IV SA/Wa 81/11
WyrokWSA w Warszawie2011-03-09
Skład orzekający: Marian Wolanin, Alina Balicka, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie stwierdzenia, że część nieruchomości stanowiącej zespół pałacowo-parkowy nie podpada pod działanie przepisów dekretu PKWN o reformie rolnej, jest prawidłowa w świetle wymogów dowodowych i związku funkcjonalnego między zespołem pałacowo-parkowym a pozostałą częścią majątku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując że organy administracji nie wykazały stosownymi dowodami istnienia związku funkcjonalnego między zespołem pałacowo-parkowym a pozostałą częścią majątku, co jest warunkiem zastosowania przepisów dekretu o reformie rolnej. Ponadto organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów skarżących, naruszając przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o odmowie stwierdzenia, że część nieruchomości pałacowo-parkowej nie podlegała pod przepisy dekretu PKWN o reformie rolnej. Sprawa dotyczyła zespołu pałacowo-parkowego w miejscowości B. gm. W., którego funkcjonalny związek z resztą majątku ziemskiego był przedmiotem sporu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzję Wojewody, zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 457 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. R., A. R., R. K., S. R. i Z. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących K. R., A. R., R. K., S. R. i Z. R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie stwierdzenia, że część nieruchomości stanowiącej zespół pałacowo-parkowy położony w miejscowości B. gm. W., obejmującej dz. nr ew. [...] o pow. [...] ha - nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy tok postępowania stwierdzając, iż obecne decyzje organów obu instancji wydane zostały po uprzednim uchyleniu decyzji tych organów wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1868/06, w którym wskazano m.in., że rozpoznając ponownie sprawę organy administracji wyjaśnią należycie, czy istniał związek funkcjonalny i gospodarczy pomiędzy przedmiotowym zespołem, a pozostałą częścią nieruchomości, bowiem sam związek funkcjonalny przez osobę właściciela jest niewystarczający; ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, wskazującej także dowody w oparciu, o które organ wydał decyzję.
W związku z wytycznymi Sądu organ odwoławczy ponownie analizując sprawę wskazał, że o tym, czy dana nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo - parkowy podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej decydowało istnienie związku funkcjonalnego pomiędzy dworem, a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Badanie związku funkcjonalnego polega na ustaleniu istnienia bądź nieistnienia powiązań o charakterze terytorialnym, organizacyjnym i finansowym pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a pozostałą częścią majątku. Przy czym, związek funkcjonalny istniał wtedy, gdy bez zespołu dworsko-parkowego (czy też pałacowo-parkowego) gospodarstwo rolne nie mogłoby prawidłowo funkcjonować. O braku związku o charakterze terytorialnym decyduje fizyczne i prawne wydzielenie działek składających się na zespół dworsko-parkowy, polegające na założeniu dla tych działek odrębnej księgi hipotecznej. Związek o charakterze organizacyjnym istnieje, gdy dwór stanowi centrum zarządzania nieruchomością ziemską. Związek zaś gospodarczy istniał wtedy, gdy dwór był utrzymywany z dochodów z gospodarstwa.
