VII SA/Wa 1268/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi S.J. i B.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wypełnienia luksferami otworów okiennych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S.J. i B.J. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej Prawo budowlane, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy budynku warsztatowego przy ulicy [...]w [...], nałożył na M.S. obowiązek wypełnienia luksferami okien ściany ww. budynku usytuowanej w odległości ok. 3m od granicy z działką pp. [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczne. Organ wskazał, że sporny budynek wybudowano na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego (tak jak i decyzja o pozwoleniu na użytkowanie). Tak wybudowany budynek nie jest samowolą budowlaną. Przy stwierdzeniu odstępstw od projektu budowlanego, należy zatem zastosować art. 51 Prawa budowlanego. Złożona ekspertyza techniczna wraz z inwentaryzacją wykazały, że istnieje możliwość zachowania ww. budynku jako budynku gospodarczego, po wykonaniu określonych robót budowlanych. Okna w ścianie usytuowanej 3m od granicy z działką budowlaną naruszają § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wypełnienie ww. okien luksferami doprowadzi obiekt do stanu zgodnego z prawem. Organ stwierdził, że budynek pełni funkcję pomocniczą dla istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego, tym samym jest to budynek gospodarczy. Jego gospodarczy charakter wynika jednoznacznie z inwentaryzacji budowlanej. Wskazał też, że plan miejscowy [...] dopuszcza na ww. działce sytuowanie jednego budynku mieszkalnego i jednego budynku towarzyszącego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania B. i S.J. oraz M.S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji wskazując, że w tej sprawie zastosowanie znajdował art. 51 Prawa budowlanego. Obowiązek wypełnienia okien luksferami doprowadzi do zgodności z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. Podsumowując stwierdził, że organ I instancji zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w W-wie z dnia 2 grudnia 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1082/08, którym był związany i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, których brak był przyczyną uchylenia uprzednich rozstrzygnięć. Skargę na powyższą decyzję złożyli B. i S.J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zarzucając naruszenie: art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 i art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego; § 3 pkt 8 i § 12 w zw. z § 13, § 60 i § 271-273 warunków technicznych; miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych; interesu prawnego skarżących poprzez narażenie zdrowia i uniemożliwienie normalnego korzystania z ich nieruchomości. Skarżący podnieśli, że decyzję w trybie art. 51 ust.1 pkt 2 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego wydaje się przed upływem 2 miesięcy od wydania postanowienia z art. 50 ust. 1 ww. ustawy, zatem brak zachowania tego trybu winien skutkować jej uchyleniem. Zdaniem skarżących, gabaryty budynku o pow. ok. 150m2, wys. ok. 4-5m i dług. ponad 20m nie odpowiadają definicji budynku gospodarczego. Wskazali, że usytuowanie takiego budynku wzdłuż granicy ich działki w odległości 3m, utrudni korzystanie z ich nieruchomości jako mieszkalnej. Zalegalizowanie budynku o takim charakterze, który w praktyce będzie budynkiem warsztatowym, wręcz uniemożliwi skarżącym normalne dla tego terenu korzystanie z działki, z uwagi na hałas maszyn oraz zapachów wydobywających się z kominów. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, w którym skarżący wskazywali, że wobec art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego i zakończeniem budowy ww. budynku przed 1 stycznia 1995r. zastosowanie znajdował art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., po wykluczeniu przesłanek z art. 37 tej ustawy. Powołując się na orzecznictwo skarżący wskazali, że skoro stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę powoduje, że decyzja ta nie wywołała nigdy skutków prawnych, to unieważnienie decyzji z [...] maja 1980r. o pozwoleniu na budowę powoduje, że wzniesienie budynku było samowolą budowlaną wykonaną na terenie nie przeznaczonym w planie do tego typu zabudowy. W związku z tym budynek podlega przymusowej rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Zaskarżona decyzja ponownie zatem narusza obowiązujący obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym sporna nieruchomość znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej, II Strefa, z zakazem budowy nowych i rozbudowy istniejących uciążliwych budynków produkcyjnych, uciążliwych usług oraz placów do garażowania samochodów ciężarowych, a budynki gospodarcze muszą spełniać określone wymogi. Nie można więc doprowadzić do legalizacji dokonanej samowoli przez działanie zaproponowane przez organ powiatowy. Zdaniem skarżących, innym powodem wydania zaskarżonej decyzji jest możliwość wykorzystania w przyszłości tego budynku na cele mieszkalne, który jest uzbrojony we wszystkie media, wyposażony w dwie pralnie, kuchnię, łazienkę, meble i inne sprzęty gospodarstwa domowego. Ponadto, organ powiatowy podał, że odległość budynku od granicy wynosi ok. 3m, co oznacza, że może być ona mniejsza, co powoduje konieczność sprawdzenia, czy budynek ten zgodnie z § 12 warunków technicznych spełnia wymogi przewidziane w § 271- 273 tego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze wszystkich przyczyn w niej podniesionych. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] stycznia 2010r., którą organ ten - działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego nałożył na M.S. obowiązek wypełnienia luksferami okien w ścianie przedmiotowego budynku usytuowanej w odległości ok. 3m od granicy z działką pp. J. w zakreślonym terminie. Podstawowe znaczenie dla oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu ma fakt, że została ona wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008r. sygn. akt. VII SA/Wa 1082/08 uprzednio wydanej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008r. Przypomnieć bowiem trzeba, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej zwana p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalone jest stanowisko, iż zasada ta traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, zmiany - już po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 51; wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, LexPolonica; patrz też Tadeusz Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, str. 477). Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną powoduje, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Naruszenie postanowień art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, co - zdaniem Sądu orzekającego ponownie – miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić bowiem trzeba, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, iż organ nadzoru wydając decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego ograniczył się jedynie do zbadania zgodności wykonanych robót z § 12 warunków technicznych, pomimo obowiązku przeprowadzenia oceny zgodności tychże robót z przepisami o szerszym znaczeniu. W szczególności w zakresie ustalenia sposobu użytkowania przedmiotowego budynku i zgodności tegoż użytkowania z aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego - pomimo, iż sąsiedzi wskazywali - że budynek wykorzystywany jest na cele warsztatowe, czy produkcyjne, czego plan nie dopuszcza. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ powiatowy przeprowadził w dniu 3 czerwca 2009r. rozprawę administracyjną, podczas której pełnomocnik właściciela budynku oświadczył, że sporny budynek jest i będzie budynkiem gospodarczym, gdyż warsztat przestał istnieć w latach 1999 – 2000 i obecnie jest budynkiem pomocniczym dla istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego. Ponadto, dnia 8 lipca 2009r. dokonał oględzin, które – zdaniem organu wraz z wykonana inwentaryzacją – potwierdziły gospodarczy, pomocniczy charakter tegoż budynku. Tym niemniej opis zawarty w protokole oraz materiał zdjęciowy wykonany podczas oględzin ustaleniom tym przeczy i wskazuje, że budynek został dostosowany do celów mieszkalnych i w taki sposób jest użytkowany. Na zdjęciach widnieje kuchnia wyposażona w niezbędne urządzenia oraz dwa pokoje, w których znajdują się meble, lampy ( na ścianach wiszą zdjęcia ). Ponownie zatem uszło uwadze organów, że – w zaistniałych nowych okolicznościach faktycznych – doszło do kolejnej zmiany przeznaczenia spornego budynku, co obligowało organy do zbadania, czy nowy sposób użytkowania odpowiada postanowieniom obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1998r. (Dz. Urz. Woj. Warszawskiego nr [...], poz. [...] z dn. [...].10.1998r.), który dopuszcza usytuowanie na ww. terenie jedynie jednego budynku mieszkalnego i jednego budynku towarzyszącego (garaż, altana, budynek gospodarczy). W związku z powyższym, wobec naruszenia art. 153 p.p.s.a oraz art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego kontrolowane rozstrzygnięcia podlegały uchyleniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie rzetelne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionego wyżej stanowiska Sądu. Nie zasługiwały natomiast na aprobatę pozostałe zarzuty skargi. Jak już wskazano wyżej ocena prawna przedstawiona w ww. wyroku Sądu wiązała organy oraz Sąd orzekający w rozpatrywanej sprawie również w zakresie prawidłowości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w wersji obowiązującej w dacie orzekania. Dodać przy tym trzeba, że utrwalone jest stanowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż przepis ten znajduje zastosowanie do legalizacji obiektów budowlanych wzniesionych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007r. sygn. akt II OSK 525/06, niepubl.). W takich przypadkach utrata mocy prawnej decyzji o pozwoleniu na budowę ma bowiem ten skutek, że robót budowlanych wykonanych na jej podstawie nie można oceniać jako samowoli budowlanej. Z przedstawionych względów, chybione były również zarzuty skargi zgłoszone odnośnie zastosowania w niniejszej sprawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. Na koniec wyjaśnienia wymaga, również wbrew stanowisku skarżących, że ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego pozwala na stosowanie tego przepisu bez uprzedniego wydania postanowienia w trybie art. 50 ust. 1 cyt. ustawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.