I SA/Bk 624/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę Decyzją z [...] września 2010 r., nr[...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] czerwca 2010 r. nr [...], określającą Panu J. L. (zwanemu dalej również jako "Skarżący"), kwotę długu celnego wraz z odsetkami za zwłokę, z tytułu wprowadzenia do obrotu na obszarze Wspólnoty używanego samochodu osobowego marki [...] oraz używanego samochodu osobowego marki [...], zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem od cła i należności podatkowych jako mienie przesiedlenia w dokumencie SAD nr [...] z [...] lipca 2008 r. Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że przedmiotowe samochody, zgłoszone przez Skarżącego jako mienie przesiedlenia ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i zwolnione z należności celnych w oparciu o przepisy art. 184 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L z 19 października 1992 r., Nr 302, s. 1 ze zm., dalej w skrócie: "WKC"), art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. WE L z 23 kwietnia 1983 r. Nr 105, ze zm.). Jednakże, w związku z poczynionymi w trakcie czynności sprawdzających ustaleniami, Urząd Celny w B. postanowieniem z [...] lipca 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie przedmiotowych pojazdów w celu sprawdzenia, czy nie został naruszony warunek nieodstępowania ww. pojazdów osobom trzecim oraz czy nastąpiło przesiedlenie Skarżącego do Polski. W efekcie tego postępowania stwierdzono, że Skarżący nie przeniósł swego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, przez co naruszył warunki określone w art. 2 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83 w sprawie wspólnotowego systemu zwolnień celnych. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Celnej wskazał, że Skarżący przebywał w USA od 8 marca 1991 r. do 15 lipca 2008 r. W dniu 16 lipca 2008 r. przyjechał do Polski i wówczas złożył pod odpowiedzialnością karną oświadczenie, iż od tego dnia jego sprawy życiowe koncentrują się w Polsce, w D. B. przy ul. M. [...]. Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżący przebywał w Polsce około 3 miesiące od dnia dokonania zgłoszenia celnego, a następnie wrócił do USA i przebywa tam do chwili obecnej. Z informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/S., Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Placówka w D. B. oraz Urzędu Skarbowego w S. wynika odpowiednio, że brak jest ubezpieczonego o nr PESEL J. L., nie figuruje on także w ewidencji ubezpieczenia społecznego rolników i ubezpieczenia zdrowotnego oraz nie figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą na terenie właściwości ww. urzędu skarbowego, ani też nie występował o nadanie numeru NIP. Z informacji uzyskanych z P. Oddziału Straży Granicznej wynika, że w okresie od 25 sierpnia 2009 r. do 23 lutego 2010 r. w Centralnym Archiwum Odprawy i Legitymowania KGSG w W. nie odnotowano faktu przekraczania granicy RP przez Skarżącego. W ocenie organu odwoławczego dla zastosowania przedmiotowych zwolnień nie jest wystarczające opieranie się tylko na twierdzeniach Skarżącego, że ma on zamiar zamieszkania na pobyt stały w Polsce. Takie twierdzenia można uznać jedynie za przejaw woli zakończenia stałego miejsca zamieszkania w USA i zamiaru zamieszkania na terenie Wspólnoty. Również sam zamiar zamieszkania nie może być zrównany z faktem zamieszkania na stałe. Sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, nawet jeżeli jednocześnie podejmuje działania w celu zamieszkania w państwie na obszarze celnym Wspólnoty, polegające na sprzedaży domu w USA, posiadaniu zameldowania na obszarze Wspólnoty, uzyskaniu numeru NIP, czy też "coraz częstszych pobytów na terenie RP" nie wskazuje aby faktycznie nastąpiło przeniesienie stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Organ nie uznał przy tym wyjaśnień Skarżącego, że jego przedłużający się pobyt w USA związany jest z trudnościami ze sprzedażą domu. Także przywoływany przez Skarżącego fakt zakupu nieruchomości w Polsce nie przesądza o przeniesieniu do Polski swego miejsca zamieszkania. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżący, działając poprzez swego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc w niej o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: – art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83, polegające na uznaniu, że odwołujący nie jest osobą przenoszącą swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar Wspólnoty; – art. 204 ust. 1 lit. b WKC, polegające na uznaniu, że Skarżący nie dopełnił jednego z warunków wymaganego do objęcia towaru procedurą; – art. 65 ust. 3 i 4 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68 poz. 622), poprzez naliczenie odsetek w obliczu faktu, iż nie powstał dług celny na podstawie art. 202-205 oraz art. 210 i 211 WKC; – art. 47 ust. 1 w zw. z art. 81 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie w sytuacji spełnienia przez Skarżącego wszystkich przesłanek przewidzianych powyższymi przepisami warunkujących zwolnienie przedmiotów osobistego użytku od podatku od towarów i usług; – § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966 ze zm.) w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie w sytuacji spełniania przez Skarżącego wszystkich przesłanek przewidzianych tymi przepisami warunkujących zwolnienie od akcyzy przywóz samochodów osobowych z terytorium państwa trzeciego. Zaskarżonej decyzji postawione zostały także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie: – art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60, ze zm., zwanej dalej w skrócie "o.p."), poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego wniosków oczywiście sprzecznych, jak również dokonanie dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów i wydanie decyzji w oparciu jedynie o część materiału dowodowego z pominięciem dowodów świadczących na korzyść Skarżącego; – art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i ograniczenie tego obowiązku jedynie do przesłanek uzasadniających przedmiotowe rozstrzygnięcie z pominięciem kwestii świadczących na korzyść odwołującego się. Strona skarżąca postawiła także zarzut sprzeczności ustaleń organu drugiej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, iż odwołujący się nie jest osobą fizyczną przenoszącą swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że powiązania osobiste jak i centrum interesów życiowych Skarżącego nie skupiają się już w USA, ale od dłuższego czasu konkretyzują się w Polsce. Dyrektor Izby Celnej nie poczynił wyjaśnień odnośnie braku dania wiary dowodom przemawiającym na korzyść odwołującego się, a mianowicie faktu, iż nie pracuje, nie płaci podatków i nie pobiera żadnych świadczeń w USA. Skarżący nabył zaś w Polsce nieruchomość i spełnił zadość obowiązkowi meldunkowemu, jest też w trakcie sprzedaży domu w USA. Ponadto Skarżący i jego małżonka zarejestrowali się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne oraz nadano im numery identyfikacji podatkowej w urzędzie skarbowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Istota powstałego w tej sprawie sporu dotyczy tego, czy Skarżący w lipcu 2008 r. przeniósł swój pobyt stały (miejsce zamieszkania) z terytorium państwa trzeciego (USA) na terytorium Wspólnoty Europejskiej (Rzeczypospolitej Polskiej), a w konsekwencji czy spełnił warunek uprawniający go do zwolnienia z należności celnych w odniesieniu do dwóch sprowadzonych w tym czasie samochodów osobowych marki [...] oraz [...]. Należy na wstępie wyjaśnić, że w momencie zgłoszenia przez Skarżącego do procedury dopuszczenia przedmiotowych towarów do obrotu na obszarze Wspólnoty obowiązywały przepisy cyt. rozporządzenia nr 918/83 z 28 marca 1983 r. w sprawie wspólnotowego systemu zwolnień celnych. Zgodnie z art. 2 tego aktu, ze zwolnienia z należności celnych korzystało mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Stosownie natomiast do art. 3 cyt. rozporządzenia zwolnienie to ograniczone jest do mienia osobistego, które: a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła; b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Przy czym, zwolnienie to mogło być udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy (art. 4 akapit 1 cyt. rozporządzenia nr 918/83). Kluczowym dla rozstrzygnięcia powstałego w tej sprawie sporu jest ustalenie, jak należy rozumieć zawarte w przywołanych przepisach pojęcie "miejsce zamieszkania", którego przeniesienie z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty uprawnia osobę zainteresowaną do skorzystania z omawianego zwolnienia. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań WSA w Białymstoku. Między innymi w wyroku z 3 listopada 2010 r., sygn. I SA/Bk 269/10, Sąd wyjaśnił, że prawodawca wspólnotowy łączy to pojęcie ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty. Z przepisu art. 4 pkt 2 WKC wynika, że za "osobę mającą swoją siedzibę we Wspólnocie" uznaje się, w przypadku osób fizycznych, każdą osobę, która na stałe zamieszkuje we Wspólnocie. Posiłkowo należy odwołać się też do krajowego porządku prawnego, zwłaszcza do definicji "miejsca zamieszkania" zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego. W myśl tej regulacji prawnej miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Żeby można było wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, należy przeanalizować, czy łącznie występują dwa integralne składniki miejsca zamieszkania, tj. corpus - będący obiektywnym składnikiem pojęcia miejsca zamieszkania, związanym z faktycznym pobytem w danej miejscowości oraz animus - subiektywny element tego pojęcia wyrażający się w zamiarze stałego pobytu w danej miejscowości. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie jest zatem wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. Natomiast, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. np. komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego [w:] B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach,Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX 2009; komentarz do art.25 kodeksu cywilnego, [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, Zakamycze 2003; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, LEX nr 478565). Poglądy te podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Odnosząc je natomiast do okoliczności faktycznych tej sprawy należy stwierdzić, że organy celne zebrały wystarczające dowody na potwierdzenie tezy, iż w 2008 r. Skarżący nie przeniósł swego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący już po dwóch miesiącach od zgłoszenia do procedury celnej mienia przesiedlenia powrócił do USA, gdzie dalej przebywał. Wskazują na to nie tylko informacje Straży Granicznej o braku dokonywania odpraw paszportowych, ale również takie okoliczności jak brak zgłoszenia się przez Skarżącego do ZUS-u i urzędu skarbowego. Skarżący nie przedstawił dowodów pozwalających na zakwestionowanie tych ustaleń. Niewystarczające jest w tym przypadku samo zameldowanie się przez Skarżącego na pobyt stały w kraju, czy też zakup działki budowlanej na "Mazurach". Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego, a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu. Zameldowanie jest więc stanem, który może ułatwić ustalenie miejsce zamieszkania, a nie przesądzać o takim fakcie. W tej sprawie organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że Skarżący w dalszym ciągu przebywał w USA, co najmniej do maja 2010 r. Nieprzekonujące są w tym zakresie wyjaśnienia Skarżącego, iż wiązało się to ze sprzedażą pozostawionego tam domu. Przedłożona przez Skarżącego umowa pośrednictwa sprzedaży tego domu została zawarta 22 września 2009 r., tj. ponad rok od zgłoszenia samochodów osobowych jako mienie przesiedlenia. Natomiast dopiero po prawie dwóch latach od sprowadzenia tych samochodów Skarżący zarejestrował się w Polce jako osoba bezrobotna (7 lipca 2010 r.) i uzyskał numer identyfikacji podatkowej (14 lipca 2010 r.). Trzeba przy tym zauważyć, że Skarżący w 2008 r. zgłosił jako mienie przesiedlenia tylko wspomniane samochody osobowe. Doświadczenie życiowe pozwala natomiast stwierdzić, że osoba, która po dłuższym pobycie za granicą wraca do kraju i faktycznie przenosi tu swoje miejsce zamieszkania, przywozi ze sobą i zgłasza także inne rzeczy osobistego użytku. Należy też zauważyć, że zgłoszone przez Skarżącego w 2008 r. samochody nie były przez niego w tym czasie w kraju wykorzystywane. Zgodnie z zeznaniami ojca i teścia Skarżącego jeszcze w roku 2009 były przechowywane w garażu przy ul. G.w B. Wszystkie te okoliczności potwierdzają, że Skarżący w 2008 r. nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA na obszar Wspólnoty. Jego centrum życiowe nadal mieściło się w USA, gdzie przebywał wraz z żoną. Fakt posiadania miejsca zameldowania w Polsce oraz przeniesienie do kraju osobistego mienia przesiedleńczego jedynie w postaci dwóch samochodów, nie wystarczy do stwierdzenia, że Skarżący przestał zamieszkiwać w USA i opuścił to Państwo. Świadczy to najwyższej o woli przeniesienia w bliżej nieokreślonym czasie swojego centrum życiowego do Polski, co nie jest równoznaczne z "przeniesieniem miejsca zamieszkania". Poczynione w tym zakresie przez organy celne ustalenia stanu faktycznego nie naruszają obowiązujących przepisów prawa procesowego, w tym przywołanych w skardze przepisów art. 187 § 1, art. 191 o.p. Organy zebrały i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Na jego podstawie i wyciągnęły logiczne i co za tym idzie przekonujące wnioski. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosowane zostały właściwe przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art. 2 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83, warunkiem zastosowania zwolnienia z należności celnych składników majątku osobistego jest przeniesienie swojego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. W tej sprawie warunek ten nie został spełniony. Zgodnie z art. 204 ust. 2 WKC, dług celny powstaje w chwili zaprzestania spełniania obowiązku, którego niewykonanie powoduje powstanie długu celnego, bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą, jeżeli zostało później stwierdzone, że nie dopełniono jednego z warunków wymaganych dla objęcia towaru tą procedurą bądź dla zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie. W realiach niniejszej sprawy dług celny powstał w dniu objęcia samochodów procedurą dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem z należności celnych (tj. 29 lipca 2008 r.). Od nieuregulowanych w terminie płatności należności celnych pobierane są odsetki za zwłokę (art. 65 ust. 3 cyt. wyżej ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne). W niniejszej sprawie nie miały natomiast zastosowania przywołane w skardze przepisy art. 47 ust. 1 w zw. z art. 81 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966 ze zm.). Należności podatkowe z tytułu sprowadzenia przedmiotowych samochodów organ celny określił w odrębnej decyzji. Bezzasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p. Organy celne obu instancji należycie wyjaśniły podstawy faktyczne i prawne wydanych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.