I FZ 397/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. C. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 36/11 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. C. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopada i grudzień 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek P. C. S.A. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 listopada 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopada i grudzień 2005 r. Sąd I instancji wskazał, że ze zgromadzonego materiału w postaci dokumentacji dostarczonej przez Spółka wynika, że dysponowała ona środkami finansowymi w wysokości umożliwiającej jej poczynienie oszczędności na poczet należnych kosztów postępowania. Jak wskazuje na to analiza wydruku z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank BPH, na konto Spółki wpływały kwoty kilkukrotnie przekraczające wysokość należnego wpisu, tj. kwotę 825 zł. Tytułem przykładu wskazano na wpłatę w wysokości 4.961, 80 zł z 2 lutego 2011 r., 2.495,63 zł z 3 lutego 2011 r., 17.000 zł z 28 lutego 2011 r., czy 14.594,25 zł z 3 marca 2011 r. Powyższe wskazuje zdaniem Sądu I instancji, że Spółka miała realną możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na poczet kosztów postępowania. Tym samym Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem Spółka mając pełną wiedzę o konieczności uiszczenia wpisu od skargi, wyzbywa się swoich dochodów nie zabezpieczając środków na pokrycie wydatków związanych z toczącym się postępowaniem, to tym samym nie istnieją podstawy do traktowania jej w sposób wyjątkowy, usprawiedliwiający przerzucenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów za stronę. Pełnomocnik Spółki zaskarżył powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez odmowę udzielenia pomocy prawnej w zakresie częściowym podczas, gdy Spółka uprawdopodobniła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i udzielenie Spółce pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów i opłat sądowych. W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki wskazał, że całkowicie naturalnym stanem rzeczy jest obieg na rachunku bankowym Spółki środków finansowych i nie świadczy to o tym, że Spółka ma środki, które może spożytkować wedle uznania. Autor zażalenia podkreślił, że Spółka ma liczne zobowiązania w tym kredyty zaciągnięte w celu spłacenia wcześniejszych zobowiązań. Fakt zaciągnięcia kredytów nie potwierdza dobrej sytuacji finansowej Spółki, a wręcz stanowi o jej wyjątkowo złej kondycji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść zatem należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – zwanej dalej: CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji właściwie ocenił wniosek Spółki. WSA dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (m.in. analiza wydruku z rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez Bank BPH). Ocena natomiast wynikająca z powyższych dokumentów potwierdza, że aktualna sytuacja finansowa Spółki nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego. Jak wynikało ze zgromadzonego w sprawie materiału źródłowego Spółka dysponuje potencjałem finansowym. Świadczy o tym fakt, że na konto Spółki wpływają środki pieniężne. Ponadto Spółka terminowo spłaca kredyt udzielony w marcu 2011 r. , którego rata wynosi ok. 8000 zł oraz korzysta z przyznanych jej w ramach rachunku bankowego, karty kredytowej i obciążeniowej limitów. Według przedłożonych dokumentów obsługa wskazanych rachunków przebiega prawidłowo. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę powyższe argumentacja zażalenia wskazująca na brak możliwości poniesienia przez Spółkę kosztów sądowych nie znajduje uzasadnienia. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Spółki Sąd I instancji nie naruszył zatem art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia