreślał, iż nie można twierdzić, że skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia karty, ale dopiero przez jej wypełnienie i używanie w sposób przewidziany prawem. Sąd w składzie orzekającym, mając na uwadze wymienione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanych wyrokach, pogląd wyrażony przez WSA w Lublinie podziela. Nie oznacza to jednak, że kontrolowany przewóz nie naruszał przepisów dotyczących transportu drogowego. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 2 rozporządzenia wypełnienie karty opłaty polega na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym. Natomiast stosownie do ust. 3 pkt 1 tego przepisu kartą nieprawidłowo wypełnioną jest karta wypełniona niezgodnie z ust. 2. Innymi słowy wypełnienie karty zgodnie z ust. 2 § 4 rozporządzenia następuje przez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu. Jeżeli więc numer ten nie został wpisany, wypełnienie nastąpiło niezgodnie z powołanym przepisem. Takie zachowanie przewoźnika jest sankcjonowane przez przepis lp. 4.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym karą pieniężną w kwocie 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nadto należy zauważyć, iż przepisy dotyczące transportu drogowego nie przewidują należenia kara pieniężnej za przejazd bez wniesienia wymaganej opłaty na podstawie wnioskowania o ewentualnym zachowaniu się przewoźnika. Stąd argumentacja, iż skarżąca mogła wykorzystać kartę do innego pojazdu nie miała umocowania w przepisach do nałożenia kary pieniężnej. Podobnie przepisy o wykonywaniu transportu drogowego nie przewidują zmiany podstawy prawnej uzasadniającej nałożenie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty na skutek kumulacji ujawnionych naruszeń. Jeżeli zatem opłata za przejazd po drogach krajowych została uiszczona, to nie naklejenie winiety na szybie i niewypełnienie odcinka kontrolnego nie skutkuje zmianą kwalifikacji prawnej uzasadniającej nałożenie kary pieniężnej za nie wniesienie wymaganej opłaty. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. .