Ogólna powierzchnia majątku "[...]" wynosiła [...] ha, z czego: grunty orne - [...] ha; łąki i pastwiska [...] ha; torfy eksploatowane [...] ha; lasy/sady/zarośla [...] ha; ogrody warzywne [...] ha; zabudowania, podwórka, drogi [...] ha; wody (rzeka) [...] ha; nieużytki [...] ha; parki [...] ha. Resztówka po rozparcelowanym majątku [...], jak wskazuje protokół jej przekazania Związkowi Samopomocy Chłopskiej w L. z dnia [...] maja 1945r., stanowiła powierzchnię ok. [...] ha i obejmowała "grunta orne, ogrody, sady, łąki, chmielnik, park, podwórza i zabudowania gospodarskie". Wśród budynków resztówki znajdował się m.in. "pałac piętrowy murowany z przybudówką i piwnicą", "lodownia", budynek mieszkalny "czworak", dwa chlewy, budynek służby, budynek gospodarczy murowany z przybudówką, obory, chlewy, kurniki, suszarnie tytoniu, stajnie z przegrodami i żłobami, budynek dawnej mleczarni, obora, spichlerz, stodoły, szopy na narzędzia rolnicze, budynek kuźni. Część resztówki majątku [...] została przekazana protokołem z dnia [...] lipca 1947 r. Kuratorium Okręgu Szkolnego L. w L. Z treści innego protokołu z dnia [...] stycznia 1951 r. wynika zaś, iż działka gruntu o pow. [...] ha ("park wraz z pałacem z byłego majątku [...]") na podstawie art. 15 dekretu PKWN z dnia 16 września 1944 r. została przekazana w bezpłatne użytkowanie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. Wydział Oświaty do czasu ostatecznego uregulowania warunków korzystania z gruntów wyłączonych od parcelacji. W protokole tym określono, iż granice parku biegną: "południowo-wschodnia wzdłuż płotu siatkowego i żywopłotu biorąc swój początek od rzeki [...] do zachodniej, która biegnie wzdłuż krzaków porzeczek i alei lipowych w prostym kierunku do drogi, gdzie schodzi klinem do granicy wschodniej biegnącej tuż nad łąkami dochodzącej do wyłomu [...] (...) Wszystkie drzewa owocowe i parkowe, znajdujące się w obrębie działki pozostają własnością Wydziału Oświaty". Obszar ten przekazano następnie na rzecz Państwowego Domu Dziecka w B. Protokołem z dnia z dnia [...] sierpnia 1951 r. z części resztówki poparcelacyjnej [...] gm. W. wyłączono zaś dodatkowo i przekazano na rzecz Państwowego Domu Dziecka obszar [...] ha. Przedmiotowy dwór i park znajdowały się, na co wskazuje m.in. plan sytuacyjny oraz treść sporządzonego przez M. N. "Studium historyczno-urbanistycznego Pracowni Dokumentacji Naukowo-Historycznej wykonanej na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków w L." w bliskim sąsiedztwie zabudowań gospodarczych i budynku gospodarczego. Na str. 42 studium znajduje się informacja, iż w 1933r. "budynki gospodarcze stały w pewnej odległości od domu mieszkalnego, obora i stajnia były przeważnie dobudowane do stodoły. Przy chałupach były ogródki owocowe i warzywne, zagrody, zadrzewione przeważnie drzewami owocowymi i jarzębiną. Siedliska ogrodzone były drewnianymi płotami dookoła, niektóre tylko od drogi". Na str. 41 zaś - "Owe zabudowania (...) stanowiły zespół (...) budynków o określonym programie gospodarczym", a z dalszej części studium wynika, że zespół budynków gospodarczych miał sens "przymyślanego programu funkcjonalnego". Pałac pierwotnie był połączony z oranżerią, którą w 1926 r. przebudowano na suszarnię chmielu. Samo wyeksponowanie pałacu wraz z otaczającym go parkiem (zrozumiałe wobec roli pałacu w całym majątku) poprzez elementy wyodrębnienia fizycznego, nie może być traktowane jako oznaka braku powiązania funkcjonalnego tego zespołu z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Było to bowiem zjawisko typowe. Zespół pałacowo-parkowy w B. w dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej był także gospodarczo i organizacyjnie powiązany z pozostałym majątkiem ziemskim, który bez wątpienia stanowił nieruchomość o charakterze rolniczym. Pałac, jak też park stanowiły jej integralną część. Zespół pałacowo-parkowy nie był odrębną częścią nieruchomości ziemskiej - wyodrębnioną w wyniku dokonanego podziału prawnego. Na przyjęcie o takim wyodrębnieniu nie pozwala brak jakichkolwiek dowodów (akty notarialne), które wskazywałyby, iż właściciel sam nie prowadził gospodarstwa rolnego, gdyż np. wydzierżawił cały folwark z wyłączeniem części dóbr - pałacu i parku, które pozostawił wyłącznie na własne potrzeby. "Dzierżawiony" był jedynie młyn rzeczny przez osobę "o nazwisku N.", jednak jak podaje A. R.: "brak możliwości udokumentowania tego faktu". Dla całego majątku "Dobra Ziemskie [...]" była prowadzona jedna księga hipoteczna (w aktach odpis wykazu hipotecznego poświadczony za zgodność z oryginałem przez Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych L.dz. [...]). W przedmiotowej sprawie istniały również powiązania funkcjonalne przedmiotowego zespołu pałacowo-parkowego z resztą majątku poprzez więzi finansowe. Majątek, którego zdecydowaną część stanowiła ziemia uprawna, dostarczał środków finansowych na utrzymanie zespołu dworsko-parkowego. Zaopatrywał również w żywność mieszkańców pałacu. Sama okoliczność, iż majątek ziemski służył utrzymaniu zespołu pałacowo-parkowego choćby w części, przesądza o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym, a pozostałą częścią majątku ziemskiego. O funkcjonalnym powiązaniu majątku ziemskiego w B. z zespołem pałacowo-parkowym, świadczy również istniejący w tym majątku związek organizacyjno - decyzyjny. Dwór nie był tylko miejscem zamieszkania właściciela, lecz stanowił ośrodek zarządzania nieruchomością rolną. Sama okoliczność, że w majątku zatrudniony był "administrator" nie pozwala na przyjęcie, iż w ten sposób właściciel trwale wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego. Ówczesne posługiwanie się przez właściciela majątku "rządcą", jak również innymi pracownikami, a nie wykonywanie funkcji kierowniczych osobiście, było powszechnie stosowaną normą, a nie czymś szczególnym i nadzwyczajnym. To właściciel decydował o osobie zarządcy i mógł go odwołać w każdym czasie, podobnie jak władczo decydował o sposobie wykonywania obowiązków przez zarządcę, czy też o miejscu wykonywania tych obowiązków. Organ orzekający na poparcie swoich twierdzeń powołał się również na wybrane orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, iż trudno uznać by obszar o pow. [...] ha nie spełniał funkcji gospodarstwa rolnego. Za wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt IV Wa/SA przytoczono, iż przejmowanie na potrzeby reformy rolnej również zabudowań o charakterze mieszkalnym (a zatem również dworów i pałaców) uznać należy za regułę, z czego wynika, iż odstąpienie od takiego przejęcia (niepodpadanie pod działanie przepisów dekretu) wystąpi tylko i wyłącznie w przypadkach wyjątkowych. Powyższego nie można jednakże utożsamiać automatycznie z sytuacją, w której część rezydencjalna obejmująca dwór czy pałac z parkiem jest oddzielona ogrodzeniem od bezpośrednio sąsiadującej z nią części gospodarczej. Tego typu topograficzne wyodrębnienie nie wystarcza bowiem do sformułowania oceny, iż pomiędzy częścią mieszkalną, a produkcyjną majątku nie istnieje związek funkcjonalny. Doszukiwanie się braku takiego związku uznać należy za uzasadnione wyłącznie w odniesieniu do takich rezydencji w majątkach ziemskich, które położone są w znacznej odległości od części gospodarstwa, gdzie prowadzona jest produkcja rolna (np. oddziela je wielokilometrowy kompleks leśny). W ocenie organu odwoławczego pomiędzy nieruchomością ziemską w B., a zespołem pałacowo-parkowym istniał ścisły i nierozerwalny związek w sensie terytorialnym, na co wskazuje charakter otaczających go zabudowań oraz użytków rolnych. Zespół dworsko-parkowy nie był fizycznie i prawnie wyodrębnioną jednostką. W sensie organizacyjnym i gospodarczym, pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a pozostałą częścią nieruchomości istniała taka współzależność, że prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez ośrodka centralnego nie byłoby możliwe. W omawianej sprawie zachodzi zatem "związek funkcjonalny", pomiędzy zespołem pałacowo-parkowym, a pozostałym majątkiem ziemskim, uzasadniający podpadanie tego pałacu i parku wraz z całym majątkiem ziemskim pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. złożyli K. R., A. R., R. K., S. R. i Z. R. zarzucając naruszenie:
- art. 107 §3 w zw. z art. 140 oraz z art. 8 kpa poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżących,
- art. 77 §1 oraz art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny sprawy oraz materiału dowodowego w niej zgromadzonego, a także dokonywanie ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów oraz poprzez niedopuszczalne wybiórcze traktowanie materiału dowodowego,
- art. 7 i art. 8 w zw. z art. 107 §3 i art. 140 kpa poprzez niewystarczające i błędne uzasadnienie decyzji, które pozostaje w sprzeczności z oczywistym, usprawiedliwionym i słusznym interesem skarżących,
- art. 6, art. 7 oraz art. 8 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji wbrew powszechnie obowiązującemu stanowisku wyrażonemu w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89,
- art. 2 ust. 1 lit. e) oraz art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez jego błędną wykładnię ignorującą ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego,
- błędne zastosowanie w niniejszej sprawie niedopuszczalnej rozszerzającej wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, sprzecznej z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 kpa i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP),
- art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz.U. z 1995 roku Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 roku Nr 61, poz. 284) poprzez pozbawienie zaskarżoną decyzją prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości (prawa własności nieruchomości) stanowiących zespół dworsko-parkowy w B.
W skardze przedstawiono charakter i zakres naruszenia wskazanych przepisów oraz argumentację mającą uzasadniać zgłoszone zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji jest zgodne z oceną prawną i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonymi w wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje organów obu instancji naruszają wskazane poniżej przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartej w wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1868/06. Stosownie więc do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną jest wyłączone tylko w przypadku zmiany stanu prawnego, na tle którego została ona sformułowana oraz w przypadku ustalenia przez organy orzekające nowych okoliczności faktycznych w sprawie, nieznanych uprzednio sądowi administracyjnemu przy wydawaniu orzeczenia, a mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały jednak okoliczności wyłączające związanie oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Sądu z dnia 18 grudnia 2006 r., mimo to organy orzekające nie zastosowały się w pełni do zawartej w tym wyroku oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania, przez co naruszyły art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W powołanym wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r. - odnoszącym się do uprzednich decyzji organów orzekających w sprawie - Sąd podniósł bowiem, iż twierdzenia organu naczelnego o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym w B. a pozostałą częścią majątku poprzez osobę właściciela oraz o trudnym do wyobrażenia prawidłowym funkcjonowaniu nieruchomości ziemskiej bez ośrodka centralnego i na odwrót, nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym. Organ administracji nie wskazał, na podstawie jakich dowodów uznał istnienie związku funkcjonalnego. Nie ustalił m.in. kto zarządzał majątkiem i czy nieruchomość ta faktycznie stanowiła ośrodek majątku ziemskiego, czy też pełniła jedynie funkcje mieszkalne co skutkowałoby stwierdzeniem, że nie miała charakteru nieruchomości ziemskiej. Wskazując na istnienie związku funkcjonalnego organ nie odniósł się do twierdzeń wnioskodawcy, co do tego, że przedmiotowy zespół znajdował się na odrębnej nieruchomości, co mają potwierdzać zapisy w wykazie hipotecznym. Sąd nie podzielił natomiast poglądu skarżących co do tego, że fakt, iż przedmiotowa nieruchomość została w części przeznaczona na cele Państwowego Domu Dziecka a zatem cele nie przewidziane w dekrecie przemawia za tym, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku nie podpadała po działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Brak jest postaw prawnych do twierdzenia, że nierozdysponowanie nieruchomością na cele wskazane w dekrecie skutkuje samo przez się uznaniem, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie tego dekretu, skoro rozdysponowanie (lub nie) faktycznie następowało w terminie znacznie późniejszym niż wejście w życie dekretu i przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ex lege. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji wyjaśnią należycie czy istniał związek funkcjonalny i gospodarczy pomiędzy przedmiotowym zespołem a pozostałą częścią nieruchomości, odnosząc się również do zarzutów skarżących zawartych zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu. Ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wskazującej także dowody, w oparciu o które organ wydał decyzję.
W myśl wskazanych ocen i wytycznych Sądu, organy obu instancji nie wykazały, czy majątek ziemski w B. mógł funkcjonować bez wnioskowanej przez skarżących części pałacowo-parkowej, poprzestając na obszernym wyjaśnieniu niemożliwości funkcjonowania części pałacowo-parkowej bez pozostałej części o charakterze bezsprzecznie rolniczym. Szczególnie organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na istnienie związku funkcjonalnego wtedy, gdy bez zespołu dworsko-parkowego gospodarstwo rolne nie mogłoby prawidłowo funkcjonować. Jakkolwiek więc organ odwoławczy wskazał m.in., że prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez ośrodka centralnego nie byłoby możliwe, to jednak twierdzenie to prze organy obu instancji nie zostało poparte stosownymi dowodami wedle wskazań Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r. W tym zakresie organy orzekające przeprowadziły jedynie wywód myślowy odmawiając przy tym jakiegokolwiek znaczenia okoliczności zatrudnienia w majątku "rządcy" do bieżącego zarządzania majątkiem, co do którego nie zostało wykazane, aby zamieszkiwał w budynku pałacowym.
Brak wykazania stosownymi dowodami niemożliwości funkcjonowania części rolniczej bez części pałacowo-parkowej stanowi zatem naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od ustalenia tej okoliczności, wskazanej przez Sąd w wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r., zależy ocena istnienia współzależności warunkującej związek funkcjonalny pomiędzy obiema częściami majątku w B.
Ponadto, w decyzji organu odwoławczego nie odniesiono się do wszystkich twierdzeń skarżących, w sposób wymagany art. 107 §3 kpa, uznając niektóre z nich za niezasadne w kontekście wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, dokonanej przez organy obu instancji, co narusza art. 107 §3 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro podnoszone przez skarżących okoliczności zmierzają do przyjęcia przez organy orzekające odmiennej wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, także wynikającej z wielu orzeczeń sądowych. Stwierdzając dopuszczalność przyjęcia różnych wykładni tych samych przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zwłaszcza gdy ich źródłem są powołane w zaskarżonych decyzjach organów obu instancji orzeczenia sądowe, organy te zobowiązane są - w kontekście art. 7 kpa - wykazać, dlaczego przyjmują taką wykładnię przepisów, która nie uwzględnia interesów skarżących.
W ocenie Sądu, organ orzekający może zastosować wykładnię prawa nie uwzględniającą oczekiwań skarżących, musi jednak wykazać, iż przyjęcie takiej wykładni, jednej z kilku możliwych mających swoje źródło także w niejednolitym orzecznictwie sądowym, znajduje uzasadnienie w art. 7 kpa i nie narusza art. 8 kpa. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika jednak, aby organy te uwzględniły przesłanki zawarte w art. 7 kpa, przy zastosowanej w zaskarżonych decyzjach wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej także odnośnie związku funkcjonalnego, przytaczając tylko tę część poglądów wyrażanych w orzeczeniach sądowych, które uzasadniają wykładnię wyrażoną przez organy orzekające, a pomijając te orzeczenia sądowe, w których przyjęto odmienną wykładnię od wyrażonej w zaskarżonych decyzjach.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
W zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ orzekający uwzględni wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 18 grudnia 2006 r. dotyczące w szczególności kwestii dowodzenia okoliczności, iż część rolnicza majątku nie mogła istnieć bez części pałacowo-parkowej, z odniesieniem się do wszystkich zarzutów skarżących także w kontekście zasad wynikających z art. 7, art. 8 i art. 107 §3 kpa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